Generalizing Stable Emotions in Allameh Tabataba'i's Theory of Iʿtibāriyāt (Conventional Perceptions) to the Intrinsic Requirements of Things and the Relation between “Is” and “Ought”

Document Type : Research

Authors

1 Assistant Professor, Department of Islamic Philosophy, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran.

2 Master's Student in Islamic Philosophy and Theology, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran.

Abstract

The problem of the connection between conventional perceptions (iʾtibāriyāt) and reality, and the relation of "is" to "ought," is one of the most important and difficult discussions in the analytical sciences. The formulation and explanation of conventional perceptions (idrākāt iʾtibāriyya) and their manner of emergence by Allamah Tabataba'i is considered a turning point in this field. On the other hand, the foundation of these conventions upon human perceptions and emotions in his theory has given rise to controversial issues concerning their absoluteness or relativity. The central question of this study is whether, by establishing a connection between these conventions and the inherent requirements (iqtiḍāʾāt dhātiyya) of things, and by strengthening Allamah's foundation, a more robust account can be formulated—one that is more successful in addressing prevailing objections? It seems that according to Allamah's expression, although conventions such as obligation, ought, goodness and badness arise from variable needs and emotions, contrary to some interpretations, in his view these matters are not purely relative conventions; rather, they are rooted in the needs, innate constitution, and stable emotions of humans. In this article, using an analytical method, the issue of conventional perceptions from Allamah's perspective and its connection to reality is addressed, and by tracing the origin of the convention to inherent requirements, an attempt is made to emphasize and strengthen Allamah's foundation, and to explain the connection of the convention to reality and "is" to "ought" in an inherent manner.

Keywords

Main Subjects

References

  1. آزادبخت، باقر. (۱۳۹۰). بازخوانی نظریۀ اعتباریات و پاسخی به نقدها. پژوهش‌های اخلاقی، ۲ (۲)، ۱۳۵-۱۶۲.
  2. برهان مهریزی، مهدی. (۱۳۹۹). اعتباریات از نگاه المیزان. معرفت فلسفی، ۱۷ (۳)، ۶۹-۸۶.
  3. ترکاشوند، احسان؛ میرسپاه، اکبر. (۱۳۸۹). تفسیر نو از اعتباریات علامه طباطبایی با نگاهی تطبیقی به رساله اعتباریات و تفسیر المیزان. معرفت فلسفی، ۸ (۱)، ۲۵-۵۴.
  4. جوادی، محسن؛ محمدی شیخی، قباد. (۱۳۸۷). معناشناسی حسن و قبح از دیدگاه عالمان مسلمان. فصلنامه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه شهید بهشتی، ۸ (۳)، ۴۵-۷۴.
  5. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۱۲ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت-لبنان: دارالشامیه.
  6. رحمتی، انشاالله؛ حیدریان، لیلی. (۱۳۹۱). اعتباریات در فلسفۀ اخلاق علامه طباطبایی و مقایسة آن با رویکرد ناشناخت‌گرایی در فرااخلاق. پژوهش‌های معرفت‌شناختی، ۱ (۲)، ۹۲-۱۰۷.
  7. رمضانی، رضا. (۱۳۹۵). آرای اخلاقی علامه طباطبایی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
  8. شریعتی سبزواری، محمدباقر. (۱۳۸۷). تحریری بر اصول فلسفه و روش رئالیسم. قم: بوستان کتاب.
  9. طباطبایی، سیدمحمدحسین. (بی‌تا). اصول فلسفه و روش رئالیسم. (مرتضی مطهری، مقدمه‌نویس و معلق)، تهران: صدرا.
  10. طباطبایی، سیدمحمدحسین. (۱۳۷۴). ترجمه تفسیر المیزان. قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  11. طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۸۷). مجموعه رسائل. قم: بوستان کتاب.
  12. طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۹۷). مجموعه آثار. (سید هادی خسروشاهی، به کوشش)، قم: بوستان کتاب.
  13. فاضلی، احمد؛ تاجیک چوبه، محمد. (۱۴۰۱). تبیین اعتبار حسن و قبح در نظام اعتباریات علامه طباطبایی و راهکاری درون‌ساختاری برای گریز از نسبیت اخلاقی. معرفت فلسفی، ۲۰ (۲)، ۱۱۱-۱۲۸.
  14. کاشی‎‎زاده، محمد. (۱۳۹۶). تقریری واقع‌گرایانه از اعتباریات علامه طباطبایی(ره). قبسات، ۲۲ (۸۵)، ۱-۱۸.
  15. مظفر، محمدرضا. (۱۳۶۶). المنطق. قم: اسماعیلیان.
  16. مظفر، محمدرضا. (۱۳۷۳). اصول الفقه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  17. نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد. (۱۳۸۶). شرح الاشارات و التنبیهات. (حسن حسن‌زاده آملی، محقق). قم: بوستان کتاب.
Islamic Philosophical Doctrines
Volume 19, Issue 35
December 2024
Pages 131-152

Files

History

  • Receive Date: 15 July 2025
  • Revise Date: 13 October 2025
  • Accept Date: 21 October 2025
  • Publish Date: 21 December 2024

Share

How to cite

Statistics