پژوهشی
جایگاه نظریۀ فقر وجودی معلول در تبیین خداشناسی فطری ملاصدرا در آیۀ فطرت
جایگاه نظریۀ فقر وجودی معلول در تبیین خداشناسی فطری ملاصدرا در آیۀ فطرت

علی ارشدریاحی؛ مائده زمانی

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 3-22

چکیده
  در میان براهین اثبات خدا، دلیل فطرت از مهم‌ترین دلایل خداشناسی است که بر فطری بودن معرفت به خداوند در جمیع مخلوقات (به خصوص انسان) دلالت دارد. یکی از صریح‌ترین آیات قرآن در دلالت بر خداشناسی فطری، آیۀ ...  بیشتر
پژوهشی
نسبت‌های ممکن بین دو شیء در خارج و قضایای شرطی حاکی از آن‌ها
نسبت‌های ممکن بین دو شیء در خارج و قضایای شرطی حاکی از آن‌ها

داود حیدری

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 23-44

https://doi.org/10.30513/ipd.2020.523

چکیده
  تحلیل قضایای شرطیه از جمله مهم‌ترین مباحث منطقی است. به نظر می‌رسد که تحلیل زبان‌شناسانه قضایا بدون توجه به واقعیاتی که قضایا از آن‌ها حکایت می‌کنند، تحلیل تمامی نیست. با تکیه بر شناخت واقعیات جهان ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی تطبیقی جایگاه «عقل اول» در اندیشۀ فلسفی و پندارِ «تفویض در خلقت»
بررسی تطبیقی جایگاه «عقل اول» در اندیشۀ فلسفی و پندارِ «تفویض در خلقت»

محمد سلطانی رنانی

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 45-66

چکیده
  تفویض غالیان، بدان‌معنا که خداوند کارهایش را به دیگری واگذار کرده، بسته به متعلق خویش بررسی می‌شود؛ واگذاریِ آفرینش، شریعت، آمرزش، حسابرسی و اراده. تفویض در خلقت به ادله‌ای سمعی و عقلی استناد داده ...  بیشتر
پژوهشی
چالش ذاتی یا فعلی بودن اراده خدا از دیدگاه امام رضا طبق تفسیر فلسفی ملاصدرا همراه با نقادی نظریه علامه طباطبایی در این زمینه
چالش ذاتی یا فعلی بودن اراده خدا از دیدگاه امام رضا طبق تفسیر فلسفی ملاصدرا همراه با نقادی نظریه علامه طباطبایی در این زمینه

اسماء احمدی؛ محمود صیدی

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 67-84

چکیده
  یکی از مسائل مهم در مبانی کلامی شیعی، صفات الهی است که در آیات متعدد قرآنی، با اسماء و صفات گوناگونی از آن یاد شده است. با توجه به براهین عقلی و احادیث نقلی، صفات الهی عین ذات او هستند و تفاوت آن‌ها مفهومی ...  بیشتر
پژوهشی
تأملی در معنا، مدلول و مبانی نظریۀ اشتداد علم حضوری نفس به ذاتش در حکمت متعالیه
تأملی در معنا، مدلول و مبانی نظریۀ اشتداد علم حضوری نفس به ذاتش در حکمت متعالیه

احمد عسگری؛ حمیدرضا بوجاری

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 85-102

چکیده
  به باور ملاصدرا، علم حضوری نفس به ذاتش اشتدادی است. این نظریه از نظریات بدیع ملاصدرا و از نتایج هستی‌شناسی و نفس‌شناسی اوست. این نظریه بیانگر این معناست که مرتبه و درجۀ آگاهی حضوری انسان به حقیقت ذاتش ...  بیشتر
پژوهشی
مقایسه تطبیقی مسأله شر از دیدگاه ابن عربی، ملاصدرا و اسپینوزا
مقایسه تطبیقی مسأله شر از دیدگاه ابن عربی، ملاصدرا و اسپینوزا

رامین گلمکانی؛ رسول پاداش پور؛ محمدمهدی سلامی

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 103-122

https://doi.org/10.30513/ipd.2020.521

چکیده
  مسأله شر از جمله مسائل مهم فلسفی است که همواره در میان اهل ادیان برای پاسخ به تعارض میان توحید مبدا صدور اشیاء، و وجود شرور در نظام وجود مطرح بوده است. از طرفی منکرین خداوند نیز برای مقابله با اهل ادیان ...  بیشتر
پژوهشی
اتحاد عاقل و معقول در منظر ابن سینا و صدرالمتألهین
اتحاد عاقل و معقول در منظر ابن سینا و صدرالمتألهین

جلیل محمدی خانقاه؛ عبدالله نصری

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 123-148

چکیده
  «اتحاد عاقل و معقول» از معدود مسائلی است، که با مخالفت و موافقت دو فیلسوف بزرگ مواجه شده است.بوعلی به‌عنوان منکر اصلی و صدرالمتألهین به عنوان موافق جدی. بوعلی در «شفاء» و «اشارات» ،«اتحاد ...  بیشتر
پژوهشی
«دیدگاه ملاصدرا درباره رکن اول مبناگروی: تعداد گزاره های پایه»
«دیدگاه ملاصدرا درباره رکن اول مبناگروی: تعداد گزاره های پایه»

عباسعلی منصوری

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 149-170

چکیده
  یکی از مهم ترین نظریات معرفت شناسی در باب توجیه نظریه ی مبنا گروی است. هرچند این نظریه در سنت فلسفی اسلامی به نحو مستقل مورد بحث واقع نشده است اما در آثار فیلسوفان مسلمان از جمله ملاصدرا با زبان فلسفی خاص ...  بیشتر
پژوهشی
معاد جسمانی از دیدگاه امام خمینی و علامه طباطبایی
معاد جسمانی از دیدگاه امام خمینی و علامه طباطبایی

سیدمحمد موسوی بایگی؛ محمداسحاق عارفی شیرداغی؛ محمد مغربی

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 171-186

https://doi.org/10.30513/ipd.2020.527

چکیده
  تفسیر دقیق عقلانی از معاد همواره یکی از مهم‌ترین دل‌مشغولی‌های فیلسوفان مسلمان بوده که در این میان ملاصدرا از نخستین کسانی است که توسط اصول یازده‌گانه خویش، توانسته است گامی مهم در تبیین عقلانی معاد ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی نظریه حشر صدرالمتألهین در عرفان ابن عربی
بررسی نظریه حشر صدرالمتألهین در عرفان ابن عربی

مهدیه نزاکتی علی اصغری؛ سیدمرتضی حسینی شاهرودی؛ علیرضا کهنسال

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 187-206

چکیده
  ملاصدرا بر اساس مبانی اصالت وجود، وحدت تشکیکی و حرکت جوهری، و ابن عربی بر اساس وحدت وجود، قائل به حشر به معنای ظهور متمایز بواطن موجودات اعم از گیاه و حیوان و انسان در عالم قیامت و پس از مرگ در زمین بسیط ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی برهان خلقت اِنتروپیک
بررسی برهان خلقت اِنتروپیک

جواد نوائی؛ سیدمحمدکاظم علوی

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 207-226

چکیده
  برهان اِنتروپیک، برهانی در اثبات خداوند است که با استخدام قوانین فیزیکی، به اثبات حدوث جهان می‌پردازد و از حدوث جهان به اثبات وجود خداوند راه می‌یابد. این مقدمه علمی به قانون دوم ترمودینامیک یا قانون ...  بیشتر
پژوهشی
چیستی و کارکرد قوۀ درک‌کنندۀ احکام عملی
چیستی و کارکرد قوۀ درک‌کنندۀ احکام عملی

محمدعلی نوری

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، صفحه 227-252

چکیده
  از سوی حکمای مسلمان، چند دیدگاه درباره ماهیت عقل نظری و عقل عملی و چگونگی کارکرد آن‌ها در ادراک احکام عملی مطرح شده است. یک دیدگاه، عقل نظری را مُدرِک همه احکام کلی، اعم از نظری و عملی، و عقل عملی را مُدرِک ...  بیشتر