نویسندگان
1
دانش‌آموختۀ دکتری، گروه فلسفه، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.
2
استادیار، گروه فلسفه، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.
,
نوع مقاله : علمی پژوهشی
چکیده
با پیشرفت تکنولوژی و رسوخ آن در جامعه‌‌های بشری، شناخت هرچه بیشتر این پدیده و آثار و لوازم آن ضروری می‌نماید. یکی از مسائل نیازمند به بررسی، چگونگی ارزیابی تکنولوژی و تبعات بر زندگی بشر است. این تحقیق با هدف تعیین ملاک برای ارزش‌گذاری تکنولوژی شکل گرفته است. داده‌های این تحقیق به روش کتابخانه‌ای گردآوری و به روش تحلیلی، داوری شده است. بر اساس دستاوردهای این تحقیق، باید گفت از یک سو، ارزش‌گذاری، تنها در فعل اختیاری معنا دارد و در فرایند تحقق تکنولوژی، انتخاب، طراحی، ساخت و کاربری تکنولوژی با فعل اختیاری انسان رقم می‌خورد و تنها چنین مراحلی که با فاعل تکنولوژی ارتباط می‌یابند قابلیت ارزش‌گذاری دارند، اما مصنوع تکنولوژی به‌خودی‌خود و بدون مقایسه با سعادت انسان، قابل اتصاف به خوب و بد نیست و از این جهت، خنثی است. بنابراین، چون ارزش نهایی، که بر مبنای کمال نهایی و سعادت انسان ارزش ذاتی دارد، میزان تقربی است که هر فعل اختیاری، برای انسان نسبت به خدای متعال به ارمغان خواهد آورد، در مصنوعات تکنولوژی نیز ملاک ارزیابی ارزشی، در افعال اختیاری مرتبط با آن، یعنی 1. انتخاب یک مصنوع برای ساخت؛ 2. طراحی یک مصنوع؛ 3. ساخت یک مصنوع؛ 4. استفاده از یک مصنوع توسط فاعل‌های مختار، بر همین مبنا قابل ارزیابی خواهد بود.
- احمدی، حسین. (۱۴۰۰). بررسی معناشناسی اخلاق نزد شیخ اشراق. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی، (۲۹)، ۳۵–۵۶.
- اسلامی، مصطفی. (۱۴۰۳). اصالت یا اعتباریت فناوری بر اساس فلسفۀ اسلامی معاصر. معرفت فلسفی، (۸۵)، ۱۱۵–۱۳۴.
- بایکر، ویبه. (۲۰۰۶). چرا و چگونه تکنولوژی اهمیت می‌یابد؟ (نوشین شاهنده، مترجم). بازیابی‌شده از https://tarjomaan.com/images/docs/files/000007/nf00007479-1.pdf
- بری، فلیپ. (۱۳۹۳). فلسفۀ تکنولوژی پس از چرخش تجربی (یاسر خوشنویس، مترجم). بازیابی‌شده از http://farhangemrooz.com/news/28700
- پارسانیا، حمید. (۱۳۹۵). بنیادهای هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی رویکرد تکنولوژی حاکم. سخنرانی در سلسله نشست‌های فلسفۀ تکنولوژی، با عنوان تکنولوژی در آینده انقلاب اسلامی ایران. بازیابی‌شده از http://fatehan.net/post/95
- جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۳). ولایت فقیه. قم: اسراء.
- خسروپناه، عبدالحسین. (۱۳۹۵). اسلام و تکنولوژی. سخنرانی در سلسله نشست‌های فلسفۀ تکنولوژی، با عنوان تکنولوژی در آینده انقلاب اسلامی ایران. بازیابی‌شده از http://fatehan.net/post/95
- دهخدا، علی‌اکبر. (۱۳۷۷). لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
- طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۷۱). المیزان فی تفسیر القرآن (چاپ دوم). قم: انتشارات اسماعیلیان.
- طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۸۷). اصول فلسفۀ رئالیسم (چاپ دوم). قم: بوستان کتاب.
- طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۸۸). شیعه در اسلام (چاپ پنجم). قم: بوستان کتاب.
- عبودیت، عبدالرسول، و مصباح، مجتبی. (۱۳۹۸). خداشناسی. قم: مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
- گلشنی، مهدی. (۱۳۹۳). علم، دین و فلسفه. تهران: کانون اندیشۀ جوان.
- مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۰الف). سخنرانی در دیدار با جمعی از معلمان پژوهنده استان قم. بازیابی‌شده از https://mesbahyazdi.ir/node/3298
- مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۰ب، ۲۳ آذر). بیانات آیت‌الله مصباح در همایش ضرورت پژوهش در آموزش و پرورش. آرشیو صوتی علامه مصباح، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سره).
- مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۱). فلسفۀ اخلاق (احمدحسین شریفی، محقق). قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سره).
- مصباح، مجتبی. (۱۳۸۵). بنیاد اخلاق (چاپ چهارم). قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سره).
- مصباح، مجتبی. (۱۳۹۶). فلسفۀ اخلاق، سلسله دروس مبانی اندیشۀ اسلامی ۴. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سره).
- مطهری، مرتضی. (۱۳۸۲). کلیات علوم اسلامی (چاپ بیست و هشتم). تهران: انتشارات صدرا.
- ملاصدرا، صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی. (۱۳۶۰). شواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیه (سید جلال‌الدین آشتیانی، مصحح؛ چاپ دوم). مشهد: مرکز نشر دانشگاهی.
- ملاصدرا، صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی. (۱۹۸۱). الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة (چاپ سوم). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
- میچام، کارل. (۱۳۹۳). سه نحوۀ بودن با تکنولوژی (یاسر خوشنویس، مترجم). بازیابی‌شده از https://www.farhangemrooz.com/news/28810
- Achterhuis, H. J., et al. (2001). American philosophy of technology: The empirical turn. Indiana University Press.
- Borgmann, A. (1984). Technology and the character of contemporary life: A philosophical inquiry. University of Chicago Press.
- Brey, p. (2010). Philosophy of technology after the empirical turn. Techné: Research in Philosophy and Technology, 14(1), 36-48.
- Dagobert, D. R. (1976). Dictionary of philosophy. Adam and Company.
- Ellul, J. (1964). The technological society. Vintage Books.
- Feenberg, A. (1999). Questioning technology. Routledge.
- Flanagan, M., Howe, D. C., & Nissenbaum, H. (2008). Embodying values in technology: Theory and practice. na.
- Franssen, M., et al. (2023). Philosophy of Technology. In Stanford Encyclopedia of Philosophy. Retrieved from https://plato.stanford.edu/entries/technology
- Gehlen, A. (1980). Man in the age of technology. Columbia University Press.
- Gonzalez, W. J. (2015). On the role of values in the configuration of technology: From axiology to ethics. In New perspectives on technology, values, and ethics: Theoretical and practical (pp. 3-27).
- Ihde, D. (1979). Technics and praxis. D. Reidel Publishing Company.
- Illich, I. (1973). Tools for conviviality. Harper & Row.
- Jonas, H. (1984). The imperative of responsibility: In search of an ethics for the technological age. University of Chicago Press.
- Marcuse, H. (1964). One-dimensional man: Studies in the ideology of advanced industrial society. Beacon Press.
- Merriam-Webster. (2016). Definition by Merriam-Webster. Retrieved from https://www.merriam-webster.com
- Mumford, L. (1967). Technics and human development. Harcourt Brace Jovanovich.
- Sclove, R. (1995). Democracy and technology. Guilford Press.
- Van Deth, J. W., & Scarbrough, E. (Eds.). (1998). The impact of values (Vol. 4). Oxford University Press.
- Winner, L. (1986). The whale and the reactor: A search for limits in an age of high technology. University of Chicago Press.
)