• ثبت نام
  • ورود به سامانه
  • English

آموزه‌های فلسفۀ اسلامی

  1. صفحه اصلی
  2. واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

فرایند پذیرش مقالات

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پرسش‌های متداول

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

پیوندهای مفید

اطلاعات آماری نشریه

هزینه پردازش و انتشار مقاله

واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی

    نویسندگان

    • رامین گلمکانی 1
    • سید علی دلبری 2
    • محمود مقدس شرق 3

    1 استادیار، گروه فلسفه، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

    2 استاد، گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران؛ مدرس درس خارج، حوزۀ علمیۀ خراسان، مشهد، ایران.

    3 طلبۀ سطح ۴، رشتۀ فلسفۀ مدرسۀ علمیۀ نواب، مشهد، ایران.

,

نوع مقاله : علمی پژوهشی

10.30513/ipd.2025.7707.1669
  • مشخصات مقاله
  • مراجع
  • دریافت فایل
  • ارجاع به این مقاله
  • آمار
  • هم رسانی

چکیده

در میان روایات، احادیثی با شهرت فراوان و مضامین عمیق کلامی، فلسفی و عرفانی وجود دارد که با اندکی اختلاف در واژگان، در منابع مختلف روایی، کلامی، عرفانی و حتی فقهی نقل شده و همواره محل تأمل و بحث بوده‌اند. از جمله حدیث قدسی معروفی که می‌فرماید: «در هیچ‌یک از افعال خود تردید نکرده‌ام، مگر در قبض روح و وفات مؤمن؛ چراکه او مرگ را ناخوش می‌دارد و من نیز رنج و ناخوشی به او را نمی‌پسندم». این حدیث، هم به‌صورت مستقل و هم در ضمن حدیث مشهور «قرب نوافل» و «قرب فرائض» و نیز در برخی ادعیه نقل شده است. مسئلۀ اصلی این پژوهش، بررسی تطبیقی دیدگاه محدثان، فقیهان، متکلمان، فلاسفه و عرفا در تفسیر معنای «تردد الهی» در این روایت است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، به اعتبارسنجی سندی و دلالی حدیث پرداخته و آرای مختلف را بررسی کرده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که با حفظ ظواهر الفاظ حدیث و با بهره‌گیری از مبانی فلسفی و عرفانی، می‌توان تفسیری معقول از این روایت به دست داد که با دیدگاه محدثان و فقها نیز در تعارض نیست.

کلیدواژه‌ها

  • تردد الهی
  • وفات مؤمن
  • قبض روح
  • کراهت مرگ
  • شر بالعرض
  • خیر بالذات
  • بدا

موضوعات

  • فلسفه اسلامی
  • XML
  • اصل مقاله 1.23 M
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
مراجع
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (۱۴۱۶ق). التوحید. قم: مؤسسة النشر الإسلامی (جامعۀ مدرسین).
ابن‌حنبل، احمد بن محمد. (۱۴۱۶ق). مسند أحمد بن حنبل. بیروت: مؤسسة الرسالة.
ابن‌سیده، علی بن اسماعیل، (1421ق). المحکم و المحیط الأعظم. بیروت: دار الکتب العلمیه.
ابن‌عربی، محیی‌الدین. (بی‌تا). الفتوحات المکیة. بیروت: دار الصادر.
ابن‌غضائری، احمد بن حسین. (۱۳۸۰). الرجال. قم: مؤسسۀ علمی و فرهنگی دارالحدیث.
ابن‌فارس، ابوالحسین. (۱۴۰۴ق). معجم مقاییس اللغة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
 بحرانی یوسف بن احمد،(1423ق). الدّرر النجفیّة. بیروت: دارالمصطفی لإحیاء التراث.
 بخاری، محمد بن اسماعیل. (۱۴۱۰ق). صحیح البخاری. قاهره: وزارة الاوقاف المجلس الاعلی للشئون الاسلامیة (لجنة إحیاء کتب السنة).
 بهشتی‌پور، روح‌االله. فصلنامه علمی پژوهشی کتاب قیّم، سال دوم (1391)، شمارة پنجم.
. بیهقى، ابو بکر. (1417ق). الأسماء و الصفات. بیروت: دارالجیل.
تسترى، سهل بن عبدالله. (1423ق). تفسیر التسترى. بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
حلی، حسن بن علی. (۱۳۴۲). الرجال. تهران: دانشگاه تهران.
 حر عاملی، محمد بن حسن. (1380ش). الجواهر السنیة فی الأحادیث القدسیه(کلیات حدیث قدسی). تهران: انتشارات دهقان
حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴09ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسة آل البیت (علیهم السلام).
دلبری، سید علی. (1391ش). آشنایی با اصول علم رجال. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
 سبزوارى، هادی بن مهدی. (1383ش). أسرار الحکم فی المفتتح و المختتم. قم: مطبوعات دینی.
سلیمانى آشتیانى، مهدى و درایتى، محمدحسین. (1387ش). مجموعه رسائل در شرح احادیثى از کافى. قم: دارالحدیث.
 شیخ بهایی، محمد بن حسین.(1431ق). الأربعون حدیثًا. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. 
 صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۶ش). تفسیر القرآن الکریم (چاپ دوم). قم: بیدار.
 صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۹۸۱). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۶ش). شرح الأصول الکافی. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
 طبرسى، حسن بن فضل. (1412ق / 1370ش). مکارم الأخلاق، (چاپ چهارم). قم: بی‌نا.
 طریحی، فخر الدین بن محمد. (1375ش). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی.
 طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۱ق). مصباح المتهجد و سلاح المتعبد. بیروت: مؤسسۀ فقه الشیعه.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۲۰ق). فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنفین و أصحاب الأصول. قم: مکتبة المحقق الطباطبائی.
 طوسی مشهدی، محمد بن حسن. (1396ش). مرشد الخواص فی شرح بعض الآیات و الأحادیث المشکله. مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه.
 عارف اسفراینی، اسماعیل بن قربان‌علی. (۱۳۸۳). أنوار العرفان. قم: بوستان کتاب.
عاملی (شهید اول)، محمد بن مکی. (بی تا). القواعد و الفوائد. قم: کتابفروشی مفید.
عصار، محمدکاظم. (۱۳۷۶). اجابة الدعاء فی مسألة البداء (مجموعه آثار عصار). تهران: امیرکبیر.
 علامه حلی، حسن بن یوسف. (۱۴۰۲ق). رجال العلامة الحلی (چاپ دوم). قم: الشریف الرضی.
 فیض کاشانی، محمد. (۱۳۸۳). أنوار الحکمة. قم: بیدار.
قطب‌الدین راوندى، سعید بن هبة‌الله. (1407ق). الدعوات (للراوندی) / سلوة الحزین. قم: انتشارات مدرسه امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه).
 کشی، محمد بن عمر. (۱۴۰۴ق). اختیار معرفة الرجال. قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام.
 کفعمى، ابراهیم بن على عاملى. (1405 ق). المصباح للکفعمی (جنة الأمان الواقیة). قم: دار الرضی.
 کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۸۷). الکافی. قم: مؤسسۀ علمی فرهنگی دار الحدیث (سازمان چاپ و نشر).
 مازندرانی، محمد بن صالح بن احمد. (1382ق). شرح الکافی. تهران: المکتبة الاسلامیه.
مجلسى، محمدباقر بن محمدتقى. (1403ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (علیهم السلام)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى. (1404 ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
 مجلسى، محمدتقى بن مقصودعلى (1406ق). روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه (ط - القدیمة). قم: مؤسسۀ فرهنگی کوشانبور.
 مصطفوی، حسن. (۱۴۰۲ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مرکز الکتاب للترجمة و النشر.
میرداماد، محمدباقر. (۱۳۷۴ش). القبسات. تهران: مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
نجاشی، احمد بن علی. (۱۳۶۵ش). رجال النجاشی. قم: مؤسسة النشر الإسلامی (جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة).
    • تعداد مشاهده مقاله: 379
    • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 236
آموزه‌های فلسفۀ اسلامی
دوره 20، شماره 37
دی 1404
صفحه 289-320
فایل ها
  • XML
  • اصل مقاله 1.23 M
سابقه مقاله
  • تاریخ دریافت: 29 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری: 16 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 02 دی 1404
  • تاریخ انتشار: 03 دی 1404
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
آمار
  • تعداد مشاهده مقاله: 379
  • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 236

APA

گلمکانی, رامین , دلبری, سید علی و مقدس شرق, محمود . (1404). واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20(37), 289-320. doi: 10.30513/ipd.2025.7707.1669

MLA

گلمکانی, رامین , , دلبری, سید علی , و مقدس شرق, محمود . "واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی", آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20, 37, 1404, 289-320. doi: 10.30513/ipd.2025.7707.1669

HARVARD

گلمکانی, رامین, دلبری, سید علی, مقدس شرق, محمود. (1404). 'واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی', آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20(37), pp. 289-320. doi: 10.30513/ipd.2025.7707.1669

CHICAGO

رامین گلمکانی , سید علی دلبری و محمود مقدس شرق, "واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی," آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20 37 (1404): 289-320, doi: 10.30513/ipd.2025.7707.1669

VANCOUVER

گلمکانی, رامین, دلبری, سید علی, مقدس شرق, محمود. واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 1404; 20(37): 289-320. doi: 10.30513/ipd.2025.7707.1669

  • صفحه اصلی
  • درباره نشریه
  • اعضای هیات تحریریه
  • ارسال مقاله
  • تماس با ما
  • نقشه سایت

اخبار و اعلانات

دسترسی به مقالات مجله «آموزه‌های فلسفه اسلامی» بر اساس مجوز  کریتیو کامنز  (CC BY 4.0) آزاد است.

 

اشتراک خبرنامه

برای دریافت اخبار و اطلاعیه های مهم نشریه در خبرنامه نشریه مشترک شوید.

© سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب