تحلیل تطبیقی دال و مدلول: از قرارداد سوسور تا دیفرانس دریدا ونظریه وحدت در کثرت حکمت متعالیه صدرایی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ التحصیل دکتری زبان و ادبیات عرب دانشگاه علامه طباطبایی. تهران.

2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

چکیده

مسئله معنا و نسبت آن با صورت‌های بیانی، از دیرباز در کانون مباحث فلسفی، زبان‌شناختی قرار داشته‌است. زبان‌شناسان تاکنون از منظر فلسفه غرب به بررسی زبان و مسائل زبانی پرداخته‌اند، اما تاکنون از منظر حکمت متعالیه به این موضوع پرداخته نشده است. این پژوهش با روش‌شناسی توصیفی-تحلیلی و مطالعهٔ متون بنیادین زبان‌شناختی، فلسفی(حکمی) به واکاوی تطبیقی سه رویکرد سوسوری، دریدایی و حکمت متعالیه بپردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد رویکرد حکمی با تبیین مدلول واحد و تجلیات متکثر آن در قالب دال‌های گوناگون، چارچوبی منسجم‌تر برای فهم نظام نشانه‌ها ارائه می ‌دهد؛ امری‌که در نظریات سوسور و دریدا به‌تنهایی قابل توضیح نیست. این چارچوب نظری، با تکیه بر مبانی حکمت متعالیه، الگویی نوین در زبان‌شناسی ارائه می‌کند که هم استمرار معنا و هم تنوع صورت‌های بیانی آن را تبیین می‌نماید. دستاورد اصلی این پژوهش، طرح نظریه‌ای در زبان‌شناسی مبتنی بر حکمت متعالیه است که قابلیت کاربست در مطالعات زبان و علوم انسانی را دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of Signifier and Signified: From Saussure’s Convention to Derrida’s Différance and the Theory of Unity in Multiplicity in Islamic Philosophy

نویسندگان [English]

  • Mansoore Doagoo 1
  • Raja Abooali 2
1 PhD graduate in Arabic Language and Literature from Allameh Tabataba’i University, Tehran.
2 "Head of Department and Faculty Member of Arabic Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran."
چکیده [English]

The perennial philosophical and linguistic debate centers on “meaning” and its connection to “expressive forms” or signifiers. While Western philosophical frameworks have traditionally guided linguistic inquiry, a comprehensive examination from the perspective of Islamic philosophy and Transcendent Wisdom (Hekmat-e Mota’aliyah) remains underexplored. This research employs a descriptive-analytical approach, integrating foundational linguistic theories with Islamic philosophy to comparatively analyze three key frameworks: Ferdinand de Saussure’s structuralism, Jacques Derrida’s deconstruction, and the conceptual system of Transcendent Wisdom.

Our findings suggest that Transcendent Wisdom offers a more robust and integrated model for semiotics. It posits a “singular signified” that manifests through a variety of linguistic and expressive forms, thereby providing a richer explanation for the meaning-signifier relationship than either Saussure or Derrida individually achieve. By grounding its analysis in Islamic metaphysical principles, this approach establishes an innovative linguistic paradigm. This paradigm not only ensures the continuity and stability of meaning over time but also accounts for the diversity of expressive forms across languages and historical periods. Ultimately, this study introduces a novel linguistic theory rooted in Islamic thought, with broad applicability in language studies, literature, humanities, and artificial intelligence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Signifier and Signified
  • Convention
  • Différance
  • Unity in Multiplicity
  • Transcendent Wisdom (Al-Hikmah al-Muta’aliyah)
  • Islamic Linguistics