نوع مقاله : علمی پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشکاه شاهد، تهران، ایران
3 گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران ایران
چکیده
فلسفۀ هنر معاصر، با نظریههایی چون محاکات، بیان، فرمالیسم، نظریۀ نهادی و مفهوم باز، هنوز به تعریفی از هنر نرسیده است که همۀ آثار هنری را دربرگیرد و امور غیرهنری را بیرون گذارد. تداوم این دشواری نشان میدهد صورت رایج مسئله، یعنی جستوجوی ماهیتی مشترک میان همۀ آثار هنری، نیازمند بازنگری است. نوشتار حاضر، بهجای جستوجوی صفت یا ماهیتی مشترک، میپرسد مفهوم هنر در تحلیل فلسفی از چه واقعیت و کدام نحوۀ وجود انتزاع میشود. پژوهش با روش تحلیلی ـ استنتاجی و بر پایۀ مطالعات کتابخانهای، بر مبانی حکمت متعالیه تکیه دارد. بازسازی نظری مقاله نشان میدهد صورت خیالی و فعل صورتبخشیِ هنرمند، از حیث صدور و در نسبت با نفس، استقلالی از آن ندارند و بر اساس قیام صدوری و وجود رابط تحلیل میشوند. چون وابستگی به فاعل در همۀ افعال ارادی انسان وجود دارد، این ویژگی بهتنهایی برای تمایز هنر از دیگر افعال کافی نیست. وجه ممیز هنر در نحوۀ خاصی از ظهور صورت پدید میآید؛ صورتی که کمالی وجودیِ متناسب با شأن ادراکیِ مُدرِک را آشکار میسازد. بر این اساس، مفهوم هنر از سنخ معقولات ثانیۀ فلسفی است: در ذهن انتزاع میشود، اما بر حیثیتی واقعی در افعال و آثار انسانی صدق میکند. در تقریر پیشنهادی، منشأ انتزاع مفهوم هنر، حیثیت جمالیِ فعل و صورت است. بنابراین، هنر از حیث منشأ تحقق، امری وجودی است و عنوان آن صرفاً بر پایۀ قرارداد یا نهاد شکل نمیگیرد؛ ازاینرو، مرز میان هنر و غیرهنر تدریجی و ذومراتب است، نه قاطع.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
The Ontological Ground of the Abstraction of the Concept of Art in Transcendent Philosophy: An Account Based on Relational Existence
نویسندگان [English]
- Mohsen Shahbazi 1
- Hasan Moradi 2
- Mohammad Khorasanizadeh 3
1 Ph.D. Candidate in Comparative and Analytical History of Islamic Art, Faculty of Art, Shahed University, Tehran, Iran
2 Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Humanities, Shahed University, Tehran, Iran
3 , Department of Islamic Art/, Faculty of Arts/Shahed University/ Tehran/Iran
چکیده [English]
Contemporary philosophy of art has proposed theories including mimesis, expression, formalism, institutional theory, and the open-concept view. Yet it has not arrived at a definition that includes all artworks and excludes non-artworks. This difficulty suggests that the search for a common essence shared by all artworks may need reconsideration. Rather than seeking such an essence or common property, this article examines the reality and mode of being from which the concept of art is abstracted. The study employs an analytic-deductive method based on library research and draws on the principles of Transcendent Philosophy. It argues that the imagined form and the artist’s form-giving act depend on the soul from which they proceed and can be understood through emanative dependence and relational existence. Since dependence on an agent characterizes all voluntary acts, it cannot distinguish artistic activity from other action. What distinguishes art is a mode of manifestation in which a determinate form discloses an existential perfection proportionate to the cognitive capacity of the apprehending subject. The concept of art is therefore treated as a secondary philosophical intelligible. It is abstracted by the mind yet predicated of a real feature of human acts and works. In this account, the ground of abstraction is the aesthetic aspect of the act and its form. Art is thus an existential reality rather than a merely conventional or institutional status. Its boundary with non-art is consequently gradual and admits degrees rather than being sharp and categorical.
کلیدواژهها [English]
- definition of art
- Transcendent Philosophy
- relational existence
- secondary philosophical intelligible
- emanative dependence
- ontological ground of abstraction
- aesthetic aspect
)