• ثبت نام
  • ورود به سامانه
  • English

آموزه‌های فلسفۀ اسلامی

  1. صفحه اصلی
  2. تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

فرایند پذیرش مقالات

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پرسش‌های متداول

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

پیوندهای مفید

اطلاعات آماری نشریه

هزینه پردازش و انتشار مقاله

تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا

    نویسنده

    • محمد حیدری فرد

    استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکدۀ علوم پایه و کاربردی، دانشگاه صنعتی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

,

نوع مقاله : علمی پژوهشی

10.30513/ipd.2025.7905.1690
  • مشخصات مقاله
  • مراجع
  • دریافت فایل
  • ارجاع به این مقاله
  • آمار
  • هم رسانی

چکیده

برهان صدیقین ملاصدرا، به‌عنوان یکی از مهم‌‏ترین تقریرهای اثبات وجود خدا در حکمت اسلامی، بر مبانی اصالت وجود، تشکیک وجود و تفسیر وجودشناختی علیت استوار است و از این حیث با براهین ماهیت‌محور و جهان‌شناختی کلاسیک تفاوت بنیادین دارد. در مقابل، آنتونی فلو، به‌عنوان یکی از چهره‌های شاخص الحاد تحلیلی در قرن بیستم، نقدهای گسترده‌ای بر براهین اثبات وجود خدا وارد کرده است که دامنۀ آن‎ها عمدتاً معطوف به برهان علیت ارسطویی-توماسی، برهان نظم و تبیین‌های مبتنی بر علیت ماهوی و تجربه‌محور است. مسئلۀ اصلی این پژوهش آن است که آیا این نقدها، با توجه به پیش‌فرض‌های معرفت‌شناختی و معناشناختی فلو، متوجه ساختار وجودشناختی و تفسیر علیت در برهان صدیقین ملاصدرا نیز می‌شود یا خیر. پژوهش حاضر با روش تحلیل مفهومی و تطبیقی و از رهگذر مقایسۀ مبانی متافیزیکی دو سنت حکمت متعالیه و فلسفۀ دین تحلیلی، نسبت میان نقدهای فلو و برهان صدیقین را بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که علت تسری نیافتن نقدهای فلو به برهان صدیقین، ریشه در تفاوت بنیادین دو تلقی از علیت و تبیین دارد: نقدهای فلو ناظر به مدلی از علیت تجربی و ماهیت‌محور است که در چارچوب براهین کیهان‌شناختی کلاسیک معنا می‌یابد، درحالی‌که برهان صدیقین بر تحلیل «وجود بما هو وجود»، پیوستار تشکیکی مراتب هستی و ضرورت وجودی واجب‌الوجود استوار است و اساساً از سنخ تبیین‌های رویدادی و تجربی نیست. ازاین‌رو، برهان صدیقین نه‌تنها از دامنۀ مستقیم نقدهای فلو خارج می‌ماند، بلکه می‌تواند با بازتقریر مفهومی، ظرفیت‌هایی برای گفت‌وگو و بازسازی براهین اثبات وجود خدا در فضای فلسفۀ دین معاصر فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

  • برهان صدیقین
  • ملاصدرا
  • آنتونی فلو
  • علیت وجودی
  • فلسفۀ دین تحلیلی

موضوعات

  • فلسفه اسلامی
  • XML
  • اصل مقاله 1.11 M
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
مراجع
اکبری، بهمن. (۱۳۹۱). نقد دیدگاه آنتونی فلو در باب معناداری گزاره‌های دینی. فصلنامه اندیشه دینی، ۹ (۳۳)، ۵۱-۶۸. https://doi.org/10.22099/jrt.2013.1236 
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۵). علی بن موسی الرضا (ع) و الفلسفة الإلهیة (تحقیق محمدحسن شفیعیان). قم: نشر اسراء.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۶). تبیین براهین اثبات خدا (تحقیق حمید پارسانیا). قم: مرکز نشر اسراء.
خوش‌طینت، مسعود، نجفی‌افرا، مهدی، و محبیان، امیر. (۱۴۰۱). واکاوی ادلّۀ خداناباوری در اندیشه آنتونی فلو. پژوهش‌های مابعدالطبیعی، ۳ (۱)، ۷-۳۶.
زینلی، روح‌الله، نجف‌زاده تربتی، علیرضا، و حسینی شاهرودی، سید مرتضی. (۱۳۹۶). مبانی فلسفی صدرالمتألهین در اثبات علم تمام موجودات به خداوند. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی، ۱۲ (۲۰)، ۲۹-۴۶.
سعادت مصطفوی، سیدحسن؛ بهشتی‌نژاد، سیدمیثم؛ و علی‌زاده، بیوک. (۱۳۹۲). بازسازی سیر سه‌مرحله‌ای مبحث علیّت در حکمت متعالی. دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی، ۲ (۱)، ۱۹-۳۰.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۳). المشاعر (ترجمۀ بدیع‌الملک عمادالدوله بن امام‌قلی و ترجمه فرانسوی هانری کربن) (چاپ دوم). تهران: طهوری.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۸). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة (مقدمه محمدرضا مظفر) (چاپ دوم). قم: مکتبة المصطفوی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۷۵). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة (به کوشش سید جلال‌الدین آشتیانی و حواشی هادی سبزواری). بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۸۱). المبدأ و المعاد (ج ۲). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۹۱). شرح اصول الکافی. تهران: مکتبة المحمودی.
عبودیت، عبدالرسول. (۱۳۸۶). درآمدی به نظام حکمت صدرایی (ج ۲). تهران: انتشارات سمت.
عشاقی اصفهانی، حسین. (۱۳۹۳). برهان‌های صدیقین: دویست و بیست برهان به شیوه صدیقین بر هستی خداوند. تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
محمدی شیخی، قباد. (۱۳۸۸). برهان صدیقین و وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه. پژوهش‌های فلسفی - کلامی، ۳۹، ۷۵-۱۰۰.
نظرنژاد، نرگس؛ و احمدی شکوهی، فاطمه. (۱۳۸۸). تأثیر تقریرات نوین برهان غایت‌شناختی بر آنتونی فلو. آینه معرفت، (۲۰)، ۲۷-۴۸.
Agha, Shiraz. (2016). An analysis of the proofs for the principality of the creation of existence in the transcendent philosophy of Mulla Sadra. Kom: časopis za religijske nauke, 5, 1–21. https://doi.org/10.5937/kom1602001A 
Almeida, M. (2018). Cosmological Arguments. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108675604 
Flew, A. (1975). Thinking about Thinking: Or, Do I Sincerely Want to be Right? (5th reprint ed.). London: Fontana/Collins. https://books.google.com/books/about/Thinking_about_Thinking.html?id=w9BkzwEACAAJ 
Flew, A. (1976). The Presumption of Atheism. London: Elek/Pemberton. 
Flew, A. (1984). God, Freedom and Immortality: A Critical Analysis. Buffalo, NY: Prometheus Books.
Flew, A. (1993). Atheistic Humanism. Buffalo, NY: Prometheus Books.
Flew, A. (2005). God & Philosophy. Amherst, NY: Prometheus Books.
Flew, A., & Varghese, R. (2007). There Is a God: How the World’s Most Notorious Atheist Changed His Mind. New York: HarperOne.
Kellenberger, J. (1969). The Falsification Challenge. Religious Studies, 5 (1), 69–76. https://doi.org/10.1017/S0034412500003966 
Law, S. (2023). Antony Flew on Religious Language. Think, 22 (65), 11–16. https://doi.org/10.1017/S1477175623000179 
Minaee, A. (2024). An analysis of existential and intuitive epistemology in Mulla Sadra’s philosophy with emphasis on comparison to Heidegger’s existential awareness and Audi’s rational intuition. PhilPapers.
Strickland, L. (2014). The “who designed the designer?” objection to design arguments. Int J Philos Relig, 75, 87–100. https://doi.org/10.1007/s11153-013-9422-5 
Yamada, Taro. (2023). Talking About God, Part 2: Religious Language as (4) Meaningless. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4325544 
    • تعداد مشاهده مقاله: 449
    • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 233
آموزه‌های فلسفۀ اسلامی
دوره 20، شماره 37
دی 1404
صفحه 109-142
فایل ها
  • XML
  • اصل مقاله 1.11 M
سابقه مقاله
  • تاریخ دریافت: 02 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 25 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 02 دی 1404
  • تاریخ انتشار: 08 دی 1404
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
آمار
  • تعداد مشاهده مقاله: 449
  • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 233

APA

حیدری فرد, محمد . (1404). تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20(37), 109-142. doi: 10.30513/ipd.2025.7905.1690

MLA

حیدری فرد, محمد . "تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا", آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20, 37, 1404, 109-142. doi: 10.30513/ipd.2025.7905.1690

HARVARD

حیدری فرد, محمد. (1404). 'تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا', آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20(37), pp. 109-142. doi: 10.30513/ipd.2025.7905.1690

CHICAGO

محمد حیدری فرد, "تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا," آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20 37 (1404): 109-142, doi: 10.30513/ipd.2025.7905.1690

VANCOUVER

حیدری فرد, محمد. تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 1404; 20(37): 109-142. doi: 10.30513/ipd.2025.7905.1690

  • صفحه اصلی
  • درباره نشریه
  • اعضای هیات تحریریه
  • ارسال مقاله
  • تماس با ما
  • نقشه سایت

اخبار و اعلانات

دسترسی به مقالات مجله «آموزه‌های فلسفه اسلامی» بر اساس مجوز  کریتیو کامنز  (CC BY 4.0) آزاد است.

 

اشتراک خبرنامه

برای دریافت اخبار و اطلاعیه های مهم نشریه در خبرنامه نشریه مشترک شوید.

© سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب