• ثبت نام
  • ورود به سامانه
  • English

آموزه‌های فلسفۀ اسلامی

  1. صفحه اصلی
  2. نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

فرایند پذیرش مقالات

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پرسش‌های متداول

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

پیوندهای مفید

اطلاعات آماری نشریه

هزینه پردازش و انتشار مقاله

نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر

    نویسندگان

    • امین دهقانی 1
    • عباس جوارشکیان 2
    • جهانگیر مسعودی 3
    • سید مرتضی حسینی شاهرودی 3

    1 دکتری فلسفه (گرایش حکمت متعالیه)، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

    2 دانشیار، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

    3 استاد، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

,

نوع مقاله : علمی پژوهشی

10.30513/ipd.2026.7265.1631
  • مشخصات مقاله
  • مراجع
  • دریافت فایل
  • ارجاع به این مقاله
  • آمار
  • هم رسانی

چکیده

مسئلۀ آزادی از مسائل پردامنه و زندۀ تمامی اعصار بوده و هست و کیفیت نگاه به حقیقت فلسفی آن از طرفی متفرع بر مبانی فلسفی فیلسوفان است و از طرفی هم خود متفرع بر مسائل فراوان دیگر فردی-اجتماعی می‌گردد. ملاصدرا و هایدگر دو تن از فیلسوفان بسیار تأثیرگذار به شمار می‌روند که بر اساس مبانی فلسفی آنان، نگاه خاصی به آزادی شکل می‌گیرد. فطرت نزد صدرالمتألهین و وجدان نزد هایدگر متقدم از مهم‏‌ترین مؤلفه‌های این دو فیلسوف در ترسیم آزادی به شمار می‌رود. در این مقاله به‌صورت تحلیلی به نقش فطرت از منظر ملاصدرا در تحقق آزادی و نقش وجدان از منظر هایدگر متقدم در تحقق آزادی پرداخته، و به‌صورت تطبیقی به اشتراکات و افتراقات دیدگاه آنان ورود کرده‌ایم. با بررسی تطبیقی فطرت صدرایی و وجدان هایدگری در ساحت‌های چیستی، مبدأ، مقصد و محتوا، ناظر به نقش آن در تحقق آزادی، این نتیجه حاصل می‌شود که گرچه اشتراکاتی وجود دارد، اما دیدگاه ملاصدرا دارای انسجام و برتری در این امور است: یک) ارائۀ تصویر دقیق از مبدأ فطرت (بر اساس نظریۀ تجلی و وجود رابط)؛ دو) تبیین داشته‌های مشترک (دانشی و گرایشی) فطرت انسان‌ها؛ سه) ارائۀ تصویری جامع از ساحت‌های وجودی انسان (اخلاقی و عرفانی) و تناظر آن‎ها با مراتب آزادی؛ چهار) تبیین وجود حق‌تعالی به‌مثابۀ غایت انسان و غایت آزادی؛ پنج) ارائۀ برنامۀ عملی (شریعت) برای شکوفایی فطرت و تحقق آزادی.

کلیدواژه‌ها

  • آزادی
  • حقیقت آزادی
  • فلسفۀ آزادی
  • فطرت
  • وجدان
  • ملاصدرا
  • هایدگر

موضوعات

  • فلسفه اسلامی
  • XML
  • اصل مقاله 1.3 M
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
مراجع
احمدی، بابک. (۱۳۸۱). هایدگر و تاریخ هستی. تهران: نشر مرکز.
امینی‌نژاد، علی. (۱۳۹۴). حکمت عرفانی (تحریری از درس‌های عرفان نظری استاد سید یدالله یزدان‌پناه). قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
برلین، آیزایا. (۱۳۶۸). چهار مقاله دربارۀ آزادی (ترجمۀ علی موحد). تهران: خوارزمی.
بلاکهام، هرولد جان. (۱۳۸۵). شش متفکر اگزیستانسیالیست (ترجمۀ محسن حکیمی). تهران: نشر مرکز.
بیمل، والتر. (۱۳۹۶). بررسی روشنگرانه اندیشه‌های مارتین هایدگر (ترجمۀ بیژن عبدالکریمی). تهران: نشر سروش.
پروتی، جیمز ال. (۱۳۷۹). پرسش از خدا در تفکر مارتین هایدگر (ترجمۀ محمدرضا جوزی). تهران: نشر ساقی.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۵). تحریر رساله الولایه (ج ۱-۲). قم: اسراء.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۹). حماسه و عرفان. قم: اسراء.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۳). سرچشمه اندیشه (ج ۳). قم: اسراء.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۲). مبادی اخلاق در قرآن. قم: اسراء.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۶). رحیق مختوم (شرح حکمت متعالیه). قم: نشر اسراء.
دهقانی، امین؛ و حسینی شاهرودی، سید مرتضی. (۱۴۰۴). تبیین «حقیقت آزادی» بر اساس «نظریۀ انکشاف نفس» در فلسفۀ ملاصدرا. شناخت،  18(4)، 55-76. http://doi.org/10.48308/kj.2025.242200.1374 
دهقانی، امین. (۱۴۰۱). وحدت قرآن و برهان در تبیین تجسم اعمال بر اساس هندسۀ فکری علامه جوادی آملی. آموزه‌های فلسفه اسلامی، ۱۷(۳۰)، 149-190. https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4302.1358 
دهقانی، امین. (۱۴۰۴). معرفت نفس؛ راه آزادی راستین در حکمت متعالیه ملاصدرا. پژوهش‌های مابعدالطبیعی، 6(۱۲)، 291-340.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۴۱۰ق). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة (ج ۱-۹). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۹۰). الشواهد الربوبیة (تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی). قم: بوستان کتاب.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۸۹). رسالۀ سه اصل. تهران: مولی.
 صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۸۰). المبدأ و المعاد. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
 صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۶). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
 صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۴۲۲). شرح الهدایة الأثیریة. بیروت: موسسه التاریخ العربیه.
 صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۸۱). کسر الاصنام الجاهلیة. تهران: بنیاد حکمت صدرا.
 صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۴۱۹ق). مفاتیح الغیب. بیروت: موسسه التاریخ العربی.
 فروم، اریک. (۱۳۶۳). گریز از آزادی (ترجمۀ داود حسینی). تهران: ارسطو.
 عبدالکریمی، بیژن. (۱۴۰۱). هایدگر در ایران. تهران: نقد فرهنگ.
 عبودیت، عبدالرسول. (۱۳۹۱). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
 کربن، هانری. (۱۳۸۳). از هایدگر تا سهروردی (ترجمۀ حامد فولادوند). تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
 کربن، هانری. (۱۳۳۵). میرداماد یا معلم ثالث (مکتب الهی اصفهان) (سخنرانی کربن در انجمن فرهنگی ایران و فرانسه، ترجمه عیسی سپهبدی). مجله مردم‌شناسی، ۱ (۲).
 کوروز، موریس. (۱۳۷۹). فلسفه هایدگر (ترجمۀ محمود نوالی). تهران: حکمت.
 کوزنزهوی، دیوید. (۱۳۸۴). هایدگر و دور هرمنوتیکی (ترجمۀ جعفر مروارید). نامه فرهنگ، شماره ۵۸.
 گینیون، چارلز. (۱۳۸۳). اصالت و یکپارچگی از منظر هایدگر  (ترجمۀ عبدالرسول کشفی). نشریۀ ناقد، شمارۀ ۲، ص. ۲۱۷-۲۴۰.
 مک‌کواری، جان. (۱۳۸۲). الهیات اگزیستانسیالیستی (ترجمۀ مهدی دشت‎بزرگی). قم: بوستان کتاب.
مک‌کواری، جان. (۱۳۹۶). مارتین هایدگر (ترجمۀ محمدسعید حنایی کاشانی). تهران: هرمس.
 مک‌کواری، جان. (۱۳۹۹). وجودگرایی «فلسفه وجودی» (ترجمۀ محمدسعید حنایی کاشانی). تهران: هرمس.
 میشلمن، استفن. (۱۳۹۸). فرهنگ اگزیستانسیالیسم (ترجمۀ ارسطو میرانی). تهران: نشر پارسه.
 نصر، سیدحسین. (۱۳۹۳). در جست‏وجوی امر قدسی (گفت‌وگوی رامین جهانبگلو با سید حسین نصر) (ترجمۀ سیدمصطفی شهرآیینی). تهران: نشر نی.
 نوالی، محمود. (۱۳۷۹). فلسفه‌های اگزیستانس و اگزیستانسیالیسم تطبیقی. تبریز: دانشگاه تبریز.
 نوالی، محمود. (۱۳۸۰). مقدمات مقایسه روش وجودشناسی ملاصدرا و هایدگر. در مجموعه مقالات همایش جهانی حکیم ملاصدرا (ج ۳). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
 نوالی، محمود. (۱۳۷۷). هایدگر در وجودشناسی تطبیقی. خردنامۀ صدرا، (۱۲)، ۶۷-۷۷.
 وارنوک، مری. (۱۳۸۶). اگزیستانسیالیسم و اخلاق (ترجمۀ مسعود علیا). تهران: ققنوس.
 هایدگر، مارتین. (۱۳۸۸). چه باشد آنچه می‌خوانندش تفکر؟ (ترجمۀ سیاوش جمادی). تهران: نشر ققنوس.
 هایدگر، مارتین. (۱۳۸۱). فقط خدایی می‌تواند ما را نجات دهد (مصاحبه با روزنامه اشپیگل، ابوریحان، فارابی و هایدگر) (ترجمۀ آرامش دوستدار). تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
 هایدگر، مارتین. (۱۳۹۸). متافیزیک چیست؟ (ترجمۀ سیاوش جمادی). تهران: نشر ققنوس.
هایدگر، مارتین. (۱۳۸۴). متافیزیک نیچه (ترجمۀ منوچهر اسدی). آبادان: نشر پرسش.
هایدگر، مارتین. (۱۴۰۰). هستی و زمان (ترجمۀ سیاوش جمادی). تهران: نشر ققنوس.
یزدان‌پناه، سید یدالله. (۱۳۹۱). مبانی و اصول عرفان نظری. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
Golomb, Jacob. (1995). In Search of Authenticity from Kierkegaard to Camus. New York: Routledge.
Heidegger, Martin. (2001). Being and Time (trans. J. Macquarrie and E. S. Robinson). New York and London.
Heidegger, Martin. (1962). Kant and the Problem of Metaphysics. Bloomington.
Heidegger, Martin. (1978). Metaphysische Anfangsgründe der Logik im Ausgang von Leibniz. Frankfurt: Vittorio Klostermann.
Inwood, Michael. (1999). A Heidegger dictionary. Massachusetts: Blackwell.
Robinson, Charles. (2009). Martin Heidegger’s Critique of Freedom. Boston College.
    • تعداد مشاهده مقاله: 583
    • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 660
آموزه‌های فلسفۀ اسلامی
دوره 20، شماره 37
دی 1404
صفحه 39-84
فایل ها
  • XML
  • اصل مقاله 1.3 M
سابقه مقاله
  • تاریخ دریافت: 18 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 25 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 02 دی 1404
  • تاریخ انتشار: 03 اسفند 1404
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
آمار
  • تعداد مشاهده مقاله: 583
  • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 660

APA

دهقانی, امین , جوارشکیان, عباس , مسعودی, جهانگیر و حسینی شاهرودی, سید مرتضی . (1404). نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20(37), 39-84. doi: 10.30513/ipd.2026.7265.1631

MLA

دهقانی, امین , , جوارشکیان, عباس , , مسعودی, جهانگیر , و حسینی شاهرودی, سید مرتضی . "نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر", آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20, 37, 1404, 39-84. doi: 10.30513/ipd.2026.7265.1631

HARVARD

دهقانی, امین, جوارشکیان, عباس, مسعودی, جهانگیر, حسینی شاهرودی, سید مرتضی. (1404). 'نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر', آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20(37), pp. 39-84. doi: 10.30513/ipd.2026.7265.1631

CHICAGO

امین دهقانی , عباس جوارشکیان , جهانگیر مسعودی و سید مرتضی حسینی شاهرودی, "نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر," آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 20 37 (1404): 39-84, doi: 10.30513/ipd.2026.7265.1631

VANCOUVER

دهقانی, امین, جوارشکیان, عباس, مسعودی, جهانگیر, حسینی شاهرودی, سید مرتضی. نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 1404; 20(37): 39-84. doi: 10.30513/ipd.2026.7265.1631

  • صفحه اصلی
  • درباره نشریه
  • اعضای هیات تحریریه
  • ارسال مقاله
  • تماس با ما
  • نقشه سایت

اخبار و اعلانات

دسترسی به مقالات مجله «آموزه‌های فلسفه اسلامی» بر اساس مجوز  کریتیو کامنز  (CC BY 4.0) آزاد است.

 

اشتراک خبرنامه

برای دریافت اخبار و اطلاعیه های مهم نشریه در خبرنامه نشریه مشترک شوید.

© سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب