نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

• فاطمه‌سادات (مهناز) توکلی ¹
• فاطمه عابدینی ²

¹ استادیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکدۀ الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

² دانشجوی کارشناسی ارشد عرفان اسلامی، گروه ادیان و عرفان، دانشکدۀ الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

فصّ یوسفی ابن‌عربی از بخش‌های ممتاز فصوص الحکم محسوب می‌شود که در آن حکمت نوری به حضرت یوسف (ع) نسبت داده شده است. ابن‌عربی در این فص، با تکیه بر مبانی هستی‌شناسی وحدت وجود و نظریۀ تجلی، داستان یوسف را نه صرفاً روایتی تاریخی، بلکه تمثیلی از سیر روح انسانی از ظلمت به نور، از صورت به معنا و از کثرت به وحدت می‌داند. در این تفسیر، حضرت یوسف مظهر اسماء جمالی و نوری خداوند همچون النور، المصور، العلیم، الجمیل، الحکیم و الحق است؛ زیرا در او هم علم تأویل رؤیا و هم جمال و نورانیت ذاتی جمع شده است. ابن‌عربی از طریق حکمت نوری، رابطۀ میان عالم مثال، خیال و علم تعبیر را تبیین و نشان می‌دهد که یوسف، به‌عنوان انسان کامل، آینه‌ای است که در آن اسماء الهی در مراتب مختلف ظهور می‌یابند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و بر اساس متن فصّ یوسفی و شرح بزرگانی چون جندی، قیصری، خوارزمی، پارسا و دیگر شارحان بر این فص، به تحلیل جلوه‌های اسمائی و معنای رمزی سیر یوسفی پرداخته و برمبنای آن الگوی انسان کامل یوسفی را ارائه نموده است. از جمله نتایج پژوهش آنکه فصّ یوسفی، نظامی از معرفت نوری و تأویلی را تصویر می‌کند که در آن علم و جمال، خیال و حقیقت و ظاهر و باطن در پرتو تجلی اسماء الهی مانند نور، حکیم، مصور، علیم، جمیل، ولی، ظاهر، باطن و اسماء دیگر به وحدت می‌رسند، و با تمرکز بر این نکتۀ بدیع، الگوی انسان کامل یوسفی به مخاطب معرفی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• ابن‌عربی
• فصّ یوسفی
• انسان کامل
• خیال
• اسماء الهی: نور
• حکیم
• علیم
• مصور
• جمیل

موضوعات

• فلسفه اسلامی

عنوان مقاله [English]

The Path of Spiritual Realization of the Perfect Human in al-Faṣṣ al-Yūsufī, in Light of the Manifestation (Tajallī) of the Divine Names

نویسندگان [English]

• Fatemeh Sadat (Mahnaz) Tavakoli ¹
• Fatemeh Abedini ²

¹ Assistant Professor, Department of Religious Studies and Mysticism, Faculty of Theology and Religious Studies, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

² Master’s Student, Department of Religious Studies and Mysticism, Faculty of Theology and Religious Studies, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Al-Faṣṣ al-Yūsufī of Ibn ʿArabī is regarded as one of the most distinguished sections of Fuṣūṣ al-Ḥikam, in which luminous wisdom (al-Ḥikmah al-Nūriyyah) is attributed to Prophet Joseph (Yūsuf, peace be upon him). In this Faṣṣ, Ibn ʿArabī, relying on the ontological foundations of the unity of existence (Waḥdah al-Wujūd) and the theory of manifestation (Tajallī), interprets the story of Joseph not merely as a historical narrative but as an allegory of the spiritual journey of the human soul-from darkness to light, from form to meaning, and from multiplicity to unity. In this interpretation, Prophet Joseph is presented as the locus of manifestation of the divine Names of beauty and light, such as al‑Nūr (the Light), al‑Muṣawwir (the Fashioner), al‑ʿālīm (the All‑Knowing), al‑Jamīl (the Beautiful), al‑Ḥakīm (the Wise), and al‑Ḥaqq (the Real), since in him are united both the knowledge of dream interpretation and intrinsic beauty and luminosity. Through luminous wisdom, Ibn ʿArabī explicates the relationship between the imaginal realm (al-ʿālam al‑Mithāl), imagination (khayāl), and the knowledge of interpretation (taʿbīr), demonstrating that Joseph, as the Perfect Human (al‑Insān al‑Kāmil), is a mirror in which the divine Names are manifested at different levels of being. Employing a descriptive‑analytical method and drawing upon the text of al-Faṣṣ al-Yūsufī and the commentaries of major figures such as al‑Jandī, al-Qayṣarī, al-Khwārazmī, Pārsā, and other commentators, this paper analyzes the manifestations of the divine Names and the symbolic meaning of the Yūsufī spiritual journey, and on this basis proposes a Yūsufī model of the Perfect Human. Among the findings of the research is that al-Faṣṣ al-Yūsufī depicts a system of luminous and hermeneutical knowledge in which knowledge and beauty, imagination and reality, and the outward and the inward are unified in the light of the Manifestation of the divine Names-such as Light, Wise, Fashioner, All‑Knowing, Beautiful, Guardian (Walī), Manifest (Ẓāhir), Hidden (Bāṭin), and other Names-and by focusing on this innovative insight, the Yūsufī paradigm of the Perfect Human is introduced.

کلیدواژه‌ها [English]

• Ibn ʿArabī
• al-Faṣṣ al-Yūsufī
• Perfect Human
• Imagination
• Divine Names
• Light
• Wise
• All-Knowing
• Fashioner
• Beautiful