چکیده
این نوشتار به تحلیل و بازخوانی حدیثی از امام صادق(ع) درباره «پرستش اسم و معنا» می‌پردازد که در کتاب شریف کافی نقل شده است. حدیث مذکور عبادت‌کنندگان را به چهار گروه تقسیم می‌کند: پرستش خدا با توهم (کفر)، پرستش اسم بدون معنا (کفر)، پرستش همزمان اسم و معنا (شرک)، و پرستش معنا با تطبیق اسماء منصوص (ایمان حقیقی). نویسنده پس از اشاره به دیدگاه‌های شارحان نامدار و فیلسوفانی همچون ملاصدرا، علامه مجلسی، ملاخلیل قزوینی و دیگران، با نقد رویکردهای صرفاً فلسفی و کلامی، کوشیده است با تکیه بر فرهنگ دینی مبتنی بر آیات و روایات، معنای دقیق حدیث را تبیین کند. محور اصلی این بازخوانی، تفکیک «اسم» از «معنا» و «معنا» از «مفهوم» است. بر این اساس با استناد به تعریف امیرالمؤمنین(ع) از اسم (ما أنبأ عن المسمّی) و با بهره‌گیری از داستان تعلیم اسماء به آدم(ع) در قرآن، نشان داده شده که اسم، «خبر» از مسمّی است و معنا، همان حقیقتی است که اسم از آن خبر می‌دهد، نه مفهوم ذهنی. تعلیم الهی، تحقق حقیقت وجود اسماء در آدم(ع) و تبار اوست، نه صرف انتقال مفاهیم. بر این اساس، پرستش معنا، روی‌آوری عبودی به آن حقیقت خبری است که اسم از آن حکایت می‌کند، بدون توقف در لفظ، مفهوم یا خیال.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
)