چکیده
بررسی آثار شیخ مفید نشان میدهد که تبیین نسبت میان عقل و وحی در اندیشه وی، بهویژه در مقام تعیین معیار نهایی فهم و ارزیابی ظواهر نقلی، با نوعی ناپایداری همراه است. مسئله اصلی این پژوهش، تحلیل دو گزاره بهظاهر متعارض در کلام شیخ مفید درباره نسبت عقل و وحی و ارزیابی امکان جمع میان آنهاست؛ بهگونهای که از یکسو عقل در فرایند تحصیل معرفت دینی محتاج وحی تلقی میشود و از سوی دیگر، در مقام تفسیر و ارزیابی ظواهر نقلی، بهعنوان معیار نهایی معرفی میگردد. پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش تحلیلی ـ تاریخی و با تمرکز بر مبانی معرفتشناختی شیخ مفید و سید مرتضی انجام شده و در این چارچوب، تحلیل های مختلف برای جمع میان دو گزاره از عبارات شیخ مفید مورد بررسی قرار گرفته است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که تقریرهای پیشنهادی، با مبانی معرفتشناختی شیخ مفید سازگاری لازم را ندارند و ازاینرو، میتوان از عدم انسجام در تبیین عقلگرایی وی سخن گفت.
کلیدواژهها
موضوعات