چکیده
نسبت میان مؤلف، متن و خواننده، یکی از چالشبرانگیزترین مباحث در نظریههای نقد ادبی و فلسفه زبان مدرن است. با وجود نقدهای ادبی بر نظریه «مرگ مؤلف» رولان بارت، واکاوی پارادایمی آن بر پایه مبانی عمیق هستیشناختی فلسفه اسلامی مغفول مانده است. از این رو، هدف این پژوهش، بررسی نظریه مرگ مولف رولان بارت با اصول هستی شناختی مکتب صدرایی برای دستیابی به یک الگوی جایگزین در فهم متن است که ضمن پرهیز از انحصار در یک معنای خشک، اصالت کلام را حفظ نماید. روششناسی پژوهش حاضر مبتنی بر روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی-فلسفی جهت واکاوی دادههای کتابخانهای است. یافتهها نشان میدهد درحالیکه بارت با تقلیل مؤلف به یک «کاتب»، متن را به شبکهای افقی از کدهای قراردادی فرومیکاهد، حکمت متعالیه بر اساس دو قاعده «اتحاد اثر و مؤثر» و «رابطه قیام صدوری»، متن را تجلی وجودی و فعل نفسانی مؤلف میداند. در نتیجه، متن با استمرار حضور هستیشناختی مؤلف به دیکتاتوری معنایی نمیانجامد؛ بلکه با کاربست قاعده ارواح معانی، زمینهساز گذار از هرمنوتیک شالودهشکنِ «غیاب» به «هرمنوتیک حضور» است و خوانش را از یک بازی زبانی، به یک سلوک معرفتی برای کشف حقیقت متکلم ارتقا میبخشد.
کلیدواژهها
موضوعات