نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

• منصوره دعاگو

فارغ التحصیل دکتری زبان و ادبیات عرب دانشگاه علامه طباطبایی. تهران.

چکیده

نسبت میان مؤلف، متن و خواننده، یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث در نظریه‌های نقد ادبی و فلسفه زبان مدرن است. با وجود نقد‌های ادبی بر نظریه «مرگ مؤلف» رولان بارت، واکاوی پارادایمی آن بر پایه مبانی عمیق هستی‌شناختی فلسفه اسلامی مغفول مانده است. از این رو، هدف این پژوهش، بررسی نظریه مرگ مولف رولان بارت با اصول هستی شناختی مکتب صدرایی برای دستیابی به یک الگوی جایگزین در فهم متن است که ضمن پرهیز از انحصار در یک معنای خشک، اصالت کلام را حفظ نماید. روش‌شناسی پژوهش حاضر مبتنی بر روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی-فلسفی جهت واکاوی داده‌های کتابخانه‌ای است. یافته‌ها نشان می‌دهد درحالی‌که بارت با تقلیل مؤلف به یک «کاتب»، متن را به شبکه‌ای افقی از کدهای قراردادی فرومی‌کاهد، حکمت متعالیه بر اساس دو قاعده «اتحاد اثر و مؤثر» و «رابطه قیام صدوری»، متن را تجلی وجودی و فعل نفسانی مؤلف می‌داند. در نتیجه، متن با استمرار حضور هستی‌شناختی مؤلف به دیکتاتوری معنایی نمی‌انجامد؛ بلکه با کاربست قاعده ارواح معانی، زمینه‌ساز گذار از هرمنوتیک شالوده‌شکنِ «غیاب» به «هرمنوتیک حضور» است و خوانش را از یک بازی زبانی، به یک سلوک معرفتی برای کشف حقیقت متکلم ارتقا می‌بخشد.

کلیدواژه‌ها

• مرگ مؤلف
• رولان بارت
• اتحاد اثر و موثر
• قیام صدوری
• مکتب صدرایی

موضوعات

• فلسفه اسلامی

عنوان مقاله [English]

An Examination of Barthes’ Theory of the “Death of the Author” Based on the Relationship between Speech and Speaker in the Sadraean School

نویسنده [English]

• mansooreh Doagoo

PhD graduate in Arabic Language and Literature from Allameh Tabataba’i University, Tehran.

چکیده [English]

The relationship among the author, text, and reader is one of the most challenging debates in literary criticism theories and the modern philosophy of language. Despite literary critiques of Roland Barthes’ theory of the “Death of the Author,” its paradigmatic analysis based on the profound ontological foundations of Islamic philosophy has remained neglected. Therefore, the purpose of this research is to examine Roland Barthes’ theory of the death of the author through the ontological principles of the Sadraean school to achieve an alternative model for understanding the text, which preserves the authenticity of the speech while avoiding confinement to a rigid meaning. The methodology of the present study is based on a descriptive-analytical method and a comparative-philosophical approach to analyze library data. The findings indicate that while Barthes, by reducing the author to a mere “scriptor,” diminishes the text to a horizontal network of conventional codes, Transcendent Philosophy (Hikmat al-Muta’aliyah)—based on the two principles of the “unity of the effect and the agent” and “emanative subsistence” (Qiyam-i Suduri)—considers the text as an existential manifestation and a psychic act of the author. Consequently, through the continuous ontological presence of the author, the text does not lead to semantic dictatorship; rather, by applying the principle of the “spirits of meanings” (Arwah al-Ma’ani), it paves the way for a transition from the deconstructive hermeneutics of “absence” to a “hermeneutics of presence.” It elevates reading from a mere language game to an epistemological journey for discovering the truth of the speaker.

کلیدواژه‌ها [English]

• Death of the Author
• Roland Barthes
• unity of effect and agent
• emanative subsistence
• Sadraean school