چکیده
تجرد فوق‌عقلانی نفس، از مباحث مهم و کمتر توجه شده در حکمت متعالیه است و تبیین آن نیازمند بررسی مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی اندیشه ملاصدرا است. این پژوهش با هدف تحلیل امکان تحقق تجرد فوق عقلانی نفس انسانی، بر اساس اصول بنیادین حکمت صدرایی سامان یافته است. روش پژوهش، تحلیلی ـ توصیفی و مبتنی بر بررسی متون اصلی ملاصدرا و برخی شارحان حکمت متعالیه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نفس انسانی در نظام صدرایی، حقیقتی ذو‌مراتب و دارای اشتداد وجودی مستمر است که بر اساس حرکت جوهری، از مرتبه جسمانیةالحدوث به سوی مراتب بالاترِ تجرد در حرکت است. بر این اساس، توقف نفس در مرتبه عقلانی با اقتضای تشکیک وجود و غایت‌مندی حرکت جوهری سازگار نبوده و امکان وصول آن به مرتبه‌ای فراتر از تجرد عقلانی قابل تبیین است. در این مرتبه، ادراک از سطح علم حصولی فراتر رفته و به سوی علم حضوری، شهود و اتحاد عاقل و معقول تعالی می‌یابد. این پژوهش نشان می‌دهد که تجرد فوق‌عقلانی، صرفاً فرضی نظری در فلسفه صدرا نیست، بلکه نتیجه منطقی و مقتضای ضروری مبانی ملاصدرا درباره سیر تکاملی نفس و غایت قرب انسان به حق تعالی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
)