چکیده
وصف عدالت که در مورد خدا، نظام هستی، انسان، و جامعه به کار می‌رود نسبت به مفهوم و حقیقت آن چالش‌های فراوانی وجود دارد. یکی از این چالش‌ها این است که عدالت چه نوع صفتی است؟ آیا از صفات و ملکات نفسانی است یا صفت فعل به شمار می‌آید؟ برخی بر این باورند که عدالت در مورد انسان از صفات و ملکات نفسانی به شمار می آید. این نوشتار به روش توصیفی-تحلیلی، کاربردهای عدالت را در آیات و روایات و همچنین در علوم مختلف مورد بررسی قرار داده و ضمن نقد صفت نفسانی بودن عدالت، این فرضیه را اثبات کرده است که مفهوم عدالت از معقولات ثانی فلسفی است که از مقایسه فعل و فاعلی که در خارج صورت می‌گیرد انتزاع می‌شود و اگر خدا، اشخاص، جامعه و اشیاء متصف به عدالت می‌شوند به لحاظ افعالی است که از آنها صادر می‌شود یا به اعتبار عملی است که در مورد آنها صورت می‌گیرد. بر این اساس، دیدگاه ملکه نفسانی بودن عدالت مورد نقد واقع شده است و اثبات شده است که حقیقت عدالت که ریشه در فطرت انسان دارد عبارت است از یک امر وجودی که در خارج تحقق پیدا می‌کند و آن عبارت است از برپایی و استقرار حق و قرار دادن یا بودن هر چیزی در جایی که باید باشد. اثبات این دیدگاه، ثمرات و نتایج متفاوتی به دنبال دارد که می‌تواند به کشف حقیقت عدالت به لحاظ اخلاقی، فقهی، فلسفی، کلامی و ... کمک کند و همین مسأله ضرورت این بحث را نیز روشن می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
)