• ثبت نام
  • ورود به سامانه
  • English

آموزه‌های فلسفۀ اسلامی

  1. صفحه اصلی
  2. تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

فرایند پذیرش مقالات

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پرسش‌های متداول

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

پیوندهای مفید

اطلاعات آماری نشریه

هزینه پردازش و انتشار مقاله

تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی

    نویسندگان

    • صاحبه عاشوری 1
    • زهره برقعی 2

    1 کارشناس ارشد فلسفه اسلامی، جامعة الزهرا، قم، ایران

    2 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

,

نوع مقاله : پژوهشی

10.30513/ipd.2021.1547.1138
  • مشخصات مقاله
  • مراجع
  • دریافت فایل
  • ارجاع به این مقاله
  • آمار
  • هم رسانی

چکیده

مسئلۀ تجرد نفس به دلیل نقش مبنایی که در مباحث فلسفی مانند انسان‌شناسی، معرفت‌شناسی، فرجام‌شناسی و... دارد، همواره مورد توجه اندیشمندان مسلمان و فیلسوفان بوده است.
مسئله پژوهش حاضر این است که آیا بحث تجرد نفس با دیدگاه قرآن هماهنگ می‌باشد؟ این نوشتار با بررسی تفاسیر آیاتی که به آن‌ها برای تجرد نفس استناد شده و همچنین روایاتی که ذیل این آیات وارد شده است، به تبیین دیدگاه قرآن در تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی پرداخته است. به چهار دسته از آیات بر تجرد نفس استناد شده است: نخست، آیاتی که خلقت نفوس را بیان می‌کنند. دسته دوم، آیاتی که به نسبت نفوس با پروردگار اشاره دارند. دسته سوم، آیات ناظر به افعال جوانحی به ویژه آیاتی که بر ادراک و مراتب آن دلالت دارند. دسته چهارم، آیات مربوط به برزخ و قیامت که تصریح دارند پس از مرگ و نابودی جسم، حقیقت انسان توسط فرشتگان الهی استیفا شده، باقی است و مشاهداتی دارد. بسیاری از روایات هم مؤید تجرد نفس می‌باشند. مواردی هم که ظاهر روایات با تجرد نفس منافات دارد، به جهت دلایل قطعی و مستند قابل توجیه و تأویل است. این مقاله با روش اسنادی ـ کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی به این مهم پرداخته است.

کلیدواژه‌ها

  • نفس
  • تجرد
  • قرآن
  • تفاسیر روایی
  • XML
  • اصل مقاله 485.65 K
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
مراجع
آملی، سیدحیدر بن علی، تفسیر المحیط الاعظم و البحر الخضمّ فی تأویل کتاب اللّٰه العزیز المحکم، چاپ سوم، قم، نور علی نور، 1422 ق.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین بن عبداللّٰه، الاشارات و التنبیهات، شرح خواجه نصیرالدین طوسی، قم، نشر البلاغه، 1375 ش.
همو، الشفاء، تصحیح سعید زائد، قم، کتابخانه آیةاللّٰه مرعشی نجفی، 1404 ق.
همو، رسالۀ نفس، مقدمه و حواشی و تصحیح موسی عمید، همدان، دانشگاه بوعلی سینا، 1383 ش.
ارسطو، درباره نفس، ترجمه و تعلیقات و حواشی علیمراد داوری، تهران، حکمت، 1378 ش.
امام عسکری‰ ، حسن بن علی، تفسیر منسوب به امام حسن عسکری‰ ، قم، مدرسه امام مهدی، 1409 ق.
امین، سیده نصرت، مخزن العرفان فی علوم القرآن، بی‌جا، بی‌تا.
انصاری شیرازی، یحیی، دروس شرح منظومه، قم، بوستان کتاب، 1385 ش.
جوادی آملی، عبداللّٰه، تسنیم تفسیر قرآن کریم، چاپ پنجم، قم، اسراء، 1389 ش.
همو، صورت و سیرت انسان در قرآن، چاپ ششم، قم، اسراء، 1388 ش.
همو، ولایت فقیه، قم، اسراء، 1378 ش.
حسن‌زاده آملی، حسن، دروس معرفت نفس، قم، الف لام میم، 1381 ش.
حسینی بحرانی، سیدهاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مٶسسة البعثه، 1374 ش.
حسینی همدانی، سیدمحمد، انوار درخشان در تفسیر قرآن، تهران، کتاب‌فروشی لطفی، 1404 ق.
حلّی، شیخ عزّالدین حسن به سلیمان، مختصر البصائر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1421 ق.
سبزواری، ملاهادی بن مهدی، اسرار الحکم فی المفتتح و المختتم، تصحیح کریم فیضی، قم، مطبوعات دینی، 1383 ش.
همو، شرح المنظومه، تصحیح و تعلیق حسن حسن‌زاده آملی، تهران، ناب، 1369 ش.
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی بن حبش، حکمة الاشراق، تصحیح هانری کربن، چاپ دوم، تهران، مٶسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1373 ش.
همو، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح هانری کربن و سیدحسین نصر، چاپ دوم، تهران، مٶسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1375 ش.
شریف لاهیجی، بهاءالدین محمد بن علی اشکوری دیلمی، تفسیر شریف لاهیجی، تحقیق میرجلال‌الدین حسینی ارموی، تهران، دفتر نشر داد، 1373 ش.
شعرانی، ابوالحسن، پژوهش‌های قرآنی علامه شعرانی، چاپ دوم، قم، بوستان کتاب، 1386 ش.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم، الملل و النحل، چاپ سوم، قم، الشریف الرضی، 1364 ش.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، اسرار الآیات و انوار البینات، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه اسلامی،1360 ش.
همو، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعه، چاپ سوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1981 م.
همو، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیه، تصحیح سیدجلال‌الدین آشتیانی، چاپ دوم، مشهد، مرکز نشر دانشگاهی، 1360 ش.
همو، المبدأ و المعاد، تصحیح سیدجلال‌الدین آشتیانی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران، 1354 ش.
همو، تفسیر القرآن الکریم، چاپ دوم، قم، بیدار، 1361 ش.
همو، کتاب المشاعر، ترجمه و مقدمه و تعلیقات فرانسوی هانری کربن، ترجمه فارسی بدیع‌الملک میرزا عمادالدوله، چاپ دوم، تهران، کتابخانه طهوری، 1363 ش.
همو، مفاتیح الغیب، مقدمه و تصحیح محمد خواجوی، تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، مٶسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1363 ش.
صدوق، محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی، التوحید، قم، جامعه مدرسین، 1398 ق.
همو، علل الشرائع، قم، کتاب‌فروشی داوری، 1385 ش.
طباطبایی، سیدمحمدحسین، الرسائل التوحیدیه (رسالة الوسائط)، بیروت، مٶسسة النعمان، 1999 م.
همو، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1374 ش.
طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن، ترجمه تفسیر مجمع البیان، ترجمه احمد بهشتی، تهران، فراهانی، بی‌تا.
عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، چاپ چهارم، قم، اسماعیلیان، 1415 ق.
عیاشی، ابونصر محمد بن مسعود بن عیاش سَلَمی سمرقندی، تفسیر العیاشی، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه، 1380 ق.
فخرالدین رازی، ابوعبداللّٰه محمد بن عمر، التفسیر الکبیر؛ مفاتیح الغیب، چاپ سوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1420 ق.
همو، النفس و الروح و شرح قواهما، تحقیق محمد صغیر معصومی، تهران، بی‌نا، 1406 ق.
فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه‌مرتضی، تفسیر الصافی، چاپ دوم، تهران، مکتبة الصدر، 1415 ق.
قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تحقیق سیدطیب موسوی جزایری، چاپ سوم، قم، دار الکتاب، 1363 ق.
لطفی، محمدحسن، و رضا کاویانی، دوره آثار افلاطون، چاپ سوم، تهران، خوارزمی، 1380 ش.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، آسمان و جهان؛ ترجمه کتاب السماء و العالم، جلد چهاردهم بحارالانوار، ترجمه محمدباقر کمره‌ای، تهران، اسلامیه، 1351 ش.
همو، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهارŒ ، تهران، دار الکتب الاسلامیه، بی‌تا.
مصباح یزدی، محمدتقی، به سوی خودسازی، چاپ دوم، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1384 ش.
همو، خداشناسی در قرآن، چاپ دوم، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1390 ش.
همو، معارف قرآن، چاپ دوم، قم، در راه حق، 1368 ش.
مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، چاپ هفتم، تهران، صدرا، 1384 ش.
مغنیه، محمدجواد، تفسیر کاشف، ترجمه موسی دانش، قم، بوستان کتاب، 1378 ش.
منسوب به امام صادق‰ ، جعفر بن محمد، مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقه در تزکیه نفس و حقایق و معارف الهی، ترجمه و شرح حسن مصطفوی، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، 1360 ش.
موسوی خمینی، سیدروح‌اللّٰه، شرح چهل حدیث، چاپ پنجاه و هفتم، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1393 ش.
همو، معاد از دیدگاه امام خمینی، چاپ هفتم، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1385 ش.
    • تعداد مشاهده مقاله: 775
    • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 502
آموزه‌های فلسفۀ اسلامی
دوره 16، شماره 28 - شماره پیاپی 28
تیر 1400
صفحه 161-186
فایل ها
  • XML
  • اصل مقاله 485.65 K
سابقه مقاله
  • تاریخ دریافت: 23 شهریور 1399
  • تاریخ بازنگری: 24 اسفند 1399
  • تاریخ پذیرش: 06 شهریور 1400
  • تاریخ انتشار: 01 تیر 1400
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
آمار
  • تعداد مشاهده مقاله: 775
  • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 502

APA

عاشوری, صاحبه و برقعی, زهره . (1400). تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 16(28), 161-186. doi: 10.30513/ipd.2021.1547.1138

MLA

عاشوری, صاحبه , و برقعی, زهره . "تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی", آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 16, 28, 1400, 161-186. doi: 10.30513/ipd.2021.1547.1138

HARVARD

عاشوری, صاحبه, برقعی, زهره. (1400). 'تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی', آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 16(28), pp. 161-186. doi: 10.30513/ipd.2021.1547.1138

CHICAGO

صاحبه عاشوری و زهره برقعی, "تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی," آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 16 28 (1400): 161-186, doi: 10.30513/ipd.2021.1547.1138

VANCOUVER

عاشوری, صاحبه, برقعی, زهره. تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 1400; 16(28): 161-186. doi: 10.30513/ipd.2021.1547.1138

  • صفحه اصلی
  • درباره نشریه
  • اعضای هیات تحریریه
  • ارسال مقاله
  • تماس با ما
  • نقشه سایت

اخبار و اعلانات

دسترسی به مقالات مجله «آموزه‌های فلسفه اسلامی» بر اساس مجوز  کریتیو کامنز  (CC BY 4.0) آزاد است.

 

اشتراک خبرنامه

برای دریافت اخبار و اطلاعیه های مهم نشریه در خبرنامه نشریه مشترک شوید.

© سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب