پژوهشی
ارزیابی قرائت‌های نظریه عینیت صفات با ذات الهی با تأکید بر رویکرد صدرایی
ارزیابی قرائت‌های نظریه عینیت صفات با ذات الهی با تأکید بر رویکرد صدرایی

محمد علی اسماعیلی؛ مهری چنگی اشتیانی

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 3-28

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.2242.1201

چکیده
  اتصاف ذات الهی به صفات ثبوتی حقیقی و نحوه سازگاری آن با بساطت ذات، مهم‌ترین چالشی است که از گذشته دور، کانون بررسی الهی‌دانان ادیان ابراهیمی بوده، در پاسخ آن، دیدگاه‌هایی نظیر «زیادت صفات بر ذات»، ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی شیوۀ استفادۀ ملاصدرا از منابع مختلف و تبیین‌های قابل طرح در مورد آن
بررسی شیوۀ استفادۀ ملاصدرا از منابع مختلف و تبیین‌های قابل طرح در مورد آن

سعید انواری؛ مریم مهدوی مزده

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 29-60

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.2240.1200

چکیده
  در این مقاله با دسته‌بندی شیوه‌های ارجاع‌دهی ملاصدرا، شواهدی از مشابهت عبارات وی با آثار دیگران آورده شده است که باعث مطرح شدن اتهام انتحال (سرقت علمی) به وی شده است. در این پژوهش کوشش شده است تا علل ...  بیشتر
پژوهشی
بازسازی نظریۀ سلطنت نفس بر اساس مبانی ملاصدرا
بازسازی نظریۀ سلطنت نفس بر اساس مبانی ملاصدرا

محمد حسین زاده

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 87-110

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.3022.1251

چکیده
  تقریرهای ناسازگارگرانه از اختیار، به تقریرهایی گفته می‌شود که بر اساس ناسازگاری ضرورت علّی و اختیار ارائه می‌شوند. هدف اصلی این تقریرها، تبیینی مناسب از اختیارِ بدون تعین و ضرورت علّی است؛ به طوری ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی تطبیقی فناء فی اللّٰه از منظر ابن سینا، سهروردی و ملاصدرا
بررسی تطبیقی فناء فی اللّٰه از منظر ابن سینا، سهروردی و ملاصدرا

امین دهقانی؛ حسن معلمی؛ مسعود اسماعیلی

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 111-139

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.2697.1224

چکیده
  یکی از مهم‌ترین و بنیادی‌ترین مسائل در حیطۀ قوس صعود، مباحث مربوط به انتهای قوس صعود و مسئله فناء فی اللّٰه است. در مقاله پیش رو به بررسی تطبیقی این مسئله از منظر سردمداران سه مکتب مهم فلسفه اسلامی یعنی ...  بیشتر
پژوهشی
تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی
تحلیل و بررسی ادله قرآنی بر تجرد نفس با تأکید بر تفاسیر روایی

صاحبه عاشوری؛ زهره برقعی

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 161-186

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.1547.1138

چکیده
  مسئلۀ تجرد نفس به دلیل نقش مبنایی که در مباحث فلسفی مانند انسان‌شناسی، معرفت‌شناسی، فرجام‌شناسی و... دارد، همواره مورد توجه اندیشمندان مسلمان و فیلسوفان بوده است. مسئله پژوهش حاضر این است که آیا بحث ...  بیشتر
پژوهشی
تبیین پاسخ صدرا به معمای شکاف تبیینیِ جوزف لوین مبتنی بر آموزه تجرد ادراک
تبیین پاسخ صدرا به معمای شکاف تبیینیِ جوزف لوین مبتنی بر آموزه تجرد ادراک

مهدی کریمی نودهی؛ احمد واعظی

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 187-209

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.2696.1223

چکیده
  با عنایت به دیدگاه صدرا در خصوص تجرد ادراک و استدلال‌هایی که بر آن اقامه نموده است، پاسخی مستدل به معمای شکاف تبیینی فراهم می‌گردد. تبیین صدرا از ادراک و نفس در تقریر دوگانه‌انگاری جای می‌گیرد، اما ...  بیشتر
پژوهشی
اصل تضاد در عالم از دیدگاه صدرا و هگل
اصل تضاد در عالم از دیدگاه صدرا و هگل

محبوبه کریمی خوزانی؛ مهدی دهباشی؛ محمد رضا شمشیری

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 211-235

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.1909.1188

چکیده
  تضاد به معنای تزاحم و ناسازگاری، همواره نظر بشر را به خود معطوف داشته و با این سؤال مواجه کرده که چرا به نحوی جنگ و ستیز و حتی اختلافات متعدد در میان اجزای عالم مشاهده می‌شود. مقاله حاضر در صدد بررسی تطبیقی ...  بیشتر
پژوهشی
تأثیر مبنای حکمی وحدت نفس و بدن بر فتوای فقهی مالکیت نفس بر بدن
تأثیر مبنای حکمی وحدت نفس و بدن بر فتوای فقهی مالکیت نفس بر بدن

غلامعلی مقدم؛ محمد مهدی یزدانی کمرزرد

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 237-258

https://doi.org/10.30513/ipd.2020.1060

چکیده
  فتاوا مبتنی بر عناوین و موضوعات‌اند. اگرچه صبغه عرفی بر موضوعات فقهی غالب است، اما راه تشخیص موضوعات متعدد است و برخی موضوعات با تکیه بر مبانی عقلی، استدلال، تحلیل، تجزیه، تجربه و رجوع به رأی متخصص متعلق ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی انتقادی نتایج نظریۀ وحدت در فیزیک از نظر هاوکینگ بر اساس وحدت تشکیکی ملاصدرا
بررسی انتقادی نتایج نظریۀ وحدت در فیزیک از نظر هاوکینگ بر اساس وحدت تشکیکی ملاصدرا

احمد منصوری ماتک(گیلانی)؛ فهیمه شریعتی؛ سید مجید صابری فتحی؛ محمد جواد عنایتی راد

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 259-288

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.2550.1214

چکیده
  استفن هاوکینگ، فیزیک‌دان نظری معاصر، یافتن یک نظریه وحدت‌بخش در فیزیک را بسیار مٶثر می‌دانست. وی با بیان احتمالات سه‌گانه، مدعی وجود نظریه وحدت بزرگ است و آثار و فواید هستی‌شناسی همچون: امکان شناخت ...  بیشتر
پژوهشی
مقارنه دیدگاه فیلسوفان و قرآن کریم در بحث زمان، دهر و سرمد
مقارنه دیدگاه فیلسوفان و قرآن کریم در بحث زمان، دهر و سرمد

عبدالله میراحمدی؛ نرگس السادات روح الامین

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 289-313

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.2150.1190

چکیده
  هدف این پژوهش، بیان مسئله زمان، دهر و سرمد در نگاه فیلسوفان و آیات قرآن کریم است که با روش توصیفی و تحلیل مقایسه‌ای، در صدد بیان فهم فلسفی از آیات مرتبط با زمان در قرآن کریم است. زمان موجود بی‌قراری است ...  بیشتر
پژوهشی
قاعده حدوث؛ از سازگاری با فلسفه مشاء تا بهسازی در حکمت متعالیه
قاعده حدوث؛ از سازگاری با فلسفه مشاء تا بهسازی در حکمت متعالیه

بهزاد پروازمنش

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 61-85

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.1430

چکیده
  در میان نظریات متنوع حرکت از انکار تا اثبات مطلق، گام ماندگار و معتدل نظریه «قوه» ارسطو بود. وی ماده نخستین را نیز جوهری می‌دانست که تنها حامل قوه و در کنار جوهر صوری، جسم را تشکیل می‌دهد. فلسفه ...  بیشتر
پژوهشی
واکاوی نظری مرتبه ادراکی تخیل و مفاهیم بنیادین مرتبط به آن از دیدگاه ملاصدرا با چشم‌انداز روان‌شناسی شناختی
واکاوی نظری مرتبه ادراکی تخیل و مفاهیم بنیادین مرتبط به آن از دیدگاه ملاصدرا با چشم‌انداز روان‌شناسی شناختی

ریحانه شایسته؛ محمدکاظم علمی سولا؛ سیدمرتضی حسینی شاهرودی

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، صفحه 141-160

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.1431

چکیده
  روان‌شناسی شناختی یکی از شاخه‌های مهم روان‌شناسی است که در آن به مفاهیم مهم مرتبط به ادراک، زبان، فهم و چگونگی پردازش اطلاعات می‌پردازد. از آنجا که ملاصدرا اندیشمندی است که نظرات بسیاری درباره انسان ...  بیشتر