• ثبت نام
  • ورود به سامانه
  • English

آموزه‌های فلسفۀ اسلامی

  1. صفحه اصلی
  2. جایگاه زبان در علم مدنی فارابی

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

فرایند پذیرش مقالات

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پرسش‌های متداول

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

پیوندهای مفید

اطلاعات آماری نشریه

هزینه پردازش و انتشار مقاله

جایگاه زبان در علم مدنی فارابی

    نویسنده

    • محمدرضا قائمی‌نیک (نویسنده مسئول)

    استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران

,

نوع مقاله : علمی پژوهشی

10.30513/ipd.2023.5182.1440
  • مشخصات مقاله
  • مراجع
  • دریافت فایل
  • ارجاع به این مقاله
  • آمار
  • هم رسانی

چکیده

پس از تحول زبان‌شناسی فلسفی در قرن بیستم و پیدایش و تکامل مکاتب فلسفه تحلیل زبانی، نظریات علوم اجتماعی نیز در ارتباط با «زبان» مطرح شده و با نظر به وجه نمادین معانی زبانی، به عنوان نظریۀ فرهنگی نیز شناخته می‌شوند. با این حال، ابونصر فارابی از یکسو علم مدنی را به مثابه یک نظریۀ اجتماعی که دربارۀ مُدن و اُمَم است، تعریف کرده و از سوی دیگر در بخش علم‌اللسان کتاب احصاء العلوم و با تفصیل بیشتری در کتاب الحروف، مخصوصاً در فصل دوم، امَم و مُدن را در پیوند با زبان و تکامل صناعات زبانی توضیح می‌دهد. مسئله تحقیق پیش رو، تحلیل نسبت زبان، امت و مدینه در فلسفه فارابی است. در این مقاله، نخست توضیح فارابی دربارۀ علم مدنی و ویژگی مدن و امم از نظر او بیان گردیده و سپس به تحلیل نسبت میان زبان، امم و مدن در نظر فارابی پرداخته شده است. ماحصل تحقیق آن است که فارابی، تکامل امم را با تکامل صناعات زبانی پیوند زده و در مرحله‌ای از تکامل صناعات زبانی، بر رابطۀ فلسفه و دین تأکید می‌کند. به تبع این تفسیر، او از لفظ ملت به جای امت بهره می‌گیرد. نکته دیگر اینکه فارابی علی‌رغم پذیرش رابطۀ زبان و امت، به جهت تکیه بر ارتباط ملت و فلسفه، در نظام فکری خود گرفتار نسبی‌گرایی زبان‌شناختی نشده است.

کلیدواژه‌ها

  • ابونصر فارابی
  • کتاب الحروف
  • زبان
  • علم مدنی
  • کلام
  • فقه
  • XML
  • اصل مقاله 465.26 K
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
مراجع
  1. ارسطو، سیاست، ترجمه حمید عنایت، تهران، امیرکبیر، 1393 ش.
  2. اسمیت، فیلیپ، و الِگزندر رایلی، نظریه فرهنگی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1394 ش.
  3. بکار، عثمان، طبقه‌بندی علوم از نظر حکمای مسلمان، ترجمه جواد قاسمی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، 1389 ش.
  4. پارسانیا، حمید، «ترجمه و شرح باب ثانی از کتاب الحروف ابی‌نصر محمد بن محمد بن طرخان الفارابی»، فصلنامه علوم انسانی اسلامی صدرا، شمارۀ 21، بهار 1396 ش.
  5. تریگ، راجر، فهم علم اجتماعی، ترجمه شهناز مسمی‌پرست، تهران، نی، 1386 ش.
  6. خاتمی، محمود، پدیدارشناسی دین، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1382 ش.
  7. همو، جهان در اندیشه هیدگر، تهران، مٶسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، 1384 ش.
  8. همو، مدخل فلسفه غربی معاصر، تهران، علمی، 1391 ش.
  9. خبازی کناری، مهدی و ندا راه‌بار، «ماهیت زبان در اندیشه سوسور و فارابی»، دوفصلنامه جستارهایی
    در فلسفه و کلام، سال پنجاه و یکم، شماره 1 (پیاپی 102)، بهار و تابستان 1398 ش.،
    DOI: 10.22067/philosophy.v51i1.68401.
  10. داوری اردکانی، رضا، فارابی، فیلسوف فرهنگ، تهران، سخن، 1389 ش.
  11. همو، فارابی، مٶسس فلسفه اسلامی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1377ش.
  12. دریفوس، هیوبرت، و پل رابینو، میشل فوکو؛ فراسوی ساختگرایی و هرمنوتیک، ترجمه حسین بشیریه، تهران، نی، 1379 ش.
  13. راه‌بار، ندا و خبازی کناری، مهدی، «تحلیل ماهیت نشانه از منظر سوسور و فارابی»، دوفصلنامه آموزه‌های فلسفه اسلامی، سال پانزدهم، شماره 26، بهار و تابستان 1399 ش.
  14. زندیه، عطیه، دین و باور دینی در اندیشه ویتگنشتاین، تهران، نگاه معاصر، 1386 ش.
  15. سرل، جان آر.، افعال گفتاری؛ جستاری در فلسفه زبان، ترجمه محمدعلی عبداللهی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1385 ش.
  16. صحرایی، رضامراد، «نگاهی به جایگاه زبان‌شناسی در جهان اسلام؛ مطالعه موردی الزجّاجی و فارابی»، نشریه مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 332، 1393 ش.
  17. فارابی، ابونصر محمد بن محمد بن طرخان، احصاء العلوم، بیروت، المناره، 1991 م.
  18. همو، احصاء العلوم، ترجمه حسین خدیوجم، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1381 ش.
  19. همو، السیاسة المدنیه، ترجمه حسن ملکشاهی، تهران، سروش، 1377 ش.
  20. همو، اندیشه‌های اهل مدینه فاضله، ترجمه و تحشیه سیدجعفر سجادی، چاپ دوم، تهران، کتابخانه طهوری، 1361 ش.
  21. همو، تحصیل السعاده، تحقیق جعفر آل یاسین، بیروت، دار الاندلس، 1403 ق.
  22. همو، جمع میان آرای دو فیلسوف افلاطون الاهی و ارسطو، ترجمه مهدی فدایی مهربانی، تهران، دانشگاه تهران، 1399 ش.
  23. همو، کتاب الحروف، تحشیه ابراهیم شمس‌الدین، بیروت، دار الکتب العلمیه، 2006 م.
  1. همو، کتاب الحروف، ترجمه طیبه سیفی و سمیه ماستری فراهانی، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، 1394ش.
  2. قرشی، محمدحسین، «بررسی و تحلیل زبان و منطق در اندیشه ابونصر فارابی»، پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، سال دوازدهم، شماره 1 (پیاپی 24)، بهار و تابستان 1391 ش.
  3. کاپلستون، فردریک، تاریخ فلسفه (جلد یکم: یونان و روم)، ترجمه سیدجلال‌الدین مجتبوی، تهران، سروش، 1382 ش.
  4. مرادیان، محمودرضا، و علی نوری خاتونبانی، «مقایسه نظریات منطقی ـ زبان‌شناختی فارابی با اصول و نظریات زبان‌شناسی معاصر»، فصلنامه تاریخ فلسفه، سال پنجم، شماره 3، زمستان 1393 ش.
  5. مهاجرنیا، محسن، اندیشه سیاسی فارابی، قم، بوستان کتاب، 1383 ش.
  1. واعظی، احمد، درآمدی بر هرمنوتیک، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1386 ش.
  2. Gadamer, Hans-Georg, Truth and Method, London, Bloomsbury Academic, 2004.
  3. Ricoeur, Paul, Hermeneutics and the Human Sciences, John B. Thompson (Trans. & Ed.), United Kingdom, Cambridge University Press, 1981.
    • تعداد مشاهده مقاله: 792
    • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 428
آموزه‌های فلسفۀ اسلامی
دوره 17، شماره 31 - شماره پیاپی 31
آذر 1401
صفحه 119-144
فایل ها
  • XML
  • اصل مقاله 465.26 K
سابقه مقاله
  • تاریخ دریافت: 12 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری: 29 خرداد 1402
  • تاریخ پذیرش: 25 مهر 1402
  • تاریخ انتشار: 01 دی 1402
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
  • RIS
  • EndNote
  • Mendeley
  • BibTeX
  • APA
  • MLA
  • HARVARD
  • CHICAGO
  • VANCOUVER
آمار
  • تعداد مشاهده مقاله: 792
  • تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 428

APA

قائمی‌نیک (نویسنده مسئول), محمدرضا . (1402). جایگاه زبان در علم مدنی فارابی. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 17(31), 119-144. doi: 10.30513/ipd.2023.5182.1440

MLA

قائمی‌نیک (نویسنده مسئول), محمدرضا . "جایگاه زبان در علم مدنی فارابی", آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 17, 31, 1402, 119-144. doi: 10.30513/ipd.2023.5182.1440

HARVARD

قائمی‌نیک (نویسنده مسئول), محمدرضا. (1402). 'جایگاه زبان در علم مدنی فارابی', آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 17(31), pp. 119-144. doi: 10.30513/ipd.2023.5182.1440

CHICAGO

محمدرضا قائمی‌نیک (نویسنده مسئول), "جایگاه زبان در علم مدنی فارابی," آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 17 31 (1402): 119-144, doi: 10.30513/ipd.2023.5182.1440

VANCOUVER

قائمی‌نیک (نویسنده مسئول), محمدرضا. جایگاه زبان در علم مدنی فارابی. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی, 1402; 17(31): 119-144. doi: 10.30513/ipd.2023.5182.1440

  • صفحه اصلی
  • درباره نشریه
  • اعضای هیات تحریریه
  • ارسال مقاله
  • تماس با ما
  • نقشه سایت

اخبار و اعلانات

دسترسی به مقالات مجله «آموزه‌های فلسفه اسلامی» بر اساس مجوز  کریتیو کامنز  (CC BY 4.0) آزاد است.

 

اشتراک خبرنامه

برای دریافت اخبار و اطلاعیه های مهم نشریه در خبرنامه نشریه مشترک شوید.

© سامانه مدیریت نشریات علمی. طراحی و پیاده سازی از سیناوب