علمی پژوهشی
تبیین مبانی فلسفی قدرت تأثیر فضای مجازی با تکیه بر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی
تبیین مبانی فلسفی قدرت تأثیر فضای مجازی با تکیه بر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی

حسن اورعی (نویسنده مسئول)؛ طاهره کمالی‌زاده؛ مریم صانع پور؛ زهره معماری

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 3-27

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5282.1451

چکیده
  یکی از مسائل مهم دنیای امروز، سرعت گسترش فضای مجازی و قدرت بالای تأثیر آن در بین افراد و جوامع مختلف است. از سوی دیگر، یکی از شرایط پویایی حکمت متعالیه، مواجهه پیروان آن با پرسش‌های نوظهور و ارائه پاسخ ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تحلیل کارکردهای معرفت‌شناختی خیال از دیدگاه فارابی
تحلیل کارکردهای معرفت‌شناختی خیال از دیدگاه فارابی

زینب برخورداری؛ سیده مهدیه پورصالح امیری (نویسنده مسئول)

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 29-49

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5101.1433

چکیده
  قوه خیال از مهم‌ترین قوای حس باطنی و دارای کارکردهای مختلفی است. پژوهش و تحلیل این قوه از منظر فیلسوفان، به تعیین کارکردهای آن کمک خواهد کرد. مسئله پژوهش حاضر، تحلیل کارکردهای معرفت‌شناسی خیال از دیدگاه ...  بیشتر
علمی پژوهشی
واکاوی نگرش صدرایی به نفی ظهور غیر خداوند در ادعیه مأثوره و اسانید روایی
واکاوی نگرش صدرایی به نفی ظهور غیر خداوند در ادعیه مأثوره و اسانید روایی

سیدمرتضی حسینی شاهرودی؛ عباس جوارشکیان؛ حمید اسفندیاری (نویسنده مسئول)

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 51-71

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5098.1431

چکیده
  در منظومه فکری صدرالمتألهین و به اتکاء مبانی‌ای همچون اصالت وجود و تشکیک وجود و از همه مهم‌تر بساطت وجود و نیز قاعده «بَسِیطُ الْحَقِیقَةِ کُلُّ الْأَشْیَاءِ وَلَیْسَ بِشَیْءٍ مِنْهَا»، تنها ...  بیشتر
علمی پژوهشی
مقایسه تطبیقی خلافت از نگاه شیخ صدوق و ابن عربی
مقایسه تطبیقی خلافت از نگاه شیخ صدوق و ابن عربی

سیدمحمدامین درخشانی (نویسنده مسئول)؛ مهدی آزادپرور

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 73-97

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4933.1416

چکیده
  مسئله خلافت در حوزه‌های مختلف معارف دینی، مورد تفسیر و شرح و بسط قرار گرفته است. مطالعه تطبیقی در این دیدگاه‌ها و ایجاد گفتمان میان آن‌ها به ظهور آثار و نتایج جدید کمک خواهد کرد. اگرچه هم از نظر شیخ صدوق ...  بیشتر
علمی پژوهشی
مطالعه تطبیقی حدوث جسمانی نفس در کلام اسلامی و حکمت متعالیه
مطالعه تطبیقی حدوث جسمانی نفس در کلام اسلامی و حکمت متعالیه

مصطفی عزیزی علویجه (نویسنده مسئول)

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 99-117

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5313.1452

چکیده
  «حدوث جسمانی نفس» از جمله مباحث مشترک کلام اسلامی و حکمت متعالیه است. در کلام اسلامی، دو رویکرد تَبَعی و اَصالی در این باب مطرح است؛ رویکرد تبعی، نفس را مشروط به حدوث مزاج معتدل در بدن، حادث دانسته ...  بیشتر
علمی پژوهشی
جایگاه زبان در علم مدنی فارابی
جایگاه زبان در علم مدنی فارابی

محمدرضا قائمی‌نیک (نویسنده مسئول)

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 119-144

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5182.1440

چکیده
  پس از تحول زبان‌شناسی فلسفی در قرن بیستم و پیدایش و تکامل مکاتب فلسفه تحلیل زبانی، نظریات علوم اجتماعی نیز در ارتباط با «زبان» مطرح شده و با نظر به وجه نمادین معانی زبانی، به عنوان نظریۀ فرهنگی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
اصل «تمایز وجود از ماهیت»: بررسی تطبیقی دیدگاه ابن سینا و توماس آکوئینی
اصل «تمایز وجود از ماهیت»: بررسی تطبیقی دیدگاه ابن سینا و توماس آکوئینی

لیلا کیان‌خواه (نویسنده مسئول)

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 145-168

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4880.1411

چکیده
  بر اساس اصل «تمایز وجود از ماهیت»، که از جمله مهم‌ترین اصول مابعدالطبیعۀ ابن سینا به شمار می‌رود، ماهیت فی حد ذاته فقط مشتمل بر ذاتیات خود است و برای موجود شدن باید عنصر مابعدالطبیعی وجود از خارج ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی تطبیقی حدیث «داخل فی الأشیاء...» و قاعده فلسفی «بسیط الحقیقة...» از دیدگاه حکمت متعالیه و عرفان
بررسی تطبیقی حدیث «داخل فی الأشیاء...» و قاعده فلسفی «بسیط الحقیقة...» از دیدگاه حکمت متعالیه و عرفان

رامین گلمکانی (نویسنده مسئول)؛ سید علی دلبری؛ محمد غلامی جامی

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 169-193

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5044.1427

چکیده
  توانایی عقل در استنباط، تبیین، استدلال و دفاع از برخی معارف، امری مسلم و انکارناپذیر است. در کتب روایی، کلامی، فلسفی و عرفانی به نقل از حضرت علیu ، روایتی در نحوه ارتباط حق تعالی با اشیاء با این مضمون ...  بیشتر
علمی پژوهشی
دیدگاه علامه جعفری در تبیین عقلانی و علمی عمل و مواجهه با چالش‌های نظریه علّی
دیدگاه علامه جعفری در تبیین عقلانی و علمی عمل و مواجهه با چالش‌های نظریه علّی

حسن لاهوتیان؛ عبدالله نصری (نویسنده مسئول)

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 195-217

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4732.1401

چکیده
  چگونگی تبیین عمل، یکی از پرسش‌های اصلی فلسفۀ عمل معاصر است که نقطۀ پیوند این شاخۀ نوپای فلسفی با فلسفۀ علوم انسانی محسوب می‌گردد. برخی فیلسوفان عمل این مسئله را به نحو علمی و بر اساس رابطۀ علّی دلیل با ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی انتقادی دیدگاه استفان هاوکینگ درباره ملازمه میان «بی‌آغازی زمانی کیهان» و «خداناباوری» بر اساس مبانی حکمت متعالیه
بررسی انتقادی دیدگاه استفان هاوکینگ درباره ملازمه میان «بی‌آغازی زمانی کیهان» و «خداناباوری» بر اساس مبانی حکمت متعالیه

احمد منصوری ماتک (گیلانی) (نویسنده مسئول)؛ فهیمه شریعتی؛ سیدمجید صابری فتحی

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 219-242

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5373.1456

چکیده
  مسئله آغاز زمانی کیهان، یکی از مسائل چالش‌برانگیزی است که افزون بر فلسفه و الهیات، مورد توجه فیزیک‌دانان معاصر قرار گرفته است؛ به گونه‌ای که برخی از آنان، واکنش‌های متافیزیکی ـ الهیاتی و حتی سوگیری‌های ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تحلیل حشر تبعی از منظر صدرالمتألهین و مواجهه با اشکالات رجوع الی اللّٰه
تحلیل حشر تبعی از منظر صدرالمتألهین و مواجهه با اشکالات رجوع الی اللّٰه

محمد موسوی بایگی (نویسنده مسئول)؛ محمدتقی رجائی؛ مصطفی اسفندیاری

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 243-268

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5177.1439

چکیده
  ملاصدرا براساس مبانی خود، معاد و حشر را تبیین کرده است. یکی از نکات مهم و مفید که در تبیین او وجود دارد، ولی به آن کمتر توجه شده، حشر تبعی و استقلالی است. صدرالمتألهین خود اصطلاح تبعی و استقلالی را مطرح ...  بیشتر
ترویجی
مطالعه انتقادیِ نگاه کانت به آزادی از منظر فلسفه اسلامی
مطالعه انتقادیِ نگاه کانت به آزادی از منظر فلسفه اسلامی

علی انصاری بایگی (نویسنده مسئول)؛ علی جلائیان اکبرنیا؛ داود حیدری

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، صفحه 269-291

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5558.1471

چکیده
  آزادی از مسائلی است که در مکاتب مختلف الهی و بشری مورد توجه بوده است. این مقوله از جمله در نظام اخلاقی و حقوقیِ فلسفه کانت و نیز آموزه‌های حکمیِ فلسفه اسلامی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. از آنجا که ...  بیشتر