نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

• سید عبدالرئوف افضلی

استادیار، گروه فلسفه و عرفان، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران

چکیده

تردیدی نیست که انسان موجودی دارای کرامت است، اما دربارۀ این‌که کرامت چیست و خاستگاه آن کدام است، اختلاف نظر وجود دارد. برخی از موقعیت اجتماعی افراد به‌عنوان کرامت یا خاستگاه آن یاد کرده‌اند و کسانی از تشبه به خداوند یا برخورداری از عقل سخن به میان آورده‌اند. بر پایۀ آموزه‌های فلسفۀ اسلامی مفهوم کرامت از نوع معقول ثانی فلسفی و منشأ انتزاع آن ظرفیت‌های نفس ناطقه است. سؤال این است که آیا نفس ناطقه ظرفیت‌های لازم برای انتزاع کرامت را داراست و آن ظرفیت‌ها کدام است؟ در این نوشتار به شیوۀ تحلیلی توصیفی نشان دادیم که نفس ناطقه از چشم‌انداز فلسفۀ اسلامی دارای ظرفیت‌های فوق‌العاده پیچیده است و علاوه بر داشتن ظرفیت‌های نباتی و حیوانی، ظرفیت‌های دیگری نیز دارد که او را در مسیر فرشته شدن یاری می‌رساند. این ظرفیت‌ها باعث شده است که فیلسوفان مسلمان در جای‌جای آثار خود انسان را به کرامت و مانند آن توصیف کنند. از منظر فلسفۀ اسلامی اولاً انسان دارای کرامت است. ثانیاً خاستگاه کرامت مجموع ظرفیت‌های نفس ناطقه است. ثالثاً کرامت امری ذاتی و عمومی است. رابعاً کرامت مقول به تشکیک است و در همۀ موارد به یک میزان صدق نمی‌کند. آشنایی با عواملی که باعث تقویت کرامت انسانی می‌گردد و همچنین آشنایی با چالش‌ها و موانع کرامت انسانی از دیگر نتایج این نوشتار به حساب می‌آید.

کلیدواژه‌ها

• کرامت
• فلسفۀ اسلامی
• انسان‌شناسی
• نفس
• معقول ثانی فلسفی
• انسان

عنوان مقاله [English]

Explaining the Dignity of Humanity Based on the Anthropology of Muslim Philosophers

نویسنده [English]

• Sayyid ʿAbd al-Ra’ūf Afḍalī

Assistant Professor, Department of Philosophy and Mysticism, Al-Mustafa International University

چکیده [English]

There is no doubt that humans are beings of dignity; however, there is disagreement about what dignity is and what its origin is. Some have referred to individuals’ social status as dignity or its origin, while others have mentioned resembling God or possessing reason (intellect). The concept of dignity based on the Islamic philosophical doctrines is a type of secondary intelligible (Arabic: مَعْقولُ الْثَّانی, romanized: maʿqūl al-thānī) and its origin of abstraction is the capacities of the rational (reasonable) soul (Arabic: اَلْنَّفْسُ الْنَّاطِقَة). The question is, does the rational soul possess the necessary capacities for the abstraction of dignity, and what are those capacities? We have demonstrated in this paper in an analytical-descriptive manner that the rational soul, from the perspective of Islamic philosophy, possesses extraordinarily complex capacities. In addition to having vegetative and animal capacities, it also possesses other capacities that aid it in the path towards angelic transformation. These capacities have caused Muslim philosophers to describe human beings with dignity and the like in various places of their works. From the perspective of Islamic philosophy, firstly, human beings possess dignity. Furthermore, the source of dignity is the entirety of the capacities of the rational soul. In addition, dignity is an inherent and universal matter. Lastly, dignity is a concept that can be understood in gradation and does not apply equally in all cases. Familiarity with the factors that strengthen human dignity, as well as an understanding of the challenges and obstacles to human dignity, is another outcome of this writing.

کلیدواژه‌ها [English]

• Dignity
• Islamic Philosophy
• Anthropology
• Soul
• Philosophical secondary intelligible (Arabic: مَعْقولُ الْثَّانی
• romanized: maʿqūl al-thānī)
• Human