علمی پژوهشی
بررسی حد نصاب اخلاقی از منظر شهید مطهری با تکیه بر واقعیت اخلاق
بررسی حد نصاب اخلاقی از منظر شهید مطهری با تکیه بر واقعیت اخلاق

حسین احمدی

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 5-26

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5867.1503

چکیده
  حد نصاب اخلاقی به مرز سعادت حقیقی اطلاق می‌شود. هدف این تحقیق استنتاج این حد، از کلام شهید مطهری با توجه به سنخ واقعیت اخلاقی به روش توصیفی ـ تحلیلی است. وی سنخ واقعیت اخلاقی را دینی و پرستش آگاهانه می‌داند ...  بیشتر
علمی پژوهشی
سبزواری نکوهی در نقاب سبزواری‌ پژوهی
سبزواری نکوهی در نقاب سبزواری‌ پژوهی

محمدرضا ارشادی نیا

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 27-50

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5422.1460

چکیده
  در مجموعه مقالاتی که با عنوان «سبزواری‌پژوهی» از سوی خانۀ کتاب تهران، به ادعای معرفی آرا و آثار حکیم سبزواری به طبع رسید، مقاله‌ای با عنوان «دادوستد حکیم سبزواری با مرده‌ریگ روایی گرایش‌های ...  بیشتر
ترویجی
بررسی تطبیقی گسترۀ دلالی براهین جهان‌شناختی و برهان صدیقین
بررسی تطبیقی گسترۀ دلالی براهین جهان‌شناختی و برهان صدیقین

علی افتخاری؛ محمدرسول ملکی؛ محمد کیوانفر

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 51-71

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5590.1474

چکیده
  بی‌تردید مسئلة اثبات وجود و صفات خداوند همواره یکی از دغدغه‌های فیلسوفان و متکلمان بوده است و ازاین‌رو برهان‌های زیادی همچون برهان‌ حرکت، برهان حدوث، برهان وجوب و امکان، و برهان صدیقین را برای اثبات ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تبیین کرامت انسان بر پایۀ انسان‌شناسی فیلسوفان مسلمان
تبیین کرامت انسان بر پایۀ انسان‌شناسی فیلسوفان مسلمان

سید عبدالرئوف افضلی

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 73-93

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5815.1498

چکیده
  تردیدی نیست که انسان موجودی دارای کرامت است، اما دربارۀ این‌که کرامت چیست و خاستگاه آن کدام است، اختلاف نظر وجود دارد. برخی از موقعیت اجتماعی افراد به‌عنوان کرامت یا خاستگاه آن یاد کرده‌اند و کسانی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بازخوانی انتقادی ماهیت فلسفۀ اسلامی از دیدگاه علامه طباطبایی و آیت‌الله جوادی آملی
بازخوانی انتقادی ماهیت فلسفۀ اسلامی از دیدگاه علامه طباطبایی و آیت‌الله جوادی آملی

فردین جمشیدی‌مهر؛ امیر راستین طُرُقی

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 95-117

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5888.1505

چکیده
  علامه طباطبایی فلسفه را به الهی و غیرالهی و فلسفۀ الهی را به فلسفۀ اسلام و غیر آن تقسیم می‌کند. از دیدگاه ایشان الهی بودن فلسفه به اثبات وجود خداوند است، ولی فصل ممیز فلسفۀ الهی اسلام از غیر آن، به مفهومی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
مقایسۀ خودگرایی متافیزیکی علامه طباطبایی با نظریات خودگرایانه در اخلاق
مقایسۀ خودگرایی متافیزیکی علامه طباطبایی با نظریات خودگرایانه در اخلاق

حمید حسنی؛ دنیا حمیدی

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 119-143

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5734.1491

چکیده
  بحث خودگرایی در مقابل دیگرگرایی یا نوع‌دوستی از موضوعات مهم در فلسفه اخلاق معاصر است. خودگرایی به خودگرایی روان‌شناختی و خودگرایی اخلاقی تفکیک می‌شود. از نگاه خودگرایی روان‌شناختی به‌عنوان نظریه‌ای ...  بیشتر
ترویجی
تحلیل ارادۀ الهی در فلسفۀ اسلامی در تناظر با افعال اختیاری نفس انسانی
تحلیل ارادۀ الهی در فلسفۀ اسلامی در تناظر با افعال اختیاری نفس انسانی

ابراهیم رستمی؛ سید ابوالقاسم حسینی زیدی

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 145-168

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5345.1454

چکیده
  اگرچه حقیقت اراده به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کمالات وجودی حق‌تعالی امری مسلم و انکارناپذیر است، اما در تبیین چیستی، نحوۀ اتصاف و ویژگی‌هایی چون ذاتی یا فعلی بودن آن، میان حکمای مسلمان اختلاف‌نظرهایی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تطبیق شکل‌گیری علم حضوری در آثار فلسفی ملاصدرا و تفاسیر الصافی و المیزان
تطبیق شکل‌گیری علم حضوری در آثار فلسفی ملاصدرا و تفاسیر الصافی و المیزان

معصومه السادات ساری عارفی؛ علیرضا کهنسال

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 169-193

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5608.1478

چکیده
  این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی به تبیین عوامل ایجاد یقین حضوری از دیدگاه فلسفۀ ملاصدرا و تفاسیر الصافی و المیزان می‌پردازد. هدف این مقاله، بررسی میزان تطابق فلسفۀ صدرا در عوامل ایجاد یقین حضوری با ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی تطبیقی زیبایی و نسبت آن با لذت و خیر در فلسفۀ فلوطین و ابن‌سینا
بررسی تطبیقی زیبایی و نسبت آن با لذت و خیر در فلسفۀ فلوطین و ابن‌سینا

محمود صیدی؛ حسین زمانیها

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 195-214

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5723.1489

چکیده
  حقیقت و ماهیت زیبایی به‌عنوان معقول ثانی، موضوع بحث فیلسوفان واقع شده است. در پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیلی - تطبیقی به بررسی حقیقت زیبایی و نسبت آن با لذت و خیر از دیدگاه فلوطین و ابن‌سینا پرداخته ...  بیشتر
علمی پژوهشی
«وجدان خویشتن» و خطاناپذیری آن از منظر فیلسوفان مسلمان
«وجدان خویشتن» و خطاناپذیری آن از منظر فیلسوفان مسلمان

میثم عزیزیان مصلح؛ سیدمرتضی حسینی شاهرودی

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 215-236

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5217.1443

چکیده
  «خودآگاهی» یکی از مصادیق علم حضوری است. دو پرسش مهم معرفت‌شناختی در مورد این مصداق وجود دارد: اول این‌که آیا ما واقعیتی به نام «من» را وجدان می‌کنیم؟ دوم این‌که آیا این وجدان، خطاناپذیر است ...  بیشتر
ترویجی
اعتبارسنجی و تحلیل حدیث «أبیتُ عند ربّی یُطعِمُنی ویَسقینی»
اعتبارسنجی و تحلیل حدیث «أبیتُ عند ربّی یُطعِمُنی ویَسقینی»

رامین گلمکانی؛ سید علی دلبری؛ سید وهاب تقوی

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 237-254

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5408.1459

چکیده
  در میان روایات، احادیثی منسوب به پیامبر اکرم و اهل‌بیت(ع) با مضامین اعتقادی، فلسفی، عرفانی بیان شده که با الفاظ مختلف در کتب فقهی، روایی، تفسیری، عرفانی، فلسفی، کلامی و اخلاقی مورد استناد قرار گرفته ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بازنشانی موضع تشکیک نسبت به موضوع فلسفه
بازنشانی موضع تشکیک نسبت به موضوع فلسفه

غلامعلی مقدم

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، صفحه 255-278

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4813.1407

چکیده
  مسائل علم از عوارض و احکام موضوع مختص به همان علم بحث می‌کند. تحفظ بر موضوع، حفظ بحث در حیطۀ عوارض و تعیین جایگاه مناسب هر مسئله در ترتیب صناعی مباحث، از نقاط قوّت علم و طرح مسائل علمی در متون آموزشی است. ...  بیشتر