نویسندگان
1
استادیار، گروه فلسفه، دانشکدۀ الهیات، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
2
دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فلسفه، دانشکدۀ الهیات، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
,
نوع مقاله : علمی پژوهشی
چکیده
فلاسفۀ نوصدرایی در بحث اصالت وجود علی‌رغم اتفاق‌نظر در اصیل بودن وجود، تقریرهای متفاوتی از نحوۀ وجود ماهیت ارائه داده‌اند، به طوری که برخی ماهیت را امر خارجی دانسته و بعضی آن را امر خارجی نمی‌دانند. خارجی بودن ماهیت را نیز گروهی با حیثیت تقییدیه و برخی دیگر با حیثیت تعلیلیه تبیین کرده‌اند. در بین فلاسفه‌ای که ماهیت را امر خارجی نمی‌دانند، برخی صدق ماهیت بر خارج را حقیقی و برخی دیگر مجازی می‌دانند. بنابراین، مسئلۀ اصلی مقالۀ حاضر چگونگی تحقق ماهیت در خارج است و در پاسخ به این سؤال سعی شده با تقریر صحیح مسئلۀ اصالت وجود، نشان داده شود که ماهیت نه‌تنها در خارج وجود ندارد، بلکه صدق آن بر خارج نیز مجازی است. در ادامه، به کاستی‌های نظرات رقیب اشاره شده و برتری نظریۀ مطلوب اثبات شده است. پژوهش حاضر بنیادی-تحلیلی است که با روش کتابخانه‌ای به تحلیل محتوا پرداخته است.
- جوادی آملی، عبدالله. (1400ش). رحیق مختوم. قم: اسراء.
- حسینی طهرانی، سید محمدحسین. (1436ق). توحید علمی و عینی در مکاتیب حکمی و عرفانی. مشهد: انتشارات علامه طباطبایی.
- سبزواری، ملاهادی. (بیتا). شرح المنظومه، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
- سمرقندی، شمس‌الدین. (1401ش). الأنوار الإلهیه، تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.
- شیرازی، صدرالدین محمد بن ابراهیم. (بیتا). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعه. قم: انتشارات مصطفوی.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (1437ق). بدایة الحکمه. قم: مرکز مدیریت حوزۀ علمیه.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (1437ق). نهایة الحکمه. قم: مرکز مدیریت حوزۀ علمیه.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (1386ش). نهایة الحکمه، (با تعلیقۀ فیاضی). قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- عبودیت، عبدالرسول. (1394ش). درآمدی به نظام حکمت صدرایی: هستی‌شناسی و جهان‌شناسی. تهران: سمت.
- غفاری، حسین؛ مظفری، سیدمحمد؛ فیاض صابری، عزیزالله. (1396ش). تفسیر اصالت وجود و اعتباریت ماهیت و کاربرد معرفتشناختی ماهیت از نگاه صدرا. آموزههای فلسفۀ اسلامی، 12(21)، 67-92.
- فارابی، ابونصر محمد.(1970م). کتاب الحروف. بیروت: دار المشرق.
- فیاضی، غلامرضا. (1307ش). هستی و چیستی در مکتب صدرایی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- قمی، محمد. (1395ش). تبیینی نو از «اصالت وجود و ماهیت» از منظر استاد خسروپناه. جاویدان خرد، 13(2)، 133-156. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22518932.1395.13.30.6.8
- مدرس زنوزی، آقاعلی. (1400ش). مجموعه آثار (تعلیقات اسفار). قم: انتشارات حکمت اسلامی.
- مصباح، محمدتقی. (1405ق). تعلیقة علی نهایة الحکمه. قم: مؤسسۀ فی طریق الحق.
- معلمی، حسن. (1383). اعتباریت ماهیت از عرش عینیت تا فرش سرابیت. معرفت فلسفی. 2(3). 89-106.
- مطهری، مرتضی. (1388ش). تقریرات الشرح المنظومه. تهران: حکمت.
- مطهری، مرتضی. (1395ش). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. تهران: صدرا.
- مطهری، مرتضی. (1395ش). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. تهران: صدرا.
- نبویان، محمدمهدی. (1395ش). جستارهایی در فلسفۀ اسلامی. قم: انتشارات حکمت اسلامی.
- یزدان‌پناه، سید یدالله. (1396ش). تأملاتی در فلسفۀ فلسفۀ اسلامی. قم: کتاب فردا.
- یزدان‌پناه، سید یدالله. (1396ش). حکمت اشراق: گزارش، شرح و سنجش دستگاه فلسفی شیخ شهاب‌الدین سهروردی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- یزدان‌پناه، سید یدالله. (1393ش). مبانی و اصول عرفان نظری. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- لاهیجی، عبدالرزاق. (1433ق). شوارق الإلهام فی شرح تجرید الکلام. قم: مؤسسۀ امام صادق(ع).
)