ترویجی
بازخوانی و تحلیل اصالت وجود ابن‌سینا، با مطالعۀ موردی عبارات المباحثات
بازخوانی و تحلیل اصالت وجود ابن‌سینا، با مطالعۀ موردی عبارات المباحثات

محمد تشکری آبقد؛ غلامعلی مقدم

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 7-28

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6167.1537

چکیده
  مسئلۀ زیادت و اصالت وجود و ماهیت از مهم‌ترین مباحث فلسفی و معبر عبور از تشکیک عام به تشکیک خاص و اخص است. این مسئله با عنوان مستقل، اگرچه در مکتب فلسفی اصفهان مطرح شد، اما رگه‌هایی از آن در تاریخ فلسفه ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تقریری انتقادی از مسئلۀ اصالت وجود و جایابی نوین آن در منظومۀ قواعد حکمی
تقریری انتقادی از مسئلۀ اصالت وجود و جایابی نوین آن در منظومۀ قواعد حکمی

ابراهیم خانی

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 29-54

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6168.1538

چکیده
  در این مقاله تلاش شده است تا با روش فلسفی-تحلیلی به بازخوانی نوینی از اصل اصالت ‌وجود به‌عنوان مهم‌ترین رکن حکمت متعالیه پرداخته شود. در این بازخوانی انتقادی نشان داده شده که طرح معمول از مسئلۀ اصالت ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تحلیل سندی و دلالی روایت رضوی برهان احتیاط عقلی
تحلیل سندی و دلالی روایت رضوی برهان احتیاط عقلی

سید علی دلبری

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 55-76

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6350.1552

چکیده
  خداشناسی مهم‌ترین مسئله از معارف دینی است که در روایات متعددی به زوایای مختلف آن پرداخته شده است. این نوشتار به تحلیل سندی و دلالی یکی از احادیث امام رضا(ع) که در آن، برهان احتیاط عقلی یا معقولیت، به‌زیبایی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
امتداد مبانی فلسفی انسان‌شناختی در تحول علوم انسانی بر اساس منظومۀ فکری امام خمینی
امتداد مبانی فلسفی انسان‌شناختی در تحول علوم انسانی بر اساس منظومۀ فکری امام خمینی

امین دهقانی؛ عبدالحسین خسروپناه

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 77-105

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5987.1514

چکیده
  مبانی انسان‌شناسی، مرکز ثقل علوم انسانی است. مطالعه در این ساحت پیش‌نیاز هر گونه نظریه‏‌پردازی و تحول در علوم انسانی به شمار می‌‏آید. امام خمینی به‌عنوان یک متفکر برجسته و تأثیرگذار اجتماعی، دارای ...  بیشتر
ترویجی
تحلیل مباحث الهیاتی برتراند راسل در نگاه علامه جعفری
تحلیل مباحث الهیاتی برتراند راسل در نگاه علامه جعفری

حامده راستایی؛ عبدالله نصری

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 107-128

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6236.1545

چکیده
  مواجهۀ فیلسوفان اسلامی با فلاسفۀ غربی از زوایای مختلف قابل بررسی است. علامه جعفری توجه بسیاری به آرای متفکران غربی دارد، از جمله برتراند راسل که جعفری به تحلیل شخصیت فکری و برخی آرای او پرداخته و  در ...  بیشتر
ترویجی
حکمت متعالیه و مسئلۀ معناداری و عدم معناداری در زندگی بشری
حکمت متعالیه و مسئلۀ معناداری و عدم معناداری در زندگی بشری

بهمن زمانیان

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 129-147

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6131.1533

چکیده
  معناداری و عدم معناداری یکی از مسائل فلسفی جدیدی است که پیش روی فیلسوفان قرار دارد. فلسفۀ اسلامی به‌عنوان فلسفه‌ای که دغدغۀ شناسایی حقایق عالم را دارد نیز از این قاعده مستثنا نیست و باید جوابی برای این ...  بیشتر
علمی پژوهشی
نقد مواجهۀ فیزیکالیسم با مسئلۀ تغییر بدن در برهان این‌همانی شخصی
نقد مواجهۀ فیزیکالیسم با مسئلۀ تغییر بدن در برهان این‌همانی شخصی

حامد ساجدی

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 149-178

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6238.1546

چکیده
  تجرد نفس و ذهن و متمایز بودن آن از بدن یا مغز، از مباحث مهم در انسان­‌شناسی است که آثار متعددی در معرفت فلسفی و دینی دارد. از استدلال‌ها بر دوگانه‌انگاری جوهری، برهان «این­‌همانی شخصی» است ...  بیشتر
علمی پژوهشی
نحوۀ وجود ماهیت با بررسی دیدگاه فلاسفۀ نوصدرایی
نحوۀ وجود ماهیت با بررسی دیدگاه فلاسفۀ نوصدرایی

مهدی صفائی اصل؛ محمد برومند

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 179-202

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6076.1525

چکیده
  فلاسفۀ نوصدرایی در بحث اصالت وجود علی‌رغم اتفاق‌نظر در اصیل بودن وجود، تقریرهای متفاوتی از نحوۀ وجود ماهیت ارائه داده‌اند، به طوری که برخی ماهیت را امر خارجی دانسته و بعضی آن را امر خارجی نمی­‌دانند. ...  بیشتر
علمی پژوهشی
نظریۀ «عقل فعال» در اندیشه اسکندر افرودیسی
نظریۀ «عقل فعال» در اندیشه اسکندر افرودیسی

حسن عباسی حسین آبادی

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 203-222

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6051.1523

چکیده
  اسکندر افرودیسی از شارحان ارسطو با رساله‌ای با عنوان فی ‌العقل علی ارسطوطالیس و دربارۀ النفس، از آغازگران نظریه‌پرداز در مبحث عقل و عقل فعال است. مبحث «عقل فعال» از حیث حقیقت و چیستی و از حیث غایت‌انگاری ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بازخوانی تحلیلی - نظری مؤلفه‌ها و راهبردهای نظام سلوکی میرزا جواد ملکی تبریزی (ره) و تطبیق آن با اصول و مبانی حکمی و برهانی
بازخوانی تحلیلی - نظری مؤلفه‌ها و راهبردهای نظام سلوکی میرزا جواد ملکی تبریزی (ره) و تطبیق آن با اصول و مبانی حکمی و برهانی

سعید فامیل دردشتی؛ مهرداد حسن بیگی

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 223-249

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5736.1492

چکیده
  فضای عرفان اسلامی به‌ویژه در ساحت عملی آن همواره آمیخته با دستورات و الگوهایی است که توسط اهل معرفت به سالکان راه حق برای نیل به مقامات عالیۀ معنوی ارائه شده است. میرزا جواد ملکی تبریزی از جمله عارفان ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی تحلیلی رابطۀ حق و عدالت در تعالیم تمدنی امام رضا(ع)
بررسی تحلیلی رابطۀ حق و عدالت در تعالیم تمدنی امام رضا(ع)

رحمت‌اله کریم‌زاده؛ حسین فرزانه

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 251-272

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6345.1551

چکیده
  «حق» و «عدالت» از حقایقی‌اند که هر انسانی فطرتاً خواهان دستیابی به آنهاست. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی به بررسی حقیقت حق و عدالت و رابطۀ آن دو با یکدیگر در پرتو تعالیم امام رضا(ع) پرداخته ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی و نقد نظریۀ تجدد امثال
بررسی و نقد نظریۀ تجدد امثال

سید محمد موسوی بایگی؛ سید عباس حکیم‌زاده

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، صفحه 273-292

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6094.1529

چکیده
  تغییر و تحول در میان موجودات امری آشکار است که هر کسی با مشاهدۀ جهان پیرامون خویش به‌عیان درمی‌یابد و ازآ‌نجاکه این تحولات، حکمی از احکام مرتبه‌ای از موجودات است، تفسیر آن به عهدۀ علوم کلی نظیر فلسفه ...  بیشتر