,
نوع مقاله : علمی پژوهشی
چکیده
ماهیت «من» از بحث‌های مهم در فلسفۀ ذهن است که می‌تواند در نظام فکری هر فیلسوفی نقشی کلیدی داشته باشد. از گذشته برهان این‌همانی شخصی به‌عنوان یک استدلال به‌سود دوگانه‌انگاری جوهری مطرح بوده است. در نقطۀ مقابل، فیزیکالیسم سعی دارد با ارائۀ معیاری مادی برای این‌همانی شخصی، از پذیرش یک حقیقت غیرمادی پرهیز کند. اما در فلسفۀ ذهن معاصر با مطرح شدن بعضی آزمایش‌های فکری، صورت جدیدی از این برهان شکل گرفته که چالش جدیدی برای فیزیکالیسم محسوب می‌شود. در این مقاله به واکاوی این استدلال جدید پرداخته می‌شود. نشان خواهیم داد که با آزمایش ذهنی شومیکر (جابه‌جایی بدن) نمی‌توان دوگانه‌انگاری جوهری را اثبات کرد؛ اما با آزمایش تقسیم مغز ویلیامز و آزمایش سوئینبرن (جابه‌جایی نیمی از مغزهای دوقلوهای همسان) می‌توان به دوگانه‌انگاری جوهری استدلال کرد. در مقابل، راه‌حل‌های فیزیکالیستی مثل «اصلاح معیار این‌همانی» و «تصرف چندگانه» منجر به پیامدهای غیر قابل پذیرش می‌شوند.
- ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. (2007). رسالة أحوال النفس. پاریس: دار بیبلیون.
- اولسون، اریک ت. (1394). «این‌همانی شخصی» در: دانشنامۀ فلسفۀ استنفورد، (ترجمۀ یاسر پوراسماعیل). تهران: ققنوس.
- رازی، فخرالدین محمد بن عمر (فخر رازی). (1407). المطالب العالیة من العلم الالهی. بیروت: دار الکتاب العربی.
- سوئینبرن، ریچارد. (1402). ما نفسیم یا بدن؟ (ترجمه و تعلیقات مهدی ذاکری). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- ساجدی، حامد. (1402). «نقد مواجهۀ فیزیکالیسم با مسئلۀ تغییر بدن در برهان این‌همانی شخصی». آموزه‌های فلسفۀ اسلامی، 18 (33)، 149-178. https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6238.1546
- سادات‌منصوری، محمد. (1396). گامی به‌سوی تجرد نفس؛ بررسی یک استدلال در دو سنت فلسفی. تهران: فلوطین.
- سبزواری، هادی. (1369). شرح المنظومة. تهران: نشر ناب.
- سهروردی، شهاب‌الدین. (1375). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
- شیخ‌رضایی، حسین. (1389). «هویت شخصی؛ نگاهی به چند رویکرد رایج». نقد و نظر، 15(2)، 134-152.
- شیخ‌رضایی، حسین؛ کرباسی‌زاده، امیراحسان. (1402). آشنایی با فلسفۀ ذهن. تهران: هرمس.
- طوسی، نصیرالدین محمد بن محمد. (1407ق). تجرید الاعتقاد. قم: دفتر تبلیغات اسلامى.
- شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا). (1981). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- همازاده ابیانه، مهدی. (1398). «تأملی فیزیکالیستی بر برخی از مهم‌ترین ادلۀ تجرد نفس نزد ابن‌سینا و ملاصدرا». حکمت سینوی، 23(61)، 123-141. https://doi.org/10.30497/ap.2019.75322
- Butler, Joseph. (1906). The Analogy of Religion, Natural and Revealed. London & New York: J. M. Dent & E. P. Dutton.
- Chisholm, Roderick. (1979). Person and Object: A Metaphysical Study. La Salle: Open Court Publishing Company.
- Garrett, Brian. (2006). What Is This Thing Called Metaphysics?. London & New York: Taylor & Francis Group.
- Leibnitz, Gottfried Wilhelm. (1916). New Essays Concerning Human Understanding, (2nd ed). Chicaco & Landan: The open court publishing Company.
- Lewis, David. (1969). ‘Survival and Identity’, reprinted in The Identities of Persons, A. O. Rorty(ed), Los Angeles: University of California Press, p. 17-41.
- Noonan, Harold. (2019). Personal Identity. London: Routledge.
- Nozick, Robert. (1981). Philosophical Explanations, Cambridge: The belknap Press of Harvard University Press.
- Parfit, Derek. (1995). ‘The Unimportance of identity’, In H. Harris (ed.), Identity. Oxford University Press. p. 13-45.
- Reid, Thomas. (1852). Essays on the Intellectual Powers of Man, Cambridge: John Bartlett.
- Shoemaker, Sydney. (1963). Self-knowledge and Self-identity, Ithaca: N.Y. Cornell University Press.
- Wiggins, David. (1980). Sameness and Substance, Oxford: Blackwell.
- Williams, Bernard. (1973). Problems of the Self: Philosophical Papers, Cambridge: Cambridge University Press.
- Williams, Bernard. (1970). ‘The Self and the Future’, The Philosophical Review, 79 (2), 161-180. https://doi.org/10.2307/2183946
)