علمی پژوهشی
مقایسه کمال نهایی انسان از منظر راجرز و ملاصدرا
مقایسه کمال نهایی انسان از منظر راجرز و ملاصدرا

محمد آزادی؛ سجاد نیکخو؛ مصطفی اسفندیاری

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 7-32

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6634.1577

چکیده
  در مقالۀ حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی و شیوۀ فلسفی، به‌ویژه فلسفۀ تطبیقی، تحلیل شده که از منظر ملاصدرا و راجرز، به‌عنوان اندیشمند مکتب روان‌شناسی کمال، انسان‌های رشدیافته دارای چه ویژگی‌هایی هستند. ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی انتقادی دیدگاه بابا افضل‌الدین محمد مرقی کاشانی پیرامون حقیقت زمان و دهر
بررسی انتقادی دیدگاه بابا افضل‌الدین محمد مرقی کاشانی پیرامون حقیقت زمان و دهر

رضا حصاری؛ حمیدرضا خادمی

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 33-52

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6718.1585

چکیده
  افضل‌الدین محمد مرقی کاشانی ازجمله فیلسوفان و شاعران قرن هفتم است. از وی رساله‌ها و کتب گوناگونی بر جای مانده است. مسئلۀ حقیقت زمان و چگونگی ارتباط آن با معنا و مفهوم دهر ازجمله‌ دیدگاه‌‌ها و رویکردهای ...  بیشتر
علمی پژوهشی
نظریۀ انسانِ طیفی؛ دربارۀ کیفیت انتزاع تنوع‌انگاری انسان از اصالت وجود و تشکیک وجود
نظریۀ انسانِ طیفی؛ دربارۀ کیفیت انتزاع تنوع‌انگاری انسان از اصالت وجود و تشکیک وجود

محمدجواد رضائی؛ محمدجواد عنایتی راد

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 53-78

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6765.1588

چکیده
  حقیقت انسان، بر اساس نظریه‌‌های اصالت وجود و تشکیک وجود، در تعاریف جبری و معین فلسفی‌ـ‌منطقی محدود نمی‌شود. انسان در حکمت متعالیه موجودی طیفی‌‌-احتمالی است که در مسیر تکامل، توانایی فعلیت‌بخشی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تقریری جدید از برهان این‌همانی شخصی به‌سود دوگانه‌انگاری جوهری
تقریری جدید از برهان این‌همانی شخصی به‌سود دوگانه‌انگاری جوهری

حامد ساجدی

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 79-108

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6592.1570

چکیده
  ماهیت «من» از بحث‌های مهم در فلسفۀ ذهن است که می‌تواند در نظام فکری هر فیلسوفی نقشی کلیدی داشته باشد. از گذشته برهان این‌همانی شخصی به‌عنوان یک استدلال به‌سود دوگانه‌انگاری جوهری مطرح بوده است. ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی انتقادی نظریۀ تطابق معارف برهان و عرفان با قرآن (نقد و بررسی نظریۀ حکمت متعالیه در روش کشف معارف دینی)
بررسی انتقادی نظریۀ تطابق معارف برهان و عرفان با قرآن (نقد و بررسی نظریۀ حکمت متعالیه در روش کشف معارف دینی)

محمداسحاق عارفی؛ میرزا حسین مهدوی

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 109-130

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6809.1596

چکیده
  تعیین و تبیین روش کشف معارف دینی و شیوۀ ارزیابی آن‌ها از مسائل مهم دین‌شناسی است. در این باره این سئوال مطرح است که آِیا معارف بشری غیردینی در فهم و کشف معارف دینی نقش دارد یا خیر. در پاسخ به این مسئله ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بازخوانی حکمی مؤلفه‌های نظام سلوک عرفانی خواجۀ طوسی با محوریت کتاب اوصاف الاشراف
بازخوانی حکمی مؤلفه‌های نظام سلوک عرفانی خواجۀ طوسی با محوریت کتاب اوصاف الاشراف

سعید فامیل دردشتی؛ مهدی اکبری قوژدی

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 131-154

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6666.1578

چکیده
  بی‌تردید خواجه نصیرالدین طوسی از نوادر و نوابغ علمی جهان اسلام است. این شخصیت برجسته درزمینۀ علوم مختلفی نظیر فلسفه، کلام، منطق، ریاضیات و نجوم صاحب‌نظر بوده است و نظریات علمی وی در مواضع متعددی جنبۀ ...  بیشتر
علمی پژوهشی
صدور معلولات از علت نخستین و مدل‌سازی آن با استفاده از مفهوم تابع در ریاضی
صدور معلولات از علت نخستین و مدل‌سازی آن با استفاده از مفهوم تابع در ریاضی

محمد کامیابی‌نژاد؛ اعظم ایرجی‌نیا؛ عباس جوارشکیان

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 155-172

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6474.1562

چکیده
  این مسئله که کثرت مشهود در جهان چگونه از علت نخستین ایجاد شده، در کلام اندیشمندان موحد به‌ویژه فیلسوفان و متکلمان اسلامی محل مناقشه و تضارب آراء بوده است. مسئلۀ محوری این بحث نیز قاعدۀ الواحد است که اختلاف ...  بیشتر
علمی پژوهشی
مطالعۀ تطبیقی علم تفصیلی قبل از ایجاد در حکمت سینوی و عرفان ابن‌عربی
مطالعۀ تطبیقی علم تفصیلی قبل از ایجاد در حکمت سینوی و عرفان ابن‌عربی

غلامعلی مقدم؛ رسول پاداش‌پور

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 173-196

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6705.1584

چکیده
  شناخت حق‌تعالی و پی بردن به حقیقت اوصاف او از دغدغه‌های مهم اندیشمندان علوم اسلامی است. ازطرفی مفاهیم مورداستفاده در تحلیل و توصیف حق‌تعالی و صفات او در ظرف علم و ادراک بشری و مبتنی بر خصوصیت‌های طبیعی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی انتقادی «نظریۀ نظام‌گرا» در مواجهه با علوم انسانی غربی
بررسی انتقادی «نظریۀ نظام‌گرا» در مواجهه با علوم انسانی غربی

سیدروح‌الله نورافشان؛ جواد رضایی اسفهرود

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 197-220

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6363.1553

چکیده
  هدف این پژوهش معرفی و ارزیابی رویکرد فرهنگستان علوم اسلامی در برابر علوم انسانی غربی است. روش این پژوهش توصیفی‌تحلیلی و از نوع کتابخانه‌ای است. یافته‌ها نشان می‌دهد اصالت فاعلیت و ولایت دو مبنای مهم ...  بیشتر
ترویجی
بررسی و تحلیل انتقادات شیخ احمد احسائی نسبت‌به برهان صدیقین در حکمت صدرایی
بررسی و تحلیل انتقادات شیخ احمد احسائی نسبت‌به برهان صدیقین در حکمت صدرایی

محمود صیدی؛ مصطفی اسفندیاری؛ محمدمعین اسفندیاری

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 221-238

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6541.1566

چکیده
  ملاصدرا در برهان صدیقین خود با استفاده از حقیقت خارجی وجود و تشکیکی بودن آن، وجود خداوند را اثبات و نتیجه‌گیری می‌کند. شیخ احمد احسائی انتقادات متعددی را نسبت‌به این برهان مطرح می‌نماید. ایشان با انتقاداتی ...  بیشتر
ترویجی
فلسفه و فیلسوف از نگاه فارابی
فلسفه و فیلسوف از نگاه فارابی

زکریا بهارنژاد

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 239-264

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6776.1591

چکیده
  فارابی فیلسوفی بی‌همتا و بی‌نظیر و مفتخر به لقب «معلم ثانی» است. بی‌تردید افکار و اندیشه‌های او در فیلسوفان بعدی و در کل ماجرای فلسفۀ اسلامی تأثیرگذار بوده است. ابن‌سینا با خواندن اغراض ما بعد ...  بیشتر
ترویجی
قرآن و مسئلۀ خفای خداوند در برهان اختفای الهی شلنبرگ
قرآن و مسئلۀ خفای خداوند در برهان اختفای الهی شلنبرگ

نرگس موحدی؛ غلامرضا ابراهیمی مقدم

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 241-264

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6161.1535

چکیده
  برهان اختفای الهی به‌روایت شلنبرگ یکی از براهین علیه خداباوری است. در قرآن کریم آیاتی در مورد قوم بنی‌اسرائیل و درخواست آنان برای ادراک آشکارگی خداوند و همچنین آیات سورۀ مبارکۀ ضحی و قسم خداوند مبنی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
واکاوی دیدگاه ابن‌سینا در خصوص غایتمندی پدیده‌های طبیعی
واکاوی دیدگاه ابن‌سینا در خصوص غایتمندی پدیده‌های طبیعی

سید رضا مؤذن؛ مریم رستگار؛ علی پیرهادی

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، صفحه 289-307

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.7015.1618

چکیده
  فلسفۀ اسلامی با پشتوانۀ غنی ابن‌سینا و مکتب مشاء، ظرفیت بالایی برای صورت‌بندی نوین مباحث مربوط به غایتمندی در طبیعت دارد. این مقاله با هدف تحلیل دیدگاه ابن‌سینا در بابِ وجود علتِ غایی در امور طبیعی ...  بیشتر