نظریۀ انسانِ طیفی؛ دربارۀ کیفیت انتزاع تنوّع انگاری انسان از اصالت وجود و تشکیک وجود

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

چکیده

حقیقت انسان، بر اساس نظریه‌ های اصالت وجود و تشکیک وجود، در تعاریف جبری و معین فلسفی- منطقی محدود نمی شود. انسان در حکمت متعالیه موجودی طیفی-احتمالی است که در مسیر تکامل، توانایی فعلیت ‌بخشی به تمامی استعدادها و ساحات بالقوه وجودی خود را دارد. انسان با قرارگیری در موقعیت‌های متنوع وجودی، تعیّن و حد متناسب با همان موقعیت را تجربه می‌کند. این موقعیت‌ها بر پایه کنش‌، حرکت‌ و طبقه‌بندی هویتی و وجودیِ او متفاوت هستند؛ ازاین‌رو، تعاریفی مانند «حیوان ناطق» در حکمت متعالیه نمودی ندارند. انسان بر اساس مدل زیستِ طیفی، موجودی متنوّع است که در طبقات وجودی سیلان دارد. پرسش این پژوهش، با تکیه بر اصول اصالت وجود و تشکیک وجود، این است که: انسان طیفی چیست و چگونه می توان کیفیّت انتزاع تنوّع انگاری انسان را بر اساس این مبادی تبیین کرد؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و با تکیه بر مبانی حکمت متعالیه، به تبیین فلسفی نظریه‌ی انسان طیفی می‌پردازد. در این چارچوب، نشان داده می‌شود که چگونه اصول «اصالت وجود» و «تشکیک وجود» امکان صورت‌بندی انسان به‌مثابه موجودی طیفی را در انسان‌شناسی صدرایی فراهم می‌سازند. در این پژوهش، برای ارتقای سطح کیفی فهم، از الگوهای مفهومی، گزاره ها و نمادهای منطق ریاضی استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Theory of the Spectral Human: On the Quality of the Abstraction of the Diversity of Human Beings from the The Primacy of Existence and the Gradation of Existence

نویسندگان [English]

  • Mohammad javad rezaei 1
  • Mohammad javad Enayati Rad 2
1 Postgraduate , Faculty of Theology and Islamic Studies of Shahid Motahari , Ferdowsi University of Mashhad, Iran.
2 assistant professor, Department of Islamic Knowledge, Faculty of Theology and Islamic Studies of Shahid Motahari, Ferdowsi University of Mashhad, Iran.
چکیده [English]

According to the principles of the primacy of existence (asālat al-wujūd) and the gradation of existence (tashkīk al-wujūd), the reality of the human being is not confined to rigid and predetermined philosophical-logical definitions. In the framework of Transcendent Philosophy (ḥikmat-e mota‘āliya), the human is conceived as a spectrum-based and probabilistic being who, in the course of existential development, possesses the capacity to actualize all latent faculties and potential dimensions of existence. The human being, situated within diverse existential positions, undergoes varying degrees of determination corresponding to those very positions—positions shaped by action, motion, and ontological-identity stratification. Therefore, definitions such as "rational animal" (ḥayawān-e nāṭiq) hold no real adequacy in this philosophical context. Based on the spectrum model of existence, the human is a diverse and fluid entity traversing levels of being. The central question of this study, grounded in the principles of asālat al-wujūd and tashkīk al-wujūd, is: What is the spectrum-based human, and how can the abstraction of human diversity be explained on the basis of these foundations? This research adopts a descriptive-analytical method and seeks, within the framework of Transcendent Philosophy, to philosophically articulate the theory of the spectrum-based human. In this context, it is shown how the principles of the primacy and gradation of existence enable a novel formulation of the human being as a spectrumal entity in Ṣadrian anthropology. For the purpose of enhancing conceptual clarity, the study employs conceptual models, propositions, and symbols from mathematical logic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Transcendent Theosophy
  • Diversity ascription
  • Anthropology
  • Primacy of Existence
  • Gradation of Existence
  • Spectral Human