نویسندگان
1
دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
2
استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
,
نوع مقاله : علمی پژوهشی
چکیده
این پژوهش به‌منظور بررسی امکان شناخت چیستی خداوند با تأکید بر روایات انجام شده است. شناخت و معرفت به ذات حق از جهت هستی، قابل دستیابی است و با براهین متعدد قابل اثبات است؛ اما شناخت چیستی ازآنجهت که توأم با قیود و تعینات و اثبات نیستی‌هاست، دربارۀ خداوندی که هیچ نقص و نیستی و محدودیتی بدان راه ندارد، امکان‌پذیر نیست و در روایات نیز این موضوع مورد تأکید قرار گرفته و از پرداختن به آن نهی شده است؛ اما ذات الهی با ظهور در مراتب و پذیرفتن قیود و تعینات، به‌حسب هر مرتبه در اسماء و مظاهر کثیره متجلی گردیده و از این طریق، شناخت او و به عبارت صحیح‌تر، شناخت ظهور او، میسر گردیده است؛ این شناخت و معرفت نسبت به مرتبۀ ظهور، شناخت باواسطه نسبت به حضرت ذات و تنها راه شناخت او محسوب می‌شود. البته در این مسیر نیز کامل‌ترین شناخت تنها از طریق کامل‌ترین مظاهر، یعنی انسان کامل که همان حقیقت محمدیه است، امکان‌پذیر است و این مطلب نیز از طریق روایات معصومین علیهم السلام تأیید می‌شود. این پژوهش بهصورت کتابخانه‌ای انجام شده و در آن از روش تحلیلی-توصیفی استفاده شده است.
- قرآن کریم
- نهج‌البلاغه با ترجمۀ فارسی روان. مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۸۴). قم: مدرسه الامام علی‌بن‌ابی طالب (ع).
- الصحیفه السجادیه. (۱۳۷۸). مترجم محسن غرویان؛ عبدالجواد ابراهیمی‌‌فر. قم: نشر الهادی.
- نهج الفصاحه. (۱۳۷۱). پاینده، ابوالقاسم. تهران: جاویدان.
- آمدی، عبدالواحد بن محمد. (۱۴۱۰). غرر الحکم و درر الکلم. قم: دارالکتاب الاسلامی.
- آملی، حیدر بن علی. (۱۴۲۶ق). جامع الأسرار و منبع الأنوار. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
- آملی، حیدر بن علی. (۱۳۶۸). رساله نقد النقود فی معرفة الوجود (در کتاب جامع الاسرار و منبع الانوار). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
- ابن‌ابی‌جمهور، محمد بن زین‌الدین. (۱۴۰۳ق). عوالی اللئالی العزیزیه فی الأحادیث الدینیه. قم: مؤسسه سیدالشهداء (ع).
- ابن‌بابویه، محمد بن علی. (۱۳۸۸). کتاب توحید شیخ صدوق (ترجمه علی‌اکبر میرزایی). قم: علویون.
- ابن‌طاووس، علی بن موسی. (۱۳۶۷). اقبال الاعمال (تحقیق محمد آخوندی). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
- ابن‌عربی، محمد بن علی. (۱۳۸۳). الفتوحات المکیه. مدینه: مؤسسه آل‌البیت (علیهم‌السلام) لِإحیاء التراث.
- انصاری، خواجه عبدالله. (۱۳۶۱). منازل السائرین (ترجمه و شرح روان فرهادی). تهران: انتشارات مولی.
- بحرانی، هاشم بن سلیمان. (۱۳۷۸). الإنصاف فی النص علی الأئمه الإثنی عشر علیهم السلام. تهران: نشر فرهنگ اسلامی.
- بحرانی، هاشم بن سلیمان. (بی‌تا). مدینة معاجز الأئمة الإثنی‌عشر و دلائل الحجج علی البشر. قم: مؤسسه المعارف الإسلامیه.
- برقی، احمد بن محمد. (بی‌تا). المحاسن. قم: دارالکتب‌الاسلامیه.
- جامی، عبدالرحمن بن احمد. (۱۳۹۸ق). نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
- جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۲). ادب فنای مقربان. قم: اسراء.
- جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۳). تسنیم. قم: اسراء.
- جوادی آملی، عبدالله. (۱۴۰۲). عین نضاخ. قم: اسراء.
- حافظ البرسی، رجب بن محمد. (۱۴۲۲ق). مشارق انوار الیقین فی أسرار امیرالمؤمنین (ع). بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
- حسینی شریف، سید علی و مقدم، غلامعلی. (۱۳۹۶). مطالعه تطبیقی عقل اول و وجود منبسط در حکمت مشاء و عرفان. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی، ۱۲(۲۰)، ۴۷-۶۸. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1242609
- راز شیرازی، میرزا ابوالقاسم الحسینی الشریفی الذهبی. (بی‌تا الف). اسرار الولایه (چاپ سنگی).
- راز شیرازی، میرزا ابوالقاسم الحسینی الشریفی الذهبی. (بی‌تا ب). طباشیر الحکمه (چاپ سنگی).
- راز شیرازی، میرزا ابوالقاسم الحسینی الشریفی الذهبی. (بی‌تا ج). قوائم الانوار و طوالح الاسرار (چاپ سنگی).
- زمانی، مهدی. (۱۳۹۳). نفس رحمانی در آینۀ حکمت متعالیه. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی، ۹(۱۴)، ۵۷-۷۶. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1100218
- سوری، روح‌الله. (۱۴۰۰). جایگاه هستیشناختی ذات الهی از دیدگاه حکمت متعالیه، عرفان و صوفی‌نمایان و نقد و بررسی آن. معرفت فلسفی، (۷۲)، ۷-۲۴. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1964577
- شبستری، محمود بن عبدالکریم. (۱۳۶۹). گلشن راز. تهران: انتشارات سیرنگ.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۷۸). المیزان فی تفسیر القرآن (ترجمۀ سید محمدباقر موسوی همدانی). قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۸۸). نهایة الحکمة. قم: مؤسسه النشر الإسلامی.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۸۹). بدایة الحکمه (ترجمه و شرح علی شیروانی). قم: دارالفکر.
- طباطبایی، فاطمه و غیور، الهام. (۱۳۹۰). تسبیح ظاهر و مظهر و مراتب تشکیکی آن. پژوهشنامه عرفان، (۵)، ۸۵-۱۱۴. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/971256
- طبرسی، احمد بن علی. (۱۴۰۳). الاحتجاج. مشهد: نشر المرتضی.
- طوسی، محمد بن حسن. (۱۳۸۳). الغیبة. قم: بنیاد معارف اسلامی.
- فروغی بسطامی، عباس. (۱۳۴۲). دیوان کامل فروغی بسطامی. تهران: نشر جاویدان.
- کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۶۳). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
- مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار (ع). بیروت: دارالاحیاء التراث.
- مجلسی، محمدباقر. (۱۳۸۲). زاد المعاد. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
- مجلسی، محمدتقی بن مقصودعلی. (۱۳۶۴). روضه المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه. قم: بنیاد فرهنگ اسلامی حاج محمدحسین.
- مفضل بن عمر جعفی. (۱۳۴۸). توحید المفضل. قم: کتابفروشی داوری.
- نیّری، محمدیوسف. (۱۳۷۵). السّبعین فی فضائل امیرالمؤمنین (ع). شیراز: انتشارات نوید.
)