نوع مقاله : علمی پژوهشی
نویسنده
دانشآموخته دکتری تخصصی، گروه فلسفه دین، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه پیام نور (مرکز تحصیلات تکمیلی)، تهران، ایران
چکیده
مسئله مقاله ارائه الگویی نوین از عقلانیت دینی براساس مبانی معرفت دینی در دو نظام فکری ملاصدرا و پلانتینگا است. الگویی جامع که بتواند عناصر هستیشناختی و وجودی سنت اسلامی را با معیارهای معرفتشناسی تحلیلی معاصر تلفیق کند.ملاصدرا با تأکید بر علم حضوری، تشکیک وجود و اتحاد عاقل و معقول، ساختاری از معرفت دینی ارائه میکند که بر مبنای تحقق وجودی و شهودی معرفت سامان یافته است. در مقابل پلانتینگا با طرح نظریه«ضمانت» و تبیین «کارکرد صحیح قوای معرفتی» ، تصویری کارکردگرایانه از عقلانیت دینی عرضه میکند.مقاله حاضر با روش تحلیلی–تطبیقی میکوشد الگویی نوین از عقلانیت دینی را از رهگذر گفتوگوی میان این دو دستگاه فلسفی بررسی کند..اهمیت موضوع این مقاله درآن است که صرفاً به مقایسه مفهومی میان دو سنت اکتفا نمیکند، بلکه با هدف نظریهپردازی، عناصر بنیادین هر دو نظام را برای ساختن مدلی تلفیقی از عقلانیت دینی کنار هم قرار میدهد. ساختار مقاله شامل سه بخش اصلی است: نخست تبیین مبانی معرفت دینی در حکمت متعالیه؛ دوم، تحلیل مبانی معرفت دینی براساس نظریه ضمانت پلانتینگا و سوم، ارائه مدل پیشنهادی برای عقلانیت دینی بر اساس تلفیق دو سنت. یافته مقاله نشان میدهد که ترکیب «وجودشناسی شهودی و حضوری» در حکمت متعالیه با «تحلیل کارکردگرایانه قوای معرفتی» در نظریه ضمانت، میتواند چارچوبی فراهم آورد که در آن باور دینی از یکسو بر حضور و تحقق وجودی در ساحت شناختی انسان و از سوی دیگر از طریق سازوکارهای معرفتی صحیح، قابلیت تبیین عقلانی پیدا کند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
A Comparative Study of Religious Epistemology from the Perspective of Mulla Sadra and Plantinga
نویسنده [English]
- fahime Khoshnevisan
PhD, Philosophy of Religion, Payam-e Noor University of Tehran, Iran
چکیده [English]
The aim of the article is to present a new model of religious rationality based in the two intellectual systems of Mulla Sadra and Plantinga. A comprehensive model that can combine the ontological and existential elements of the Islamic tradition with the criteria of contemporary analytical epistemology. By emphasizing the knowledge of presence, the formation of existence, and the unity of the wise and the reasonable, Mulla Sadra presents a structure of religious knowledge that is organized on the basis of the existential and intuitive realization of knowledge. Plantinga presents a functionalist picture of religious rationality by proposing the theory of "guarantee" and explaining the correct functioning of epistemic powers. Thearticle, using an analytical comparative method, attempts to examine a new model of religious rationality through a dialogue between these two philosophical systems. The importance of the subject of this article lies in the fact that it does not limit itself to a conceptual comparison between the two traditions, but rather, with the aim of theorizing, brings together the fundamental elements of both systems to build a combined model of religious rationality. The structure of the article includes three main parts: first, explaining the foundations of religious knowledge in transcendental wisdom; second, analyzing the foundations of religious knowledge based on Plantinga's theory of guarantee; and third, presenting a proposed model for religious rationality based on the combination of the two traditions. The findings of the article show that the combination of "intuitive ontology" with "functionalist analysis can be rationally explained.
کلیدواژهها [English]
- Religious knowledge
- Mullasedra
- In-person science
- Plantinga
- Guarantee
)