نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

• علی انصاری بایگی ¹
• محسن انصاری بایگی ²

¹ دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران؛ پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی

² دانش‌آموخته کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران؛ پژوهشگر حوزه علمیه خراسان

چکیده

حمل اولی و شایع گاه به عنوان وصف عقدالوضع و گاه عقدالحمل به کار می‌رود. هر کدام از این دو مفاد مخصوص به خود را دارد و پیامدهای مختلفی در مسائل فلسفی رقم می‌زند. علامه طباطبایی به تبع دیگر فیلسوفان در آراء خود از حمل اولی و شایع استفاده می‌کند و در صدد است تا مسائل فلسفی همچون وجود ذهنی، المعدوم لایخبر عنه و... را با آن حلّ کند. از آنجا که فهم کلمات علامه در این مسائل و ارزیابی آن‌ها نیازمند درک این مطلب است که علامه در هر بحث از کدام گونه از حمل اولی و شایع استفاده می‌کند، این پژوهش با روش تحلیلی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای می‌کوشد تا به این مسئله بپردازد که علامه در آراء خود از کدام الگوی حمل اولی و شایع بهره می‌برد و رویکرد او تا چه میزان قابل قبول است؟ اهمیت این تحقیق را باید در مسائلی همچون تئوری صدق و مساوقت شیء و وجود جستجو کرد که تثبیت هر کدام وابسته به کاربست حمل اولی و شایع است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد علامه در درجه اول توجه چندانی به دوگانگی حملی اولی و شایع نداشته و در مواردی دیدگاه‌های متعارض ارائه کرده است. نتیجه عدم توجه به تمایز حمل اولی و شایع آن است که دیدگاه علامه در مسئله وجود ذهنی با چالش مواجه است؛ به‌گونه‌ای که تئوری صدق علامه را به خطر می‌اندازد. افزون بر این، تمایز حمل اولی و شایع با تحلیل علامه از حقیقت حمل نیز تاحدودی ناسازگار است.

کلیدواژه‌ها

• حمل اولی
• حمل شایع
• حمل
• تقسیمات حمل

موضوعات

• فلسفه اسلامی

عنوان مقاله [English]

Critical Analysis of ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī’s Theory of Primary and Common Predication in Addressing Philosophical Problems*

نویسندگان [English]

• Ali Ansari Baygi ¹
• Mohsen Ansari Baygi ²

¹ Islamic research foundation, mashhad, Iran Islamic seminary of khorasan, mashhad, Iran University of Tehran, Tehran, Iran

² Islamic seminary of Khorasan, Mashhad, Iran

چکیده [English]

primitive (ḥamli awwalī) and common predication (ḥamli shā'iʿ) occasionally functions as a predicate of the subject, and occasionally as a predicate itself. Each of these two modalities carries its own specific implications and gives rise to divergent consequences in philosophical inquiries. Allāmah Tabāṭabā’ī employs the concepts of conceptual entailment and instantiation in his writings, endeavoring to resolve philosophical issues such as mental existence and the apprehension of absolute non-being through their application. Given that comprehending and evaluating Allāmah's terminology within these contexts necessitates understanding which modality of entailment he utilizes in each discussion, this research seeks to examine the patterns of conceptual entailment and instantiation employed by Allāmah and to assess the viability of his approach. The significance of this investigation lies in issues such as theories of truth and the co-substantiality of substance and existence, both of which are contingent upon the proper application of conceptual entailment and instantiation. The research findings indicate that Allāmah accorded limited attention to the dichotomy between conceptual entailment and instantiation, exhibiting, at times, conflicting viewpoints.  The consequence of this lack of attention to the distinction is that Allāmah's perspective on mental existence encounters challenges; in such a way as to jeopardize his theory of truth.

کلیدواژه‌ها [English]

• common predication
• primitive predication
• predication
• categorizations of predication