نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

• علی رضایی ¹
• مهران رضایی ²

¹ دانشجوی دکتری، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه مازندران، ایران

² استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

این پژوهش با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، مفهوم سعادت را در اندیشه ملاصدرا و لورین بسِر بررسی می‌کند تا نشان دهد این دو دستگاه نظری، با وجود تفاوت‌های بنیادین در مبانی متافیزیکی و روش‌شناختی، چگونه تصویری از تکامل و بهزیستی انسانی ارائه می‌دهند. در حکمت متعالیه، سعادت امری هستی‌شناختی و مبتنی بر حرکت جوهری، اشتداد وجودی و اتحاد علم، عالم و معلوم است؛ امری که در آن تکامل انسان از طریق معرفت، تعقل و اتصاف به فضیلت در مسیر نیل به حقیقت مطلق تحقق می‌یابد. در مقابل، لورین بسِر سعادت را مفهومی اودایمونیک و برآمده از شکوفایی انسانی می‌داند که در بستر روابط انسانی، خودشناسی تجربی و فعلیت‌یافتن قابلیت‌ها شکل می‌گیرد. او با بهره‌گیری از روان‌شناسی مثبت، سعادت را رویدادی این‌جهانی و وابسته به رضایت، شکوفایی و حالِ خوب تفسیر می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد هر دو متفکر، سعادت را با مفهوم تکامل پیوند می‌زنند، اما تکامل در اندیشه ملاصدرا صورتی متافیزیکی و مبتنی بر مراتب وجود دارد، در حالی که در نظریه بسِر، رویکردی روان‌شناختی، تجربی و زمین‌محور به خود می‌گیرد. در نتیجه، این مطالعه با روشن ساختن نقاط اشتراک ساختاری و تفاوت‌های بنیادین این دو دستگاه فکری، امکان گفت‌وگویی نو میان الهیات فلسفی و روان‌شناسی معاصر را فراهم می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

• سعادت
• ملاصدرا
• لورین بسِر
• حرکت جوهری
• اودایمونیا
• شکوفایی انسانی

موضوعات

• فلسفه اسلامی

عنوان مقاله [English]

comparative study of happiness in Mulla Sarda's philosophy and Besser's

نویسندگان [English]

• Ali Rezaee ¹
• Mehran Rezaee ²

¹ PHD Student, Department of Islamic Philosophy & Theology, University of Mazandaran, Iran

² Assistant Professor, Department of Islamic Philosophy & Theology, University of Mazandaran, Babolsar, Iran

چکیده [English]

This study adopts an analytical and comparative approach to examine the concept of happiness (saʿāda) in the thought of Mullā Ṣadrā and Lorin Besser, aiming to show how these two theoretical frameworks—despite their fundamental differences in metaphysical foundations and methodological orientations—offer distinct yet structurally comparable accounts of human flourishing and well-being. Within Transcendent Philosophy (al-ḥikma al-mutaʿāliyya), happiness is conceived as an ontological reality grounded in substantial motion, the intensification of being, and the unity of intellect, intellector, and intellected. Human perfection is thus realized through knowledge, rational contemplation, and the acquisition of virtues, guiding the soul toward ultimate truth. By contrast, Besser understands happiness as a eudaimonic concept rooted in human flourishing, emerging through interpersonal relationships, experiential self-knowledge, and the actualization of individual capacities. Drawing on positive psychology, he interprets happiness as a this-worldly phenomenon dependent upon life satisfaction, flourishing, and subjective well-being. The findings of this study indicate that both thinkers link happiness to the notion of development or perfection; however, while Mullā Ṣadrā frames this development within a metaphysical hierarchy of being, Besser articulates it through an empirical, psychological, and earth-centered perspective. Consequently, by elucidating both the structural affinities and the foundational divergences between these two intellectual systems, this research opens a new avenue for dialogue between philosophical theology and contemporary psychology.

کلیدواژه‌ها [English]

• Happiness
• Mullā Ṣadrā
• Lorin Besser
• Substantial Motion
• Eudaimonia
• Human Flourishing