نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

• فاطمه موحدی پارسا

استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

اسلام برای اخلاقیات و دوران اولیۀ کودکی (دوران طلایی تربیت)، اهمیت ویژه‌ای قائل است. برای دستیابی به الگویی بومی_-اسلامی برای تربیت اخلاقی اوان کودکی، علاوه بر بررسی تربیت اخلاقی در آموزه‌های دینی (قرآن و حدیث)، بررسی اندیشه‌های اندیشمندان مسلمان در این دوره نیز ضروری و لازم است. بررسی دیدگاه اندیشمندان مشائی (اولین مکتب تربیتی اسلامی) در این مورد جزو اولین گام‌های ارائۀ الگو است. در این مقاله با هدف بررسی چیستی و چرایی تربیت اخلاقی در اوان کودکی، آثار اندیشمندان مشائی با روش توصیفی_-تحلیلی بررسی شد و مفهوم، اهداف، عوامل و محتوای تربیت اخلاقی در این دوره شناسایی شد. یافته‌ها بیانگر آن است که از نظر اندیشمندان مشائی، تربیت اخلاقی کودکان در اوان کودکی نه‏‌تنها امکان‌پذیر است و ضرورت دارد، بلکه غفلت از آن شایسته نیست؛ هدف غایی تربیت اخلاقی در این دوره سعادت و برخی از اهداف واسطی آن شامل اطاعت و احترام والدین، آموزش علم اخلاق پیش از سایر علوم، و کمک و اصلاح آداب است. عوامل مؤثر در دو دسته: عوامل انسانی و عوامل محیطی معرفی شده است و برخی از مهم‌‏ترین فضایلی که محتوای این دوره به‌دنبال تحقق آن است، عبارت از قناعت، صبر، تواضع، عفت کلام و عفت شکم است.

کلیدواژه‌ها

• تربیت اخلاقی
• اوان کودکی
• اندیشمندان مشاء
• تربیت کودک

موضوعات

• فلسفه اسلامی

عنوان مقاله [English]

Moral Education in Early Childhood from the Perspective of Mashshāʾī Thinkers

نویسنده [English]

• Fatemeh Movahedi Parsa

Assistant Professor, Department of Education, Farhangian University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Islam accords particular significance to ethics and early childhood, often regarded as the golden period of education. Developing an indigenous‑Islamic model for moral education during this stage requires not only an examination of moral education within religious teachings-the Qurʾān and Ḥadīth-but also a study of the ideas of Muslim thinkers concerning this period. Analyzing the views of Mashshāʾī (Peripatetic) thinkers, as representatives of the first Islamic educational school, constitutes an essential step toward formulating such a model. With the aim of investigating the nature and rationale of moral education in early childhood, this article examines the works of Mashshāʾī thinkers using a descriptive‑analytical method, identifying the concept, objectives, influencing factors, and content of moral education during this stage. The findings indicate that, from the perspective of Mashshāʾī thinkers, moral education of children in early childhood is not only feasible and necessary, neglecting it is impermissible. The ultimate goal of moral education in this period is human felicity (Saʿādah), while some of its intermediate objectives include obedience to and respect for parents, teaching the science of ethics prior to other disciplines, and refining personal manners. Influential factors are categorized into human factors and environmental factors. Among the most important virtues that the educational content of this period seeks to cultivate are contentment (Qanāʿah), patience (Ṣabr), humility (Tawāḍuʿ), chastity of speech (ʿiffat al‑Kalām), and chastity of appetite (ʿiffat al‑Baṭn).

کلیدواژه‌ها [English]

• Moral Education
• Early Childhood
• Mashshāʾī Thinkers
• Child Education
• Ethical Virtues