علمی پژوهشی
تجلی اسماء الهی در سورۀ یوسف (ع) از منظر فصّ یوسفی؛ الگویی برای انسان کامل
تجلی اسماء الهی در سورۀ یوسف (ع) از منظر فصّ یوسفی؛ الگویی برای انسان کامل

فاطمه‌سادات (مهناز) توکلی؛ فاطمه عابدینی

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 7-38

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7592.1662

چکیده
  فصّ یوسفی ابن‌عربی از بخش‌های ممتاز فصوص الحکم محسوب می‌شود که در آن حکمت نوری به حضرت یوسف (ع) نسبت داده شده است. ابن‌عربی در این فص، با تکیه بر مبانی هستی‌شناسی وحدت وجود و نظریۀ تجلی، داستان یوسف ...  بیشتر
علمی پژوهشی
نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر
نقش فطرت و وجدان در تحقق آزادی در اندیشۀ ملاصدرا و هایدگر

امین دهقانی؛ عباس جوارشکیان؛ جهانگیر مسعودی؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 39-84

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7265.1631

چکیده
  مسئلۀ آزادی از مسائل پردامنه و زندۀ تمامی اعصار بوده و هست و کیفیت نگاه به حقیقت فلسفی آن از طرفی متفرع بر مبانی فلسفی فیلسوفان است و از طرفی هم خود متفرع بر مسائل فراوان دیگر فردی-اجتماعی می‌گردد. ملاصدرا ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تحلیل و بررسی دیدگاه حمزه فناری پیرامون حقیقت زمان
تحلیل و بررسی دیدگاه حمزه فناری پیرامون حقیقت زمان

رضا حصاری؛ حمیدرضا خادمی

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 85-108

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7901.1689

چکیده
  محقق فناری از جملۀ عارفان الهی است که بیشترِ دیدگاه‌های عرفانی خود را در کتاب مصباح الأنس تبیین کرده است. از جملۀ این دیدگاه‌ها، رویکردی است که وی پیرامون حقیقت زمان بیان نموده است. او دو تفسیر نسبت به ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا
تحلیل تطبیقی برهان صدیقین ملاصدرا با نقدهای آنتونی فلو بر مبانی متافیزیکی براهین اثبات خدا

محمد حیدری فرد

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 109-142

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.7905.1690

چکیده
  برهان صدیقین ملاصدرا، به‌عنوان یکی از مهم‌‏ترین تقریرهای اثبات وجود خدا در حکمت اسلامی، بر مبانی اصالت وجود، تشکیک وجود و تفسیر وجودشناختی علیت استوار است و از این حیث با براهین ماهیت‌محور و جهان‌شناختی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی تطبیقی معرفت‌شناسی دینی از دیدگاه ملاصدرا و پلانتینگا
بررسی تطبیقی معرفت‌شناسی دینی از دیدگاه ملاصدرا و پلانتینگا

فهیمه خوشنویسان

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 143-178

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7659.1666

چکیده
  مسئلۀ مقاله ارائۀ الگویی نوین از عقلانیت دینی بر اساس مبانی معرفت دینی در دو نظام فکری ملاصدرا و پلانتینگا است؛ الگویی جامع که بتواند عناصر هستی‌شناختی و وجودی سنت اسلامی را با معیارهای معرفت‌شناسی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بازخوانی تحلیلی-نظری مؤلفه‌های انسان‌شناسی آقانورالدین عراقی و تطبیق اجمالی آن بر مبانی حکمت متعالیه
بازخوانی تحلیلی-نظری مؤلفه‌های انسان‌شناسی آقانورالدین عراقی و تطبیق اجمالی آن بر مبانی حکمت متعالیه

سعید فامیل دردشتی؛ مهرداد حسن بیگی

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 179-208

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.7692.1667

چکیده
  سید نورالدین اراکی، معروف به آقانورالدین عراقی، از علمای نامی معاصر به شمار می‌رود که با وجود تبحر تام در حوزۀ «فقه و اصول» و «تفسیر قرآن»، در زمینۀ «علوم عقلی» نیز شخصیتی صاحب‌نظر محسوب ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی دفاعیات فیاض لاهیجی از براهین محقق خفری در اثبات واجب‌الوجود
بررسی دفاعیات فیاض لاهیجی از براهین محقق خفری در اثبات واجب‌الوجود

محمدرضا فرهمندکیا

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 209-232

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.7558.1655

چکیده
  این پژوهش، با روش تحلیلی-انتقادی، به واکاوی و ارزیابی میزان کارآمدی دفاعیات فیاض لاهیجی از براهین اثبات واجب‌الوجود محقق خفری در رویارویی با نقدهای صدرالمتألهین می‌پردازد. مطالعۀ حاضر بر تحلیل تطبیقی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
نقد و ارزیابی نگاشته‌های قرآنی عصمت انبیا بر اساس مبانی کلامی-تفسیری
نقد و ارزیابی نگاشته‌های قرآنی عصمت انبیا بر اساس مبانی کلامی-تفسیری

رضا قاسمی نژاد؛ محمد مرادی؛ مهدی نصرتیان اهور؛ سید امیر سخاوتیان

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 233-262

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7835.1681

چکیده
  عصمت پیامبران از مباحث بنیادین و تأثیرگذار در الهیات اسلامی است که ماهیت و گسترۀ آن از دیرباز محل اختلاف میان اندیشمندان و پیروان مذاهب اسلامی بوده است. به همین دلیل، از گذشته تاکنون آثار متعددی از سوی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
دو تلقی از ریاضت نفس: تحلیل تطبیقی مبانی انسان‌شناختی ابن‌سینا و ملاصدرا
دو تلقی از ریاضت نفس: تحلیل تطبیقی مبانی انسان‌شناختی ابن‌سینا و ملاصدرا

حامده راستایی؛ حسن کرمی

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 263-288

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7699.1668

چکیده
  ابن‌سینا و ملاصدرا، هر دو برنامه‌ای منسجم برای ریاضت ارائه می‌دهند که در ظاهر اهداف مشابهی را دنبال می‌کند، اما در پسِ این شباهت‌های ظاهری، تمایزی بنیادین نهفته است که از اختلاف در مبانی انسان‌شناسی ...  بیشتر
علمی پژوهشی
واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی
واکاوی تردید در روایت «مَا تَرَدَّدْتُ عَنْ‌ شَیْ‌ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ...» با تأکید بر مبانی حکمی و عرفانی

رامین گلمکانی؛ سید علی دلبری؛ محمود مقدس شرق

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 289-320

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.7707.1669

چکیده
  در میان روایات، احادیثی با شهرت فراوان و مضامین عمیق کلامی، فلسفی و عرفانی وجود دارد که با اندکی اختلاف در واژگان، در منابع مختلف روایی، کلامی، عرفانی و حتی فقهی نقل شده و همواره محل تأمل و بحث بوده‌اند. ...  بیشتر
علمی پژوهشی
تربیت اخلاقی در اوان کودکی از منظر اندیشمندان مشاء
تربیت اخلاقی در اوان کودکی از منظر اندیشمندان مشاء

فاطمه موحدی پارسا

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 321-350

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.8020.1703

چکیده
  اسلام برای اخلاقیات و دوران اولیۀ کودکی (دوران طلایی تربیت)، اهمیت ویژه‌ای قائل است. برای دستیابی به الگویی بومی-اسلامی برای تربیت اخلاقی اوان کودکی، علاوه بر بررسی تربیت اخلاقی در آموزه‌های دینی (قرآن ...  بیشتر
ترویجی
تحول مفهوم قدرت خدا و دلایل اثبات آن در کلام امامیه از آغاز تا مکتب بغداد
تحول مفهوم قدرت خدا و دلایل اثبات آن در کلام امامیه از آغاز تا مکتب بغداد

حمید عطائی نظری

دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، صفحه 351-378

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7735.1671

چکیده
  برخلاف اوصافی چون علم و ارادۀ الهی که زوایای گوناگون آن‎ها موضوع بسیاری از تحقیقات فلسفی و کلامی بوده است، صفت قدرت خدا و جنبه‌های مختلفِ آن کمتر مورد توجّه محقّقان قرار گرفته است. پژوهش حاضر با تتبّع ...  بیشتر