پژوهشی
چالش‌های انگارۀ «علم بلامعلوم»در تبیین کیفیت علم قبل‌الایجاد
چالش‌های انگارۀ «علم بلامعلوم»در تبیین کیفیت علم قبل‌الایجاد

محمدرضا ارشادی نیا

دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، صفحه 3-28

چکیده
  مقالۀ «علم قبل از ایجادِ خداوند به اشیا؛ برتری دیدگاه علم بلامعلوم بر نظریۀ علم اجمالی در عین کشف تفصیلی» (معین‌الدینی و نصیری، 1393: ش23/165ـ 188) در اثبات برتری انگارۀ «علم بلامعلوم» در تبیین ...  بیشتر
پژوهشی
مبانی فلسفی صدرالمتألهین در اثبات علم تمام موجودات به خداوند
مبانی فلسفی صدرالمتألهین در اثبات علم تمام موجودات به خداوند

روح الله زینلی؛ علیرضا نجف زاده تربتی؛ سیدمرتضی حسینی شاهرودی

دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، صفحه 29-46

چکیده
  ملاصدرا در آثار خود از علم تمام موجودات به خداوند سخن گفته است. این دیدگاه بر اساس مبانی ویژۀ حکمت متعالیۀ او شکل گرفته است. غیر از اصالت وجود که اساس حکمت متعالیه در تمام مباحث است، مبانی دیگری در این ...  بیشتر
پژوهشی
مطالعۀ تطبیقی عقل اول و وجود منبسط در حکمت مشاء و عرفان
مطالعۀ تطبیقی عقل اول و وجود منبسط در حکمت مشاء و عرفان

سیدعلی حسینی شریف؛ غلامعلی مقدم

دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، صفحه 47-68

چکیده
  ترتیب نظام هستی و کیفیت صدور و ارتباط آن با مبدأ، از مسائل مهم هستی‌شناسی عرفانی و فلسفی است. عرفا در این باره به وجه واحد و وجود منبسط، و مشاء به عقول مترتبه قائل‌اند. فلسفه و عرفان هر دو داعیه‌دار حکایت ...  بیشتر
پژوهشی
مبانی فلسفی ـ حِکمی صنعت (با تأکید بر آرای فلاسفۀ اسلامی)
مبانی فلسفی ـ حِکمی صنعت (با تأکید بر آرای فلاسفۀ اسلامی)

احمد شه گلی؛ عسکر دیرباز؛ عبدالحسین خسروپناه

دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، صفحه 69-96

چکیده
  اصطلاح «صنعت» یکی از شایع‌ترین مفاهیم حوزۀ تمدن اسلامی است که کاربردهای متفاوتی داشته است. اطلاق این اصطلاح بر صنایع بشری، بخشی از معنای عام آن بوده است. حکما و دانشمندان اسلامی، مباحثی اساسی را ...  بیشتر
پژوهشی
عقل نظری و عقل عملی
عقل نظری و عقل عملی

محمداسحاق عارفی؛ حسین غفاری؛ عزیزالله فیاض صابری

دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، صفحه 97-110

چکیده
  عقل به گستردگی قلمرو آن، تقسیمات گوناگونی دارد و از زوایای مختلف تقسیم‌پذیر است. یکی از تقسیمات، تقسیم آن به اعتبار معرفت‌شناسی و نوع فعالیت آن است. طبق این اعتبار، عقل به عقل نظری و عقل عملی تقسیم می‌شود. ...  بیشتر
پژوهشی
جسم، جوهری مشکّک در اندیشۀ سهروردی
جسم، جوهری مشکّک در اندیشۀ سهروردی

مصطفی مومنی؛ محمدجواد اخگری

دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، صفحه 111-126

چکیده
  هرچند دیدگاه مشهور فلاسفه دربارۀ جسم، ترکیب آن از دو جوهر هیولی و صورت است، مطابق نظر سهروردی و مکتب فلسفی اشراق، حقیقت جسم چیزی جز مقدار جوهری نیست. بر این اساس، اشتراک اجسام در همین مقدار است و اختلاف ...  بیشتر
پژوهشی
حل معضل معقول ثانی فلسفی توسط صدرالمتألهین و ثمرۀ آن
حل معضل معقول ثانی فلسفی توسط صدرالمتألهین و ثمرۀ آن

سیدمحمد موسوی بایگی؛ مجتبی رحمانیان

دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، صفحه 127-144

چکیده
  بحث از معقولات اولی و ثانوی، در ضمن مسائل پیرامون علم جا می‌گیرد، اما بین حکمای مسلمان بیشتر از جهت هستی‌شناسی مطرح شده است و آنان دغدغۀ تعیین نحوۀ تقرر این مفاهیم را داشتند. تقریباً همۀ حکما تا قبل از ...  بیشتر