وحدت عقل نظری و عملی در پرتو انسان‌شناسی فازی ملاصدرا
وحدت عقل نظری و عملی در پرتو انسان‌شناسی فازی ملاصدرا

کوکب دارابی؛ حامد علیزاده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 بهمن 1404

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7866.1684

چکیده
  این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر نگاه تشکیکی و فازی ملاصدرا به حقیقت انسان بر دیدگاه نهایی وی درباره عقل نظری و عملی انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و با مراجعه به متون اصلی صدرایی است. یافته‌ها نشان ...  بیشتر
مصدریت یا مظهریت؛ واکاوی رابطۀ نفس با صور علمیه از صدرالمتألهین تا علامه طباطبایی
مصدریت یا مظهریت؛ واکاوی رابطۀ نفس با صور علمیه از صدرالمتألهین تا علامه طباطبایی

باقر نوید

دوره 20، شماره 36 ، تیر 1404، ، صفحه 285-310

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7328.1635

چکیده
  رابطۀ نفس با صور علمیه و تحلیل آن در حکمت اسلامی سابقه‌ای دیرینه دارد. این پژوهش درصدد بررسی نقش نفس در رابطه با صور علمیه در حکمت اسلامی، با تمرکز بر دیدگاه صدرالمتألهین و علامه طباطبایی است. روش این ...  بیشتر
تأملی بر نظریۀ علم حصولی پروردگار به آفریدگان پیش از آفرینش
تأملی بر نظریۀ علم حصولی پروردگار به آفریدگان پیش از آفرینش

ابراهیم رستمی

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، ، صفحه 171-195

چکیده
  در این پژوهش به تحلیل دیدگاه استاد فیاضی پرداخته شده است. صدرالمتألهین با توجه به قاعده بسیط الحقیقه و از طریق اثبات کمالات وجودیِ موجودات ممکن در ذات حق‌تعالی، به تبیین علم حضوری خداوند به موجودات در ...  بیشتر
اتحاد عاقل و معقول در منظر ابن سینا و صدرالمتألهین
اتحاد عاقل و معقول در منظر ابن سینا و صدرالمتألهین

جلیل محمدی خانقاه؛ عبدالله نصری

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، ، صفحه 123-148

چکیده
  «اتحاد عاقل و معقول» از معدود مسائلی است، که با مخالفت و موافقت دو فیلسوف بزرگ مواجه شده است.بوعلی به‌عنوان منکر اصلی و صدرالمتألهین به عنوان موافق جدی. بوعلی در «شفاء» و «اشارات» ،«اتحاد ...  بیشتر
نقش مسئلۀ بساطت یا ترکب مشتق در شکل‌گیری استدلال شیخ اشراق بر اعتباریت وجود و پاسخ‌های آن
نقش مسئلۀ بساطت یا ترکب مشتق در شکل‌گیری استدلال شیخ اشراق بر اعتباریت وجود و پاسخ‌های آن

سیداحمد حسینی سنگ‌چال؛ محمد سعیدی‌مهر

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، ، صفحه 151-172

چکیده
  شیخ اشراق از مدافعان اعتباریت وجود به حساب می‌آید. سه استدلالی که او برای اثبات این نکته به کار می‌گیرد، بر پایه دوگانه بساطت یا ترکب مشتق استوار است. صدرالمتألهین با ارائه تحلیلی نو از ترکب مشتق و جداسازی ...  بیشتر
تحلیل انتقادی «نظریۀ بداء بر پایۀ باور به هیولی»
تحلیل انتقادی «نظریۀ بداء بر پایۀ باور به هیولی»

محمدمهدی منتصری؛ احد فرامرز قراملکی

دوره 13، شماره 22 ، خرداد 1397، ، صفحه 109-126

چکیده
  بداء یکی از مهم‌ترین آموزه‌های اعتقادی اسلام و از اختصاصات مذهب شیعه است. به رغم آنکه ده‌ها اثر در مورد بداء نگاشته شده، توضیح نحوۀ وقوع آن با رویکرد مبتنی بر جهان‌شناسی فلسفی نخستین‌بار توسط میرداماد ...  بیشتر
انحاء ادراک کلی مبتنی بر علم‌النفس صدرایی
انحاء ادراک کلی مبتنی بر علم‌النفس صدرایی

مرتضی طباطبائیان نیم آورد؛ نفیسه اهل سرمدی

دوره 11، شماره 19 ، بهمن 1395، ، صفحه 45-64

چکیده
  صدرالمتألهین فیلسوفی است که در باب «کلی»، نحوه و شرایط ادراک آن، نظریات بدیعی دارد که مبتنی بر امور زیر است: اصالت وجود، تشکیک وجود، حرکت جوهری و مُثُل افلاطونی. او در باب ادراک کلی از تعبیر «مشاهده ...  بیشتر
نقد و بررسی تطبیقی نظریۀ «طرح عظیم» استیون هاوکینگ از منظر حکمت متعالیه
نقد و بررسی تطبیقی نظریۀ «طرح عظیم» استیون هاوکینگ از منظر حکمت متعالیه

مهدی امامی جمعه؛ سیدمهران طباطبایی

دوره 9، شماره 15 ، بهمن 1393، ، صفحه 71-98

چکیده
  نظریۀ «طرح عظیم» استیون هاوکینگ از مهم‌ترین تئوری‌های مطرح‌شده در چند سال اخیر است که به علت محتوای این تئوری مبنی بر انکار ضرورت وجود خداوند و خلقت جهان هستی از «هیچ»، در میان محافل فیزیکی ...  بیشتر
صفت قیومیت خداوند و نتایج آن در آینۀ حکمت متعالیۀ صدرالمتألهین
صفت قیومیت خداوند و نتایج آن در آینۀ حکمت متعالیۀ صدرالمتألهین

مهدی زمانی

دوره 8، شماره 12 ، خرداد 1392، ، صفحه 65-82

چکیده
  صفات و اسمای الهی، بخش مهمی از مسائل خداشناسی را تشکیل می‌دهند. صدرالمتألهین نیز بر اساس مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی خویش در حکمت متعالیه به این مباحث اهمیت داده است. او در آثار خویش برای اسم «قیوم» ...  بیشتر