دوره 20 (1404)
دوره 19 (1403)
دوره 18 (1402)
دوره 17 (1401)
دوره 16 (1400)
دوره 15 (1399)
دوره 14 (1398)
دوره 13 (1397)
دوره 12 (1396)
دوره 11 (1395)
دوره 10 (1394)
دوره 9 (1393)
دوره 8 (1392)
دوره 7 (1391)
دوره 6 (1389)
دوره 5 (1388)
دوره 4 (1387)
دوره 3 (1386)
دوره 2 (1384)
دوره 1 (1381-1382)
کلیدواژهها = حکمت متعالیه
تعداد مقالات: 18
وجود ذهنی از منظر حکمت متعالیه و اندیشمندان مکتب تفکیک (با محوریت آرای میرزامهدی اصفهانی و میرزاجواد تهرانی)
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 اردیبهشت 1405
چکیده
وجود ذهنی یکی از ارکان بنیادین معرفتشناسی در فلسفه اسلامی به شمار میآید. صدرالمتألهین شیرازی از مدافعان این نظریه محسوب میشود که دلایل متعددی نیز برای اثبات آن ارائه کرده است. این نظریه که بهطور ... بیشتر
دو تلقی از ریاضت نفس: تحلیل تطبیقی مبانی انسانشناختی ابنسینا و ملاصدرا
دوره 20، شماره 37 ، دی 1404، ، صفحه 263-288
چکیده
ابنسینا و ملاصدرا، هر دو برنامهای منسجم برای ریاضت ارائه میدهند که در ظاهر اهداف مشابهی را دنبال میکند، اما در پسِ این شباهتهای ظاهری، تمایزی بنیادین نهفته است که از اختلاف در مبانی انسانشناسی ... بیشتر
نقد قابلیت ادراک در هوش مصنوعی (AI) بر اساس نظریۀ اتحاد عالم و معلوم در حکمت متعالیه
دوره 20، شماره 36 ، تیر 1404، ، صفحه 41-72
چکیده
مسئلۀ قابلیت ادراک در هوش مصنوعی (AI) یکی از چالشهای بنیادین در تقاطع فلسفۀ ذهن و فنّاوری شناختی نوین است. این مقاله در پی نقد مبنای علم در سامانههای هوش مصنوعی بر پایۀ نظریۀ اتحاد عالم و معلوم در حکمت ... بیشتر
تجلی مبانی حکمت متعالیه در غزلیات علامه حسنزاده آملی
دوره 20، شماره 36 ، تیر 1404، ، صفحه 311-340
چکیده
زبان شعر بهدلیل ظرفیتهای بیمانند خود در انتقال مفاهیم عمیق در بیانی موجز و دلنشین، از دیرباز قالبی شیوا برای بازتاب مضامین ژرف حِکمی بوده است. دیوان اشعار علامه حسنزاده آملی، بهعنوان نمونۀ بارزی ... بیشتر
مقایسه کمال نهایی انسان از منظر راجرز و ملاصدرا
دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، ، صفحه 7-32
چکیده
در مقالۀ حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی و شیوۀ فلسفی، بهویژه فلسفۀ تطبیقی، تحلیل شده که از منظر ملاصدرا و راجرز، بهعنوان اندیشمند مکتب روانشناسی کمال، انسانهای رشدیافته دارای چه ویژگیهایی هستند. ... بیشتر
نظریۀ انسانِ طیفی؛ دربارۀ کیفیت انتزاع تنوعانگاری انسان از اصالت وجود و تشکیک وجود
دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، ، صفحه 53-78
چکیده
حقیقت انسان، بر اساس نظریههای اصالت وجود و تشکیک وجود، در تعاریف جبری و معین فلسفیـمنطقی محدود نمیشود. انسان در حکمت متعالیه موجودی طیفی-احتمالی است که در مسیر تکامل، توانایی فعلیتبخشی ... بیشتر
بررسی انتقادی نظریۀ تطابق معارف برهان و عرفان با قرآن (نقد و بررسی نظریۀ حکمت متعالیه در روش کشف معارف دینی)
دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، ، صفحه 109-130
چکیده
تعیین و تبیین روش کشف معارف دینی و شیوۀ ارزیابی آنها از مسائل مهم دینشناسی است. در این باره این سئوال مطرح است که آِیا معارف بشری غیردینی در فهم و کشف معارف دینی نقش دارد یا خیر. در پاسخ به این مسئله ... بیشتر
حکمت متعالیه و مسئلۀ معناداری و عدم معناداری در زندگی بشری
دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، ، صفحه 129-147
چکیده
معناداری و عدم معناداری یکی از مسائل فلسفی جدیدی است که پیش روی فیلسوفان قرار دارد. فلسفۀ اسلامی بهعنوان فلسفهای که دغدغۀ شناسایی حقایق عالم را دارد نیز از این قاعده مستثنا نیست و باید جوابی برای این ... بیشتر
مطالعه تطبیقی حدوث جسمانی نفس در کلام اسلامی و حکمت متعالیه
دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، ، صفحه 99-117
چکیده
«حدوث جسمانی نفس» از جمله مباحث مشترک کلام اسلامی و حکمت متعالیه است. در کلام اسلامی، دو رویکرد تَبَعی و اَصالی در این باب مطرح است؛ رویکرد تبعی، نفس را مشروط به حدوث مزاج معتدل در بدن، حادث دانسته ... بیشتر
بررسی تطبیقی حدیث «داخل فی الأشیاء...» و قاعده فلسفی «بسیط الحقیقة...» از دیدگاه حکمت متعالیه و عرفان
دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، ، صفحه 169-193
چکیده
توانایی عقل در استنباط، تبیین، استدلال و دفاع از برخی معارف، امری مسلم و انکارناپذیر است. در کتب روایی، کلامی، فلسفی و عرفانی به نقل از حضرت علیu ، روایتی در نحوه ارتباط حق تعالی با اشیاء با این مضمون ... بیشتر
بررسی انتقادی دیدگاه استفان هاوکینگ درباره ملازمه میان «بیآغازی زمانی کیهان» و «خداناباوری» بر اساس مبانی حکمت متعالیه
دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، ، صفحه 219-242
چکیده
مسئله آغاز زمانی کیهان، یکی از مسائل چالشبرانگیزی است که افزون بر فلسفه و الهیات، مورد توجه فیزیکدانان معاصر قرار گرفته است؛ به گونهای که برخی از آنان، واکنشهای متافیزیکی ـ الهیاتی و حتی سوگیریهای ... بیشتر
مقایسۀ روش و غایتمندی تفسیر متن مقدس از نگاه هرمنوتیک عام و حکمت متعالیه
دوره 13، شماره 22 ، خرداد 1397، ، صفحه 87-108
چکیده
مقایسۀ روش تفسیر متن مقدس در دو مکتب مختلف، از آن جهت اهمیت دارد که هر یک به نوبۀ خود اثر شگرفی بر اندیشمندان زمان خود و پس از آن گذاشته است. با توجه به گسترش مباحث معرفتشناسی و تطبیقی میان اندیشمندان ... بیشتر
فهم و اثبات بساطت حقتعالی در پرتو قیومیت الهی از دیدگاه ملاصدرا
دوره 12، شماره 21 ، آبان 1396، ، صفحه 3-24
چکیده
اهتمام صدرالمتألهین به صفت قیوم پروردگار در مجموع صفات الهی، مسئلهای غیر قابل انکار است. آنسان که وی جمیع معارف ربوبی و مسائل معتبر در علم توحید را منشعب از آن میداند که به همراه اسم حیّ به عنوان ... بیشتر
مطالعۀ تطبیقی عقل اول و وجود منبسط در حکمت مشاء و عرفان
دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، ، صفحه 47-68
چکیده
ترتیب نظام هستی و کیفیت صدور و ارتباط آن با مبدأ، از مسائل مهم هستیشناسی عرفانی و فلسفی است. عرفا در این باره به وجه واحد و وجود منبسط، و مشاء به عقول مترتبه قائلاند. فلسفه و عرفان هر دو داعیهدار حکایت ... بیشتر
«حقیقت» در حکمت متعالیۀ ملاصدرا و هرمنوتیک فلسفی گادامر
دوره 9، شماره 15 ، بهمن 1393، ، صفحه 3-30
چکیده
دیدگاه رایج در میان اندیشمندان اسلامی و فیلسوفان غربی از زمان ارسطو این بوده که حقیقت، مطابقت صورت علمی با واقع خارجی است. اما در عصر باستان و نیز در دوران معاصر، دیدگاههای دیگری هم پیرامون «حقیقت» ... بیشتر
نَفَس رحمانی در آینۀ حکمت متعالیه
دوره 9، شماره 14 ، خرداد 1393، ، صفحه 57-76
چکیده
در این جستار با روش توصیفی ـ تحلیلی به بیان مبانی و نتایج دیدگاه ملاصدرا دربارۀ نَفَس رحمانی پرداخته میشود. ملاصدرا معتقد است که آدمی برترین نشانۀ خداوند است و ویژگیها و قوای او ظهور کمالات الهی است. ... بیشتر
ملائکۀ مهیّمه در متون دینی، عرفانی و حکمی
دوره 9، شماره 14 ، خرداد 1393، ، صفحه 127-150
چکیده
متون وحیانی و آموزههای معرفتی شریعت میتواند مادۀ اولیۀ تأمل دانشمندان و انگیزۀ الهامبخش آنها در علوم مختلف باشد. این اشارات معارفی گاه در جهتدهی اندیشهها به سوی واقعیت بسیار مفید و راهگشا ... بیشتر
صفت قیومیت خداوند و نتایج آن در آینۀ حکمت متعالیۀ صدرالمتألهین
دوره 8، شماره 12 ، خرداد 1392، ، صفحه 65-82