تبیین هماهنگی میان هویت فردی و هویت جمعی بر اساس مبانی فلسفی و آراء تفسیری علامه طباطبایی
تبیین هماهنگی میان هویت فردی و هویت جمعی بر اساس مبانی فلسفی و آراء تفسیری علامه طباطبایی

علیرضا غلام‌پور؛ محمود دیانی؛ کوکب دارابی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 22 اردیبهشت 1405

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.8176.1731

چکیده
  سازگاری و سازگارسازی میان هویت فردی و هویت جمعی، از چالش‌های بنیادین در تلاقی فلسفه و علوم اجتماعی است.مسئله اصلی این پژوهش،بررسی نسبت هویت فردی و جمعی در اندیشه فلسفی-تفسیری علامه طباطبایی و امکان ...  بیشتر
مصدریت یا مظهریت؛ واکاوی رابطۀ نفس با صور علمیه از صدرالمتألهین تا علامه طباطبایی
مصدریت یا مظهریت؛ واکاوی رابطۀ نفس با صور علمیه از صدرالمتألهین تا علامه طباطبایی

باقر نوید

دوره 20، شماره 36 ، تیر 1404، ، صفحه 285-310

https://doi.org/10.30513/ipd.2026.7328.1635

چکیده
  رابطۀ نفس با صور علمیه و تحلیل آن در حکمت اسلامی سابقه‌ای دیرینه دارد. این پژوهش درصدد بررسی نقش نفس در رابطه با صور علمیه در حکمت اسلامی، با تمرکز بر دیدگاه صدرالمتألهین و علامه طباطبایی است. روش این ...  بیشتر
تعمیم احساسات ثابت در نظریۀ اعتباریات علامه به اقتضائات ذاتی اشیاء و ربط هست‌ها به بایدها
تعمیم احساسات ثابت در نظریۀ اعتباریات علامه به اقتضائات ذاتی اشیاء و ربط هست‌ها به بایدها

غلامعلی مقدم؛ امیرحسن شریفی تربتی

دوره 19، شماره 35 ، دی 1403، ، صفحه 131-152

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.7188.1625

چکیده
  مسئلۀ ارتباط اعتباریات با واقعیت و ربط هست‌ها به بایدها از مهم ترین و مشکل‌ترین مباحث علوم تحلیلی است. طرح و تبیین ادراکات اعتباری و نحوۀ پیدایش آن‌ها، توسط علامه طباطبایی نقطۀ عطفی در این حوزه محسوب ...  بیشتر
مقایسۀ خودگرایی متافیزیکی علامه طباطبایی با نظریات خودگرایانه در اخلاق
مقایسۀ خودگرایی متافیزیکی علامه طباطبایی با نظریات خودگرایانه در اخلاق

حمید حسنی؛ دنیا حمیدی

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، ، صفحه 119-143

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.5734.1491

چکیده
  بحث خودگرایی در مقابل دیگرگرایی یا نوع‌دوستی از موضوعات مهم در فلسفه اخلاق معاصر است. خودگرایی به خودگرایی روان‌شناختی و خودگرایی اخلاقی تفکیک می‌شود. از نگاه خودگرایی روان‌شناختی به‌عنوان نظریه‌ای ...  بیشتر
تبیین مبانی فلسفی قدرت تأثیر فضای مجازی با تکیه بر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی
تبیین مبانی فلسفی قدرت تأثیر فضای مجازی با تکیه بر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی

حسن اورعی (نویسنده مسئول)؛ طاهره کمالی‌زاده؛ مریم صانع پور؛ زهره معماری

دوره 17، شماره 31 ، آذر 1401، ، صفحه 3-27

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.5282.1451

چکیده
  یکی از مسائل مهم دنیای امروز، سرعت گسترش فضای مجازی و قدرت بالای تأثیر آن در بین افراد و جوامع مختلف است. از سوی دیگر، یکی از شرایط پویایی حکمت متعالیه، مواجهه پیروان آن با پرسش‌های نوظهور و ارائه پاسخ ...  بیشتر
وجودشناسی اجتماعی علامه طباطبایی بر اساس اعتباریات
وجودشناسی اجتماعی علامه طباطبایی بر اساس اعتباریات

حمید حسنی

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، ، صفحه 131-159

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3398.1301

چکیده
  وجودشناسی اجتماعی، حوزه‌ای ذیل متافیزیک کاربردی است که به بررسی ماهیت و ویژگی‌های هستی‌شناختی اجتماع می‌پردازد. پرسش اصلی وجودشناسی اجتماعی این است که جهان اجتماعی چگونه ساخته شده است که خود شامل ...  بیشتر
رابطه عالم مثال و عالم طبیعت از دیدگاه علامه طباطبایی و شیخ اشراق
رابطه عالم مثال و عالم طبیعت از دیدگاه علامه طباطبایی و شیخ اشراق

جواد پارسایی؛ احمد شه گلی

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، ، صفحه 23-40

چکیده
  بحث از رابطه عالم مثال و عالم طبیعت یکی از مسائل مهم فلسفه اسلامی است. شیخ اشراق در رد نظریه مشائین در مورد مادی بودن صور خیالی و برای تبین برخی دیگر از مسائل فلسفه خود نظریه عالم مثال را طرح کرده است. علامه ...  بیشتر
چالش ذاتی یا فعلی بودن اراده خدا از دیدگاه امام رضا طبق تفسیر فلسفی ملاصدرا همراه با نقادی نظریه علامه طباطبایی در این زمینه
چالش ذاتی یا فعلی بودن اراده خدا از دیدگاه امام رضا طبق تفسیر فلسفی ملاصدرا همراه با نقادی نظریه علامه طباطبایی در این زمینه

اسماء احمدی؛ محمود صیدی

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، ، صفحه 67-84

چکیده
  یکی از مسائل مهم در مبانی کلامی شیعی، صفات الهی است که در آیات متعدد قرآنی، با اسماء و صفات گوناگونی از آن یاد شده است. با توجه به براهین عقلی و احادیث نقلی، صفات الهی عین ذات او هستند و تفاوت آن‌ها مفهومی ...  بیشتر
معاد جسمانی از دیدگاه امام خمینی و علامه طباطبایی
معاد جسمانی از دیدگاه امام خمینی و علامه طباطبایی

سیدمحمد موسوی بایگی؛ محمداسحاق عارفی شیرداغی؛ محمد مغربی

دوره 14، شماره 25 ، دی 1398، ، صفحه 171-186

https://doi.org/10.30513/ipd.2020.527

چکیده
  تفسیر دقیق عقلانی از معاد همواره یکی از مهم‌ترین دل‌مشغولی‌های فیلسوفان مسلمان بوده که در این میان ملاصدرا از نخستین کسانی است که توسط اصول یازده‌گانه خویش، توانسته است گامی مهم در تبیین عقلانی معاد ...  بیشتر
نقش مسئلۀ بساطت یا ترکب مشتق در شکل‌گیری استدلال شیخ اشراق بر اعتباریت وجود و پاسخ‌های آن
نقش مسئلۀ بساطت یا ترکب مشتق در شکل‌گیری استدلال شیخ اشراق بر اعتباریت وجود و پاسخ‌های آن

سیداحمد حسینی سنگ‌چال؛ محمد سعیدی‌مهر

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، ، صفحه 151-172

چکیده
  شیخ اشراق از مدافعان اعتباریت وجود به حساب می‌آید. سه استدلالی که او برای اثبات این نکته به کار می‌گیرد، بر پایه دوگانه بساطت یا ترکب مشتق استوار است. صدرالمتألهین با ارائه تحلیلی نو از ترکب مشتق و جداسازی ...  بیشتر
تبیین و بررسی ادراک حسی از دیدگاه ملاصدرا و علامه طباطبایی
تبیین و بررسی ادراک حسی از دیدگاه ملاصدرا و علامه طباطبایی

جواد پارسایی؛ سیدمحمد موسوی بایگی

دوره 11، شماره 19 ، بهمن 1395، ، صفحه 25-44

چکیده
  پس از پذیرش تجرد نفس، یکی از مسائل مهمی که در فلسفه طرح می‌شود این است که نفس که موجودی مجرد است چگونه به موجودات محسوس عالم طبیعت علم پیدا می‌کند و کیفیت ادراک حسی چگونه است؟ مبنای ملاصدرا در مسئلۀ ادراک ...  بیشتر
ثبات یا نسبیت گزاره‌های اخلاقی از دیدگاه علامه طباطبایی
ثبات یا نسبیت گزاره‌های اخلاقی از دیدگاه علامه طباطبایی

رضا اکبریان؛ محمدمهدی کمالی؛ محمدمهدی کمالی

دوره 11، شماره 18 ، خرداد 1395، ، صفحه 51-75

چکیده
  علامه طباطبایی با تقسیم ادراکات بشری به حقایق و اعتباریات، در صدد اثبات نوعی از ادراکات ثابت و غیر متغیر در گذر زمان بر آمد تا در پرتو آن، مقدمات دفاع از فلسفه، دین و اخلاق را در مقابل حملات مادی‌گرایان ...  بیشتر
ادراک فطری از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)
ادراک فطری از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)

رضا اکبریان؛ غلامعلی مقدم

دوره 8، شماره 13 ، بهمن 1392، ، صفحه 79-98

چکیده
  فطرت از مسائل مطرح در هستی‌شناسی فلسفی و مبنای جهت‌گیری انسان در ادراک و گرایش اوست و اثبات یا انکار آن آثار و لوازم وجودی و معرفتی زیادی در پی دارد. در تبیین ادراکات فطری، گستره و آثار آن، دیدگاه‌های ...  بیشتر
معاد جسمانی، از نظر آقاعلی مدرس زنوزی و علامه طباطبایی
معاد جسمانی، از نظر آقاعلی مدرس زنوزی و علامه طباطبایی

رضا اکبریان؛ محمداسحاق عارفی شیرداغی

دوره 6، شماره 9 ، بهمن 1389، ، صفحه 39-54

چکیده
  اصل معاد از اصول مسلم اسلام و معاد جسمانی از ضروریات این دین به شمار می‌آید. حکیم زنوزی و علامه طباطبایی از فقها و دانشمندانی هستند که در باب معاد جسمانی سخنان تازه و نظریة جدیدی ابراز داشته‌اند. آنچه ...  بیشتر