پژوهشی
بررسی تحلیلی دیدگاه ملاصدرا دربارۀ لوح محفوظ و لوح محو و اثبات با رویکرد فلسفی
بررسی تحلیلی دیدگاه ملاصدرا دربارۀ لوح محفوظ و لوح محو و اثبات با رویکرد فلسفی

محمدعلی وطن‌دوست؛ سیدمرتضی حسینی شاهرودی

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 3-24

چکیده
  یکی از مسائلی که در فلسفه اسلامی از فروعات مسئله علم خداوند دانسته شده است، علم فعلی او می‌باشد. در متن آیات و روایات، از این مراتب با نامهای گوناگونی مانند قضا، قدر، لوح، قلم و... یاد شده است. ملاصدرا بسان ...  بیشتر
پژوهشی
ماهیتِ ماهیت لابشرط مقسمی (مطالعه و نقد تطبیقی در اصول و فلسفه)
ماهیتِ ماهیت لابشرط مقسمی (مطالعه و نقد تطبیقی در اصول و فلسفه)

سیدمحمد موسوی؛ غلامعلی مقدم

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 25-44

https://doi.org/10.30513/ipd.2019.32

چکیده
  تحلیل امور اعتباری از مباحث مهم معرفت‌شناسی است. اعتبارات ماهیت، در علوم مختلف مورد توجه بوده است. برخی تعدد و تباین این اقسام را حقیقی و عده‌ای آن را اعتبار ذهنی قلمداد کرده‌اند. در این مقاله با روشی ...  بیشتر
پژوهشی
تبیین شاخصه‌های علم از نگاه قاضی سعید قمی
تبیین شاخصه‌های علم از نگاه قاضی سعید قمی

زهرا توکلی؛ مجید صادقی حسن‌آبادی؛ جعفر شانظری

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 45-66

چکیده
  اندیشه‌های قاضی سعید قمی بر مبنای نگاه فلسفی ـ عرفانی خاص وی به مسائل بنا شده است و همین موضوع باعث شده نظریات متفاوتی نسبت به فلاسفه پیش از خود ارائه دهد. تبیین متفاوت قاضی سعید از مسئله علم که می‌توان ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی نظریۀ «علم الهی» در اندیشۀ شیخ اشراق و پل تیلیخ
بررسی نظریۀ «علم الهی» در اندیشۀ شیخ اشراق و پل تیلیخ

محمدحسین کیانی؛ فاطمه خفری

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 67-84

چکیده
  دیدگاه سهروردی و تیلیخ در باب علم الهی را می‌توان از جهاتی مورد تطبیق قرار داد. در این تطبیق، دو وجه قرابت و دو وجه تمایز به دست می‌آید. وجه قرابت‌ها از این قرارند: نخست، هر دو قائل به معنایی واحد از ذات ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی انسجام برهان فصل و وصل با نظام حکمت مشاء
بررسی انسجام برهان فصل و وصل با نظام حکمت مشاء

بهزاد پروازمنش؛ حسین غفاری

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 85-108

چکیده
  در میان نظریات متنوع حرکت از انکار تا اثبات مطلق، گام ماندگار و معتدل، نظریه «قوه» ارسطو بود. وی ماده نخستین را نیز جوهری می‌دانست که تنها حامل قوه و در کنار جوهر صوری، جسم را تشکیل می‌دهد. فلسفه ...  بیشتر
پژوهشی
تحلیل انتقادی برهان صدیقین ملاصدرا بر مبنای دو رویکرد
تحلیل انتقادی برهان صدیقین ملاصدرا بر مبنای دو رویکرد

علی ارشد ریاحی؛ مجید صادقی حسن‌آبادی؛ ربابه جلیلی بهابادی

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 109-128

چکیده
  در میان براهین اثبات وجود خداوند، برهانی به نام «برهان صدّیقین» وجود دارد که بر اساس مبانی حکما، برهانی اسدّ و اخصر ـ یعنی محکم‌ترین وکوتاه‌ترین راه‌ـ برای اثبات خداوند است و در آن از غیر خداوند ...  بیشتر
پژوهشی
معناشناسی «ماهیت» در مابعدالطبیعۀ میرداماد
معناشناسی «ماهیت» در مابعدالطبیعۀ میرداماد

سیدمحمد منافیان

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 129-150

چکیده
  شناخت دقیق و شفاف مقصود و معنای اصطلاح‌هایی که فیلسوفان به کار می‌برند، یکی از گام‌های اساسی در شناخت نظریه‌ها و فهم متون فلسفی است که راه غلتیدن در مغالطۀ اشتراک لفظ را سد می‌کند. میرداماد در شمار ...  بیشتر
پژوهشی
نقش مسئلۀ بساطت یا ترکب مشتق در شکل‌گیری استدلال شیخ اشراق بر اعتباریت وجود و پاسخ‌های آن
نقش مسئلۀ بساطت یا ترکب مشتق در شکل‌گیری استدلال شیخ اشراق بر اعتباریت وجود و پاسخ‌های آن

سیداحمد حسینی سنگ‌چال؛ محمد سعیدی‌مهر

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 151-172

چکیده
  شیخ اشراق از مدافعان اعتباریت وجود به حساب می‌آید. سه استدلالی که او برای اثبات این نکته به کار می‌گیرد، بر پایه دوگانه بساطت یا ترکب مشتق استوار است. صدرالمتألهین با ارائه تحلیلی نو از ترکب مشتق و جداسازی ...  بیشتر
پژوهشی
گونه‌شناسی اسماء حق تعالی در دعای عرفه امام حسین و تطبیق آن با مباحث عرفانی
گونه‌شناسی اسماء حق تعالی در دعای عرفه امام حسین و تطبیق آن با مباحث عرفانی

سیدمسعود عمرانی

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 173-196

https://doi.org/10.30513/ipd.2019.40

چکیده
  یکی از عمیق‌ترین مباحث معرفت‌شناسی، بحث اسماءاللّٰه می‌باشد که ریشه و اساس بحث توحید و خداشناسی است و در دعای عرفه امام حسینu به بهترین شکل تبیین و ترسیم شده است. این مقاله در صدد تبیین دیدگاه حضرت سیدالشهداu ...  بیشتر
پژوهشی
توحید افعالی در پرتو وحدت وجود در دیدگاه آقاعلی مدرس
توحید افعالی در پرتو وحدت وجود در دیدگاه آقاعلی مدرس

محمدرضا ارشادی‌نیا

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 197-218

https://doi.org/10.30513/ipd.2019.41

چکیده
  تمام رویش و جنبش توحیدگرایان بر اساس این محور دوران دارد. متکلمان اسلامی در پردازش‌های کلامی، مرحله به مرحله از توحید ذات و صفات و افعال الهی بحث نموده و مقاصد کلامی را بر آن استوار نموده‌اند. حکمای اسلامی ...  بیشتر
پژوهشی
نقادی دلایل فخر رازی در مورد عدم غایتمندی افعال الهی
نقادی دلایل فخر رازی در مورد عدم غایتمندی افعال الهی

حسن مرادی

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 218-236

چکیده
  غایتمندی فاعل یا یک شیء، یکی از مهم‌ترین مباحث فلسفی و کلامی است که از شاخص‌ترین فروعات آن، مسئله غایت داشتن افعال الهی است. فخر رازی استدلال‌های متعددی در ابطال غایت داشتن خداوند اقامه می‌نماید که ...  بیشتر
پژوهشی
مبادی عمل از دیدگاه فارابی و ملاصدرا
مبادی عمل از دیدگاه فارابی و ملاصدرا

احمد شه‌گلی

دوره 14، شماره 24 ، تیر 1398، صفحه 237-256

https://doi.org/10.30513/ipd.2019.44

چکیده
  بحث مبادی عمل، یکی از اصلی‌ترین مسائل حوزه نظر و عمل است. فارابی و ملاصدرا در ضمن برخی از مباحث فلسفی به این موضوع پرداخته‌اند. فارابی و ملاصدرا در تبیین فرایند عمل معتقدند که افعال انسان به لحاظ مراحل ...  بیشتر