پژوهشی
پیش‌فرض‌های فلسفی دانش پزشکی در تمدن اسلامی
پیش‌فرض‌های فلسفی دانش پزشکی در تمدن اسلامی

غلامرضا ابراهیمی مقدم

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 3-33

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3530.1296

چکیده
  همه علوم از جمله علوم تجربی، بر مجموعه‌ای از مبانی و اصول فلسفی مبتنی هستند. تصوری که انسان از هستی و روابط کلی میان پدیده‌ها دارد، در سطوح گوناگون فعالیت او به ویژه در چگونگی شناخت پدیده‌ها اثرگذار ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی معناشناسی اخلاق نزد شیخ اشراق
بررسی معناشناسی اخلاق نزد شیخ اشراق

حسین احمدی

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 35-56

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.2596.1216

چکیده
  فلسفه اخلاق به مبادی تصوری و تصدیقی علم اخلاق می‌پردازد که چهار مبحث ذیل را در بر می‌گیرد: معناشناسی اخلاق، معرفت‌شناسی اخلاق، هستی‌شناسی اخلاق و مباحث منطقی اخلاق. معناشناسی اخلاق به بررسی و تحلیل ...  بیشتر
پژوهشی
فلسفه برای کودکان در تراز دانش فلسفه و جواز تربیت اسلامی
فلسفه برای کودکان در تراز دانش فلسفه و جواز تربیت اسلامی

زهره توازیانی؛ علی ستاری

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 57-82

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.2159.1193

چکیده
  متیو لیپمن، پردازشگر مفهوم فلسفه برای کودکان، عنوان فلسفه را در برنامه آموزشی فلسفه برای کودکان، متفاوت از برداشت عمومی فیلسوفان از این واژه انتخاب کرده است؛ تا جایی که می‌توان اذعان نمود که این مفهوم ...  بیشتر
پژوهشی
خوانشی خاص از نظریه حرکت جوهری با بسط نظریه فیض در فلسفه ابن سینا
خوانشی خاص از نظریه حرکت جوهری با بسط نظریه فیض در فلسفه ابن سینا

محمدجعفر جامه بزرگی

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 83-101

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3371.1279

چکیده
  نظریه حرکت جوهری بر پایه اصول نظام‌مند حکمت متعالیه مانند اصالت وجود و تشکیک در حقیقت عینیه وجود استوار شده است. اگرچه ابن سینا هرگز از یک تئوری یکپارچه تحت عنوان نظریه حرکت جوهری دفاع نکرده است، اما ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی تطبیقی دیدگاه انتقادی شهید مطهری و هابرماس به پوزیتیویسم
بررسی تطبیقی دیدگاه انتقادی شهید مطهری و هابرماس به پوزیتیویسم

محمدحسین جمال‌زاده؛ حامد حاجی‌حیدری

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 103-130

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.2887.1240

چکیده
  پوزیتیویسم به عنوان نگرشی خاص به حوزه علم و معرفت، مورد انتقاد فلاسفه بسیاری قرار گرفته است. در این میان، نقدهای شهید مطهری و یورگن هابرماس به پوزیتیویسم، به عنوان فیلسوفانی با نگاه واقع‌گرایانه، در ...  بیشتر
پژوهشی
وجودشناسی اجتماعی علامه طباطبایی بر اساس اعتباریات
وجودشناسی اجتماعی علامه طباطبایی بر اساس اعتباریات

حمید حسنی

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 131-159

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3398.1301

چکیده
  وجودشناسی اجتماعی، حوزه‌ای ذیل متافیزیک کاربردی است که به بررسی ماهیت و ویژگی‌های هستی‌شناختی اجتماع می‌پردازد. پرسش اصلی وجودشناسی اجتماعی این است که جهان اجتماعی چگونه ساخته شده است که خود شامل ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی و تحلیل دیدگاه علامه حسن‌زاده آملی درباره عالم مثال منفصل
بررسی و تحلیل دیدگاه علامه حسن‌زاده آملی درباره عالم مثال منفصل

حمیدرضا خادمی؛ رضا حصاری

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 161-180

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.2886.1239

چکیده
  باور یا عدم باور به وجود عالم مثال که در واقع حد وسط و برزخ میان عالم عقل و عالم ماده است، از جمله مسائل مهم و اساسی است که از نوع بینش فلسفی و روش خاص هر فیلسوف ناشی می‌شود. برخی از حکما به وجود این عالم ...  بیشتر
پژوهشی
نقد و بررسی چیستی رنگ با تأکید بر دیدگاه ابن سینا
نقد و بررسی چیستی رنگ با تأکید بر دیدگاه ابن سینا

طلعت ده‌پهلوان؛ کاظم استادی

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 181-210

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3232.1270

چکیده
  اکثر قریب به اتفاق فلاسفه سنتی و اسلامی، قائل به واقع‌انگاری رنگ هستند و رنگ را موجودی خارجی می‌دانند و بنا به علوم طبیعی هر دوران و دانش فلسفی خود، به بررسی و تبیین چیستی رنگ همت گمارده‌اند. نظریه واقع‌انگاری ...  بیشتر
پژوهشی
دفاع از برهان نظم آکوئیناس و پیلی (با تأکید بر آراء جوادی آملی)
دفاع از برهان نظم آکوئیناس و پیلی (با تأکید بر آراء جوادی آملی)

فرح رامین

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 211-235

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.3122.1262

چکیده
  برهان هدفداری آکوئیناس و برهان ساعت‌ساز پیلی، دو نمونه برجسته از تفاسیر تمثیلی نظم هستند که در معرض انتقادات جدی قرار گرفته‌اند. این پژوهش برای پاسخ به این پرسش‌ها سامان یافته است: تفاوت برهان توماس ...  بیشتر
پژوهشی
فرجام نفوس ناقصه از دیدگاه ابن سینا
فرجام نفوس ناقصه از دیدگاه ابن سینا

زهرا کهریزی؛ عباسعلی منصوری؛ مجتبی بیگلری

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 237-260

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.2163.1194

چکیده
  سرنوشت نفوس ناقصه (کودکان، دیوانگان و ابلهان) از چالش‌برانگیزترین مباحث معاد است که از دیرباز ذهن فلاسفه را به خود مشغول داشته است؛ زیرا هر جوابی که به این مسئله داده شود، با مشکلات خاص خود مواجه است. ...  بیشتر
پژوهشی
روایات خلقت نوری و موضع سه حکیم بزرگ: صدرالمتألهین، فیض کاشانی و علامه طباطبایی
روایات خلقت نوری و موضع سه حکیم بزرگ: صدرالمتألهین، فیض کاشانی و علامه طباطبایی

سیده زهرا موسوی؛ سیدمرتضی حسینی شاهرودی؛ محمدعلی وطن‌دوست حقیقی مرند

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 261-282

https://doi.org/10.30513/ipd.2020.1062

چکیده
  یکی از مهم‌ترین مباحث اعتقادی، مسئله جایگاه وجودی پیامبر خاتمN پیش از مرتبه طبیعت است. شناخت و فهم صحیح این مسئله، در بسیاری از مسائل دیگر همچون تفویض امور خلائق، وساطت حضرات معصومین در آفرینش و برخی ...  بیشتر
پژوهشی
سنجش و سازش دیدگاه فخر رازی و آلوسی در مسئله کلام الهی
سنجش و سازش دیدگاه فخر رازی و آلوسی در مسئله کلام الهی

ابراهیم نوری؛ حسین خاکپور؛ محمد بزرگزاده

دوره 16، شماره 29 ، دی 1400، صفحه 283-309

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3090.1258

چکیده
  تفسیر مفاتیح الغیب فخر رازی و روح المعانی آلوسی، از تفاسیر برجسته اهل سنت به شمار می‌روند. برخی پژوهشگران، تفسیر روح المعانی آلوسی را نسخۀ دوم تفسیر کبیر فخر رازی ـ به ویژه در مسائل کلامی‌ـ دانسته‌اند. ...  بیشتر