تعمیم احساسات ثابت در نظریۀ اعتباریات علامه به اقتضائات ذاتی اشیاء و ربط هست‌ها به بایدها
تعمیم احساسات ثابت در نظریۀ اعتباریات علامه به اقتضائات ذاتی اشیاء و ربط هست‌ها به بایدها

غلامعلی مقدم؛ امیرحسن شریفی تربتی

دوره 19، شماره 35 ، دی 1403، ، صفحه 131-152

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.7188.1625

چکیده
  مسئلۀ ارتباط اعتباریات با واقعیت و ربط هست‌ها به بایدها از مهم ترین و مشکل‌ترین مباحث علوم تحلیلی است. طرح و تبیین ادراکات اعتباری و نحوۀ پیدایش آن‌ها، توسط علامه طباطبایی نقطۀ عطفی در این حوزه محسوب ...  بیشتر
مطالعۀ تطبیقی علم تفصیلی قبل از ایجاد در حکمت سینوی و عرفان ابن‌عربی
مطالعۀ تطبیقی علم تفصیلی قبل از ایجاد در حکمت سینوی و عرفان ابن‌عربی

غلامعلی مقدم؛ رسول پاداش‌پور

دوره 19، شماره 34 ، تیر 1403، ، صفحه 173-196

https://doi.org/10.30513/ipd.2025.6705.1584

چکیده
  شناخت حق‌تعالی و پی بردن به حقیقت اوصاف او از دغدغه‌های مهم اندیشمندان علوم اسلامی است. ازطرفی مفاهیم مورداستفاده در تحلیل و توصیف حق‌تعالی و صفات او در ظرف علم و ادراک بشری و مبتنی بر خصوصیت‌های طبیعی ...  بیشتر
بازخوانی و تحلیل اصالت وجود ابن‌سینا، با مطالعۀ موردی عبارات المباحثات
بازخوانی و تحلیل اصالت وجود ابن‌سینا، با مطالعۀ موردی عبارات المباحثات

محمد تشکری آبقد؛ غلامعلی مقدم

دوره 18، شماره 33 ، دی 1402، ، صفحه 7-28

https://doi.org/10.30513/ipd.2024.6167.1537

چکیده
  مسئلۀ زیادت و اصالت وجود و ماهیت از مهم‌ترین مباحث فلسفی و معبر عبور از تشکیک عام به تشکیک خاص و اخص است. این مسئله با عنوان مستقل، اگرچه در مکتب فلسفی اصفهان مطرح شد، اما رگه‌هایی از آن در تاریخ فلسفه ...  بیشتر
بازنشانی موضع تشکیک نسبت به موضوع فلسفه
بازنشانی موضع تشکیک نسبت به موضوع فلسفه

غلامعلی مقدم

دوره 18، شماره 32 ، تیر 1402، ، صفحه 255-278

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4813.1407

چکیده
  مسائل علم از عوارض و احکام موضوع مختص به همان علم بحث می‌کند. تحفظ بر موضوع، حفظ بحث در حیطۀ عوارض و تعیین جایگاه مناسب هر مسئله در ترتیب صناعی مباحث، از نقاط قوّت علم و طرح مسائل علمی در متون آموزشی است. ...  بیشتر
بازنگری در تمایز فلسفه اسلامی و عرفان نظری به مثابه علم
بازنگری در تمایز فلسفه اسلامی و عرفان نظری به مثابه علم

غلامعلی مقدم

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، ، صفحه 255-277

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3231.1269

چکیده
  برای تمایز علوم از هم، معیارهای حقیقی و اعتباری متعددی بیان شده است؛ تفاوت موضوع، محمول، روش، غایت، سنخ مسائل، وضع و قرارداد و... از آن جمله است. عرفان نظری که علمی حصولی و عهده‌دار تبیین عقلانی شهود عرفانی ...  بیشتر
تأثیر مبنای حکمی وحدت نفس و بدن بر فتوای فقهی مالکیت نفس بر بدن
تأثیر مبنای حکمی وحدت نفس و بدن بر فتوای فقهی مالکیت نفس بر بدن

غلامعلی مقدم؛ محمد مهدی یزدانی کمرزرد

دوره 16، شماره 28 ، تیر 1400، ، صفحه 237-258

https://doi.org/10.30513/ipd.2020.1060

چکیده
  فتاوا مبتنی بر عناوین و موضوعات‌اند. اگرچه صبغه عرفی بر موضوعات فقهی غالب است، اما راه تشخیص موضوعات متعدد است و برخی موضوعات با تکیه بر مبانی عقلی، استدلال، تحلیل، تجزیه، تجربه و رجوع به رأی متخصص متعلق ...  بیشتر
مطالعه تطبیقی علت تامه و ناقصه در فلسفه با سبب و شرط در علم اصول
مطالعه تطبیقی علت تامه و ناقصه در فلسفه با سبب و شرط در علم اصول

غلامعلی مقدم

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، ، صفحه 231-250

چکیده
  علیت که از مبادی وجود و اندیشه است، از مباحث مهم در حوزه معارف دینی به شمار می‌رود. متفکران شیعه به عنوان جریانی عقل‌گرا، همواره از اصل علیت دفاع کرده و به تبیین احکام و اقسام آن پرداخته‌اند. تقسیم علت ...  بیشتر
مطالعۀ تطبیقی استقلال مفهومی وجود رابط در ملاصدرا و اسپینوزا
مطالعۀ تطبیقی استقلال مفهومی وجود رابط در ملاصدرا و اسپینوزا

غلامعلی مقدم؛ ابوالحسن ارجمند

دوره 13، شماره 22 ، خرداد 1397، ، صفحه 109-126

چکیده
  رابطۀ ذهن و خارج از مهم‌ترین مسائل فلسفه است، انحای وجود در خارج، منشأ تحقق حکایات و تصورات ذهنی است. در اندیشۀ ملاصدرا موجود فی‌نفسه محکی وجود محمولی است و موجودات رابط از استقلال تصوری و مفهومی بی‌بهره‌اند. ...  بیشتر
مطالعۀ تطبیقی عقل اول و وجود منبسط در حکمت مشاء و عرفان
مطالعۀ تطبیقی عقل اول و وجود منبسط در حکمت مشاء و عرفان

سیدعلی حسینی شریف؛ غلامعلی مقدم

دوره 12، شماره 20 ، خرداد 1396، ، صفحه 47-68

چکیده
  ترتیب نظام هستی و کیفیت صدور و ارتباط آن با مبدأ، از مسائل مهم هستی‌شناسی عرفانی و فلسفی است. عرفا در این باره به وجه واحد و وجود منبسط، و مشاء به عقول مترتبه قائل‌اند. فلسفه و عرفان هر دو داعیه‌دار حکایت ...  بیشتر
مخلوق اوّل در روایات و دو مواجهۀ متفاوت
مخلوق اوّل در روایات و دو مواجهۀ متفاوت

سیدعلی حسینی شریف؛ غلامعلی مقدم

دوره 11، شماره 18 ، خرداد 1395، ، صفحه 77-101

چکیده
  پرسش از آغاز آفرینش و آفریدۀ اول از نخستین مسائل فکری بشر بوده است، مسئله‌ای باسابقه که مکاتب بشری و الهی کم و بیش به آن پرداخته و در مواردی شبیه به هم سخن گفته‌اند. روایات «أوّل ما خلق» در حوزۀ معارف ...  بیشتر
ملائکۀ مهیّمه در متون دینی، عرفانی و حکمی
ملائکۀ مهیّمه در متون دینی، عرفانی و حکمی

سیدمحمد موسوی بایگی؛ غلامعلی مقدم

دوره 9، شماره 14 ، خرداد 1393، ، صفحه 127-150

چکیده
  متون وحیانی و آموزه‌های معرفتی شریعت می‌تواند مادۀ اولیۀ تأمل دانشمندان و انگیزۀ الهام‌بخش آن‌ها در علوم مختلف باشد. این اشارات معارفی گاه در جهت‌دهی اندیشه‌ها به سوی واقعیت بسیار مفید و راه‌گشا ...  بیشتر
ادراک فطری از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)
ادراک فطری از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)

رضا اکبریان؛ غلامعلی مقدم

دوره 8، شماره 13 ، بهمن 1392، ، صفحه 79-98

چکیده
  فطرت از مسائل مطرح در هستی‌شناسی فلسفی و مبنای جهت‌گیری انسان در ادراک و گرایش اوست و اثبات یا انکار آن آثار و لوازم وجودی و معرفتی زیادی در پی دارد. در تبیین ادراکات فطری، گستره و آثار آن، دیدگاه‌های ...  بیشتر
فطرت و نقش آن در معرفت‌شناسی
فطرت و نقش آن در معرفت‌شناسی

حسین غفاری؛ غلامعلی مقدم

دوره 6، شماره 9 ، بهمن 1389، ، صفحه 97-120

چکیده
  مسئلة معلومات و گرایشات پیشین آدمی، مسئله‌ای مهم در انسان‌شناسی و معرفت‌شناسی فلسفی است که در میان اندیشمندان شرق و غرب مطرح بوده است. عده‌ای وجود این ادراکات را در انسان پذیرفته و عده‌ای آن را به ...  بیشتر