پژوهشی
تبیین و ارزیابی فهم صفات الهی از منظر میرزامهدی اصفهانی
تبیین و ارزیابی فهم صفات الهی از منظر میرزامهدی اصفهانی

مهدی آزادپرور

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 3-21

چکیده
  مسئله‌ی شناخت صفات الهی و معناشناسی آن‌ها، یکی از مباحث بسیار مهم و مورد اختلاف در بحث شناخت خداوند متعال است. میرزا مهدی اصفهانی با تاکید بر آیات و روایات، درصدد بیان نوع خاصی از الهیات سلبی است که با ...  بیشتر
پژوهشی
رابطه عالم مثال و عالم طبیعت از دیدگاه علامه طباطبایی و شیخ اشراق
رابطه عالم مثال و عالم طبیعت از دیدگاه علامه طباطبایی و شیخ اشراق

جواد پارسایی؛ احمد شه گلی

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 23-40

چکیده
  بحث از رابطه عالم مثال و عالم طبیعت یکی از مسائل مهم فلسفه اسلامی است. شیخ اشراق در رد نظریه مشائین در مورد مادی بودن صور خیالی و برای تبین برخی دیگر از مسائل فلسفه خود نظریه عالم مثال را طرح کرده است. علامه ...  بیشتر
پژوهشی
برهان قوه و فعل از منظر فلسفه مشاء
برهان قوه و فعل از منظر فلسفه مشاء

بهزاد پروازمنش؛ حسین غفاری

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 41-62

چکیده
  در طول تاریخ مکتوب فلسفه، دیدگاه‌های گوناگونی پیرامون حرکت پدید آمده است. در این میان تنها نظریه «قوه» ارسطو بود که بیش از همه مقبول فیلسوفان پس از وی به ویژه فیلسوفان مسلمان واقع شد. او هیولا را ...  بیشتر
پژوهشی
صورت بندی معناییِ مدنیت در کتاب تهذیب الاخلاق ابن مسکویه
صورت بندی معناییِ مدنیت در کتاب تهذیب الاخلاق ابن مسکویه

هدیه تقوی

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 63-80

چکیده
  مدنیت از مقوله‌های بنیادین در جوامع انسانی است که بر التزام به رعایت قواعد و اصول مدنی تاکید دارد. این مقوله به سبب تاثیرگذاری بر کیفیت زیست اجتماعی، در اندیشه‌ و نظریات فلاسفه اسلامی از جمله ابن مسکویه ...  بیشتر
پژوهشی
نقش دانش ریشه شناسی در رهیافت فلسفی به واژه «حقّ» در قرآن کریم
نقش دانش ریشه شناسی در رهیافت فلسفی به واژه «حقّ» در قرآن کریم

بی بی زینب حسینی؛ حسین قائمی اصل؛ رقیه بادسار

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 81-110

https://doi.org/10.30513/ipd.2020.1049

چکیده
  واژه حق یکی از پرکاربردترین واژه‌ها در قرآن کریم است، که با وجود وضوح ظاهری، معنای دقیق آن نیازمند ریشه شناسی است و در قرآن کریم، در بیش از 30 معنای مختلف به کار رفته است. معانی مانند: الله، پیغمبر(ص)، قرآن، ...  بیشتر
پژوهشی
بازشناسی مفهوم طبیعت در فلسفه سهروردی در پرتو نقد صورت نوعیه
بازشناسی مفهوم طبیعت در فلسفه سهروردی در پرتو نقد صورت نوعیه

سیدمحمدعلی دیباجی؛ علی اکبر ناسخیان

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 111-132

چکیده
  سهروردی در آثار خود، وجود و ضرورت صورت‌های جوهری انواع را مورد نقد و ابطال قرار می‌دهد. نفی وجود صورت‌های نوعیه، مستلزم نفی دو قاعده مهم در فلسفه مشاء است. اول، آن که جوهر فقط به جوهر متقوم است و عرض نمی‌تواند ...  بیشتر
پژوهشی
فاعلیت یا قابلیت نفس در ادراک جزئیات و بررسی نتایج حاصل از پذیرش هر یک در اندیشه صدرا
فاعلیت یا قابلیت نفس در ادراک جزئیات و بررسی نتایج حاصل از پذیرش هر یک در اندیشه صدرا

امیر راستین؛ سیدمرتضی حسینی شاهرودی

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 133-156

چکیده
  صدرالمتألهین در مورد ادراک صور جزئی خیالی و حسی، دو تصویر عمده برای نفس ترسیم می‌کند؛ یکی نفسِ فاعل و دیگری نفسِ قابل. برای هر یک از هر دو نظریه نیز شواهدی در آثار وی وجود دارد. مهم‌ترین نتیجه پذیرش فاعلیت ...  بیشتر
پژوهشی
تحلیل ماهیت نشانه از منظر سوسور و فارابی
تحلیل ماهیت نشانه از منظر سوسور و فارابی

ندا راه بار؛ مهدی خبازی کناری

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 157-170

چکیده
  نشانه شناسی بخش مهمی از مطالعات جدی سوسور در حوزه زبان شناسی است. از نظر سوسور، ماهیت نشانه به دو بخش دال و مدلول تقسیم می شود. درتلقی متعارف، دال امری بیرون از ذهن و مدلول امری درون ذهنی است. اما سوسور ...  بیشتر
پژوهشی
تأملی بر نظریۀ علم حصولی پروردگار به آفریدگان پیش از آفرینش
تأملی بر نظریۀ علم حصولی پروردگار به آفریدگان پیش از آفرینش

ابراهیم رستمی

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 171-195

چکیده
  در این پژوهش به تحلیل دیدگاه استاد فیاضی پرداخته شده است. صدرالمتألهین با توجه به قاعده بسیط الحقیقه و از طریق اثبات کمالات وجودیِ موجودات ممکن در ذات حق‌تعالی، به تبیین علم حضوری خداوند به موجودات در ...  بیشتر
پژوهشی
برخی از اندیشه‌های منطقی سمرقندی و نظر ابتکاری علامه طباطبایی در اجزای قضیه
برخی از اندیشه‌های منطقی سمرقندی و نظر ابتکاری علامه طباطبایی در اجزای قضیه

اکبر فایدئی

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 197-212

چکیده
  شمس‌الدین محمد بن اشرف سمرقندی، منطق‌دان ناشناخته سده هفتم هجری، نقش مؤثری در رشد و بالندگی منطق سینوی در جهان اسلام دارد. بررسی آرای منطقی او، از تأثیرش در افکار برخی منطق‌دانان به ویژه قطب‌الدین ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی تطبیقی «هویت استعلایی انسان» در اندیشه هیدگر و ملاصدرا
بررسی تطبیقی «هویت استعلایی انسان» در اندیشه هیدگر و ملاصدرا

محمدحسین کیانی

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 213-229

چکیده
  آرای هیدگر و ملاصدرا در باب «هویت استعلایی انسان» را می‌توان از جهاتی مورد بررسی تطبیقی قرار داد. در این تطبیق، قرابت‌ها و تمایزهایی به دست می‌آید. وجوه قرابت از این قرارند: نخست، هر دو قائل به ...  بیشتر
پژوهشی
مطالعه تطبیقی علت تامه و ناقصه در فلسفه با سبب و شرط در علم اصول
مطالعه تطبیقی علت تامه و ناقصه در فلسفه با سبب و شرط در علم اصول

غلامعلی مقدم

دوره 15، شماره 26 ، دی 1399، صفحه 231-250

چکیده
  علیت که از مبادی وجود و اندیشه است، از مباحث مهم در حوزه معارف دینی به شمار می‌رود. متفکران شیعه به عنوان جریانی عقل‌گرا، همواره از اصل علیت دفاع کرده و به تبیین احکام و اقسام آن پرداخته‌اند. تقسیم علت ...  بیشتر