علمی پژوهشی
ارزیابی ناهنجارنمایی پیامد آموزۀ تشکیک وجود در تعلیم و تربیت
ارزیابی ناهنجارنمایی پیامد آموزۀ تشکیک وجود در تعلیم و تربیت

محمدرضا ارشادی‌نیا

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 3-24

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4798.1405

چکیده
  مقاله‌ای با در پیش گرفتن روند شبهه‌زایی بر مبادی هستی‌شناسیِ فلسفۀ اسلامی، مدعی است که ایرادات ابتکاری بر نظریۀ فیض با محوریت آموزۀ تشکیک، در همۀ مکاتب فلسفی فراهم آورده تا نشان دهد ابتنای نظریۀ تعلیم ...  بیشتر
علمی پژوهشی
بررسی انتقادی دیدگاه چوپرا در باب ذهن‌گرا بودن انسان بر اساس آراء صدرا
بررسی انتقادی دیدگاه چوپرا در باب ذهن‌گرا بودن انسان بر اساس آراء صدرا

حمزه‌ علی اسلامی‌نسب

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 25-50

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4073.1343

چکیده
  معنویت‌های نوظهور، نگاهی ویژه و نو به انسان و جایگاه او در هستی دارند که در بسیاری از موارد، منجر به اومانیسم می‌گردد. از جمله آن‌ها، عرفانی است که توسط دیپاک چوپرا تبلیغ می‌شود و معتقد است که انسان ...  بیشتر
پژوهشی
نقد نفی قاعده ضرورت در فلسفه کانت و الهیات پساکانتی از منظر فلسفه اسلامی
نقد نفی قاعده ضرورت در فلسفه کانت و الهیات پساکانتی از منظر فلسفه اسلامی

یحیی بوذری‌نژاد؛ حمید پارسانیا؛ فاطمه رفیعی آتانی (نویسنده مسئول)

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 51-77

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.3591.1306

چکیده
  این پژوهش با روشی اسنادی، خلأ نفی قاعدۀ ضرورت و اصل علیت در فلسفۀ عملی کانت و الهیات پساکانتی را به محک فلسفۀ اسلامی گذاشته است. طبق این تحقیق، مفاهیمی چون ایجاد استعلایی، نفی استعلایی، دیالکتیک، دازاین ...  بیشتر
پژوهشی
تحلیل و بررسی چالش‌ها و راه حل‌های مسئله «خطای حسی» در حکمت اسلامی
تحلیل و بررسی چالش‌ها و راه حل‌های مسئله «خطای حسی» در حکمت اسلامی

جواد پارسایی (نویسنده مسئول)؛ محمدمهدی گرجیان؛ حسن عبدی

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 79-104

https://doi.org/10.30513/ipd.2021.3112.1261

چکیده
  وجود خطا در ادراکات حسی، چالش‌های فلسفی متعددی را به همراه دارد. از این رو پرداختن به دیدگاه‌ها و راه حل‌های فلاسفه مسلمان در این مسئله اهمیت پیدا می‌کند. در این نوشتار به روش کتابخانه‌ای به جمع‌آوری ...  بیشتر
پژوهشی
تحلیل دیدگاه سهروردی در مسئلۀ کلیات و مواجهۀ ملاصدرا با آن
تحلیل دیدگاه سهروردی در مسئلۀ کلیات و مواجهۀ ملاصدرا با آن

محمد حسین‌زاده

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 105-103

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4172.1350

چکیده
  فیلسوفان مسلمان در مسئلۀ کلی و جزئی، از دیدگاه فیلسوفان یونان باستان متأثر بوده‌اند؛ به طوری که بن‌مایۀ دیدگاه‌های ارائه‌شده در دورۀ اسلامی را می‌توان در آرای افلاطون و ارسطو مشاهده کرد. ابن سینا ...  بیشتر
پژوهشی
بازنگری انتقادی استدلال کلامی مثبِت «اراده الهی»
بازنگری انتقادی استدلال کلامی مثبِت «اراده الهی»

سیدمحمد حسینى حکمت (نویسنده مسئول)؛ طه آگاه

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 131-148

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4589.1385

چکیده
  متکلمان در اثبات اراده الهی، از استدلالی بر پایه مقدمات و مبانی خاص استفاده می‌کنند که اشکالاتی جدی دارد. این اشکالات متوجه حکمایی که مبانی متفاوتی دارند، اما این استدلال را پذیرفته و به آن استناد نموده‌اند ...  بیشتر
پژوهشی
وحدت قرآن و برهان در تبیین «تجسم اعمال» بر اساس هندسه فکری علامه جوادی آملی
وحدت قرآن و برهان در تبیین «تجسم اعمال» بر اساس هندسه فکری علامه جوادی آملی

امین دهقانی

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 149-190

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4302.1358

چکیده
  معادشناسی و انسان‌شناسی، نقشی تعیین‌کننده در سعادت انسان دارد که اگر مبتنی بر نقل وحیانی و عقل برهانی باشد، می‌تواند زمینه‌ساز سعادت انسان و دوری وی از شقاوت گردد. از مهم‌ترین مسائل این دو عرصه، تجسم ...  بیشتر
پژوهشی
نقادی نظریه فخر رازی در اثبات خلأ
نقادی نظریه فخر رازی در اثبات خلأ

محمود صیدی (نویسنده مسئول)؛ محمدرضا فرهمندکیا

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 191-206

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.3985.1337

چکیده
  یکی از مسائل و مباحث قدیمی در میان فلاسفه، وجود داشتن یا عدم وجود خلأ می‌باشد. فیلسوفان مسلمان عمدتاً به پیروی از ارسطو، نظریه خلأ را نادرست می‌دانستند و براهینی نیز در ابطال خلأ اقامه می‌نمودند. فخر ...  بیشتر
پژوهشی
تحلیل و مقایسه دو رهیافت متفاوت صدرالمتألهین در توجیه فلسفی سریان علم به اجسام مادی
تحلیل و مقایسه دو رهیافت متفاوت صدرالمتألهین در توجیه فلسفی سریان علم به اجسام مادی

محمدهادی کمالی؛ جهانگیر مسعودی (نویسنده مسئول)؛ سیدحسین سیدموسوی

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 207-232

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3458.1287

چکیده
  به باور صدرالمتألهین، همۀ موجودات عالم، متناسب با مرتبه وجودیِ خود، از آگاهی هم بهره‌مند هستند. بنابراین حتی اجسام مادی مانند عناصر، جمادات و نباتات که در عرف عام فاقد شعور شمرده می‌شوند، حظّی از آگاهی ...  بیشتر
پژوهشی
بررسی مبانی فلسفی ملاصدرا و حکیم زنوزی در باب ودیعه‌سپاری ملکات نفسانی با تکیه بر معاد جسمانی
بررسی مبانی فلسفی ملاصدرا و حکیم زنوزی در باب ودیعه‌سپاری ملکات نفسانی با تکیه بر معاد جسمانی

علی مستأجران (نویسنده مسئول)؛ مجید صادقی حسن‌آبادی

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 233-254

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.4611.1381

چکیده
  مسئله ودیعه‌سپاری ملکات نفسانی در بستر معاد جسمانی مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد. ملاصدرا در نظریه معاد جسمانی، ملکات نفسانی و اقتضائات وجودیِ آن را به گونه‌ای خاص تبیین نموده است که بسیاری از حکمای ...  بیشتر
پژوهشی
بازنگری در تمایز فلسفه اسلامی و عرفان نظری به مثابه علم
بازنگری در تمایز فلسفه اسلامی و عرفان نظری به مثابه علم

غلامعلی مقدم

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 255-277

https://doi.org/10.30513/ipd.2022.3231.1269

چکیده
  برای تمایز علوم از هم، معیارهای حقیقی و اعتباری متعددی بیان شده است؛ تفاوت موضوع، محمول، روش، غایت، سنخ مسائل، وضع و قرارداد و... از آن جمله است. عرفان نظری که علمی حصولی و عهده‌دار تبیین عقلانی شهود عرفانی ...  بیشتر
پژوهشی
مداقه‌ای در مبنای اصالت وجود
مداقه‌ای در مبنای اصالت وجود

محمد نجاتی؛ مصطفی مؤمنی (نویسنده مسئول)؛ یاسر سالاری؛ فاروق طولی

دوره 17، شماره 30 ، تیر 1401، صفحه 279-300

https://doi.org/10.30513/ipd.2023.3627.1308

چکیده
  ملاصدرا در مسئله اصالت وجود با نفی قسم مفهومی وجود، وجود لابشرط مقسمی را دارای وحدت مصداقی و تکثر فردی می‌داند. حقیقت وجود دارای وحدت جمعی و انبساطی است و لذا مبنای اصالت وجود و موضوع فلسفه قرار می‌گیرد. ...  بیشتر